*MIJN LEUKSTE ACTIE VAN DE EEUW*

Gierend van de lach wakker worden. Het is me niet vaak overkomen. Het is juni 1982, gemeenteraadsverkiezingen in Den Bosch. Met een stel mensen zijn we vannacht op pad geweest. In grote delen van de stad, huis-aan-huis een brief in de bus gedaan. Zogenaamd namens de ledenvergadering van de plaatselijke afdeling van het CDA.

"Als democratische partij kunnen wij als leden er niet omheen u op de hoogte te brengen dat het conflict binnen onze partij reeds lang aanwezig was. In de extra ledenvergadering van hedenavond is tenslotte de bom gebarsten op het punt van sponsoring van onze partij." Dan volgt er een rijtje lokale bankiers en grootgrutters die het CDA hadden laten weten slechts geld voor haar verkiezingscampagne te doneren indien zij meer toezeggingen zouden krijgen voor de komende vier jaren. De CDA-ledenvergadering protesteert zogenaamd hiertegen en biedt iedereen de gelegenheid haar partijleden en sponsoren te bellen.

Onderaan de brief staat de voorspellende zin: "Aangezien wij met deze brief onmogelijk iedereen kunnen bereiken zullen wij in de loop van vandaag met geluidswagens de stad doortrekken om onze redenen tot terugtrekking aan de gemeenteraadsverkiezingen nogmaals te verduidelijken."

En zo hoorde je op die vroege ochtend vanuit de verre verte geluidswagens. Iedereen die de brief in de bus had gekregen dacht vanzelfsprekend "oja, dat gaat over het terugtrekken van het CDA bij de verkiezingen van vandaag", diegenen die geen brief in de bus hadden gehad verstonden de megafoon toch niet. Nog weken werd er door media en politici schande gesproken over deze "ondemocratische" valse-brieven-actie actie. Krantenkoppen als "fopbrief kost CDA vermoedelijk zetel" en "CDA loer gedraaid" maakten het succes compleet.

Hemelse Vrede

Favoriete acties zijn er genoeg. Acties waar je zelf aan meegedaan hebt, acties van anderen waar je bij had willen zijn, zeker achteraf. Toch, als je op wereldniveau kijkt, zijn weliswaar heel veel acties onder aandacht gekomen van iedereen, maar slechts een paar acties en beelden zijn blijven hangen. Van deze grote gebeurtenissen is denk ik de grootste wel de langdurige protestactie van Chinese studenten op het Plein van de Hemelse Vrede. Zij vochten niet alleen voor hun recht op vrijheid. Toen het Chinese leger de demonstratie besloot neer te slaan, vochten zij ook nog eens voor hun leven. Vele van hen konden het navertellen, nog meer demonstranten verdwenen voor jaren in de gevangenis.

Het beeld dat bij de meeste mensen direct associaties oproept met de andere beelden van die vierde juni 1989 is de ene foto waarmee wereldwijd alle kranten openden. Een betoger staat voor een oprukkende colonne tanks en weet van geen wijken. De tanks proberen hem te ontwijken, maar de man blijft voor de tank staan. Uiteindelijk stoppen ze op het laatste moment. Het was weliswaar maar een klein onderdeel van de gebeurtenissen die dag, maar wat voor eentje. Verzet ten top: klasse.

Eric

 

Mijn laatste actie

Het zal ergens in 1984 zijn geweest. Ik woonde in Nijmegen. Ik leidde een regelmatig bestaan want elke dag dronken is ook een geregeld leven. Ik was een fanatiek wijnmaker.

Overal in het huis - waar nog drie andere mensen woonden - stonden 25-literflessen in kratten vier hoog gestapeld. Ik was bezig aan mijn kandidaatsscriptie Culturele en Sociale Antropologie, hoewel ik allang met die studie gestopt was. De scriptie kwam tot stand met behulp van enkele honderden liters voortreffelijke appelwijn. Geholpen door de nodige wiet en LSD is mijn wetenschapsfilosofische verhandeling ongetwijfeld gaan behoren tot de hoogtepunten in de geschiedenis van de Nederlandse filosofie. Hij is zo ondoorgrondelijk dat zelfs Spinoza's Ethica daarbij vergeleken een Kastelenromannetje is. Op het punt gekomen dat ik het begrip weten inhoud moest geven, ben ik gekapt. Want wat IS weten?

Toen ik een keer 's ochtends in bed wakker werd in plaats van gewoon onder tafel, besloot ik de dag goed te beginnen met een rondje proletarisch winkelen. Met een goedgevulde tas aan het stuur fietste ik door de Van Broeckhuyschenstraat terug naar huis. Een opstootje. 'Wat is er aan de hand?' Er zou een ontruiming plaatsvinden van een kraakpand. Mooi zo, daar was ik altijd wel voor te porren. Ik racete naar huis en trok mijn gevechtskleding aan, die ik grotendeels had betrokken uit de plunjebaal die ik van Hare Majesteit mee naar huis had gekregen voor als het oorlog zou worden.

Ik besloot mijn fiets thuis te laten en wandelde goedgemutst in mijn legerkistjes naar het bedreigde pand. Daar was het inmiddels aardig druk geworden. Er heerste een goede sfeer, lekker relaxed. Er stonden wat ME-busjes met landerig ogende agenten, maar van tanks, bulldozers en pantservoertuigen zoals tijdens de Pierson-oorlog zou geen sprake zijn.

Daar kwam de deurwaarder. Omringd door enkele agenten wilde hij door de actielinie naar de voordeur dringen. Wij vormden echter een gesloten geheel, dus het werd duwen en trekken. Dat duurde de politie te lang: men trok de lange wapenstok en begon op ons in te hakken. Enkele ongehelmde actievoerders liepen rake klappen op. En toen gebeurde het. Er was net op mijn persoon ingehakt, kwam plotseling, met behulp van een bedspiraal, het hele krakerszootje dwars door de winkelruit naar buiten, folders uitdelend over dat ze reeds in een vergevorderd stadium van onderhandeling waren met de gemeente en dat ze de ontruimingsactie geweldloos wilden houden. Dank je de koekoek. Had je dat niet even eerder kunnen zeggen? Puur symbolisch was verzet aangetekend tegen de ontruiming, men had daartoe een aantal idioten bereid gevonden, en de klappen die ik gehad had, waren niet symbolisch. Ik lijk wel gek. Ik begreep ook toen al niet veel, ik wist niet eens wat weten was, maar één ding wist ik wel: dat 'voor andermans karretje gespannen worden' de inhoud is van het begrip solidariteit.

Sies van Raaij

 

Oordoppen

De beste herinneringen heb ik aan de blokkade van de kerncentrale van Dodewaard eind jaren zeventig. De rivierdijk was aan weerszijden afgezet met brede rollen prikkeldraad waarachter een dicht cordon ME. Na enige tijd werd de sfeer wat balorig en werden er over en weer, klokhuizen, modderkluiten en andere rommel gegooid. Later is het toch een grimmige boel geworden en waren er wat schermutselingen.

De beste actie heb ik alleen in m'n fantasie gevoerd. Je hebt van die oordoppen van een of ander speciaal kneedbaar spul. Je kneedt en knijpt het tot een dun staafje en duwt het een klein stukje in je oor. Het zet dan weer uit en sluit de gehoorgang hermetisch af, alle herrie buiten houdend. Je zou van dat spul bolletjes van formaat tennisbal moeten hebben. Je kneedt en knijpt het tot formaat forse knikker en gooit het een klein stukje in de uitlaat van een auto. Daar zet het weer uit en sluit de uitlaat hermetisch af. Gevolg: de auto start niet meer. Met een paar mensen kan je op die manier in enkele nachtelijke uren complete wijken plat leggen. Alleen, hoe maak je dat spul. Ik weet niet eens wat voor materiaal het is.

Theo

 

Rare kloffies...

Aan wat ik als een van de meest creatieve actievormen beschouw, gaat een flinke verkleedpartij vooraf waarmee de politieke tegenstander om de tuin dient te worden geleid.

Het is donderdag 8 augustus 1995. Lokatie: Wijn-importeur De Kaapkelder in Teuge. "Goedemorgen, recherche!", mompelt inspecteur Schermerhorn van de Arnhemse politie. Wapperend met zijn legitimatiepasje wandelt hij naar binnen, met in zijn kielzog nog een rechercheur en vier ambtenaren van de FIOD. "Waarmee kan ik u van dienst zijn?", antwoordt de assistent-verkoper van De Kaapkelder.

"We komen de administratie in beslag nemen. Uw bedrijf wordt verdacht van belastingfraude." De verbouwereerde assistent-verkoper krijgt uit handen van de rechercheur een formulier tot huiszoeking en inbeslagname overhandigd. Intussen zijn de ambtenaren van de FIOD al druk in de weer om de kasten en bureaus leeg te halen. "Zal ik m'n baas niet even bellen?", vraagt de verkoper zich hardop af. "Laat maar, we kunnen het verder met u wel af", aldus de goed gemutste rechercheur.

Binnen vijf minuten is vrijwel de gehele inboedel van het kantoor en vuilniszakken verdwenen. "Moet u jaargang '83 en '84 ook niet hebben?", merkt de assistent-verkoper behulpzaam op. "Nou, misschien dat we daar vanmiddag nog een wagentje voor langs sturen. Voorlopig hebben we aan de gegevens van dit jaar genoeg", antwoordt de rechercheur.

De volgende dag meldt het ANP dat de actiegroep 'Crash & Carry' de gehele administratie van een wijn-importeur in Teuge in beslag heeft genomen. De Kaapkelder maakt zich volgens de actiegroep ondanks de apartheids-boycot schuldig aan het importeren van wijn uit Zuid-Afrika. Een week later publiceert actieblad Bluf! een deel van de buitgemaakte documenten, onder meer een adressenlijst van slijterijen waaraan De Kaapkelder Zuidafrikaanse wijn levert. Een aantal van deze slijterijen wordt vervolgens het doelwit van anti-apartheidsactivisten.

Het is zaterdag 7 juni 1986. Lokatie: de Anglo-American bank aan de Prinsengracht in Amsterdam. Het is 12.15 uur, ze zijn nu bijna een half uur aan het schoonmaken. Het werd nu wel eens tijd dat ze het halletje achter de glazen toegangsdeur zouden gaan stofzuigen. Van Asperen stuurt zijn snelle wagen de Prinsengracht op. Hij en Van den berg zijn werkzaam bij de Piersonbank in Den Haag. Ze zouden zo meteen om twee uur een bespreking hebben bij Plain Holding, een financiële dochter van Anglo-American. Ze zijn wat aan de vroege kant...

"Goedemiddag heren, kan ik u van dienst zijn", vraagt de schoonmaker met de stofzuiger. "Wij komen voor Plain Holding, maar zijn wat eerder. Maar dat geeft niet, dan kunnen we nog wat stukken doorkijken". De schoonmaker maakt geen bezwaar en verleent de heren in snit de doorgang. Al babbelend over de laatste tennispartij lopen de heren via de trap naar het kantoor waar men moet wezen. Daar zetten ze zich aan de vergadertafel, waarna het wachten begint alvorens de twee schoonmakers klaar zijn met hun job.

Om even voor twee is het zover. "Het ziet er piekfijn uit, mensen", merkt Van Asperen attent op. "En een prettig weekend nog. Oja, laat u de buitendeur toch open voor de heren die zo zullen arriveren?". Hup, de gebruikte asbak in de aktetas en de flacon met spiritus op tafel om de vingervlekken te verwijderen. Plots staat de schoonmaker weer in het kantoor. "Ja kijk, wij hebben hier nu de verantwoordelijkheid. Als er iets zou gebeuren, kost dat ons onze baan. Ik zal meneer Werker van Plain Holding toch maar even bellen om te checken of jullie bijeenkomst van zometeen doorgaat." Maar Werker is niet thuis, tot opluchting van de heren Van Asperen en Van den Berg. "Nou ja, dan ga ik maar. De heren zijn toch geen inbrekers?", grapt de schoonmaker tot slot.

De volgende dag meldt de actiegroep 'Splijt Apartheid' het kantoor van Anglo-American in Amsterdam voor het overgrote deel te hebben leeggehaald. De multinational steunt het Zuidafrikaanse apartheidsregime. Woordvoerders van Anglo-American melden op hun beurt dat hun werkzaamheden voor maanden stil zijn gelegd. Binnen enkele weken verschijnt er een brochure als bijlage van Bluf! samengesteld op basis van de gestolen documenten van Anglo-American.

Het is 20 september 1999. Lokatie: het gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag. Met een blauwe broek en een politieshirt, verstopt onder dagelijkse kledij, wonen drie personen de commissievergadering vluchtelingenzaken bij. Op een geschikt moment komen de politieshirts en petten tevoorschijn. Een van de drie leidt de aandacht af, terwijl de andere twee agenten zich in de richting van staatssecretaris Cohen begeven. Met het grootste gemak wordt de staatssecretaris in de boeien geslagen.

 

Dit is geen Molli

Ceci n'est pas un molly is een collage die teruggrijpt naar de dada-kunst met een knipoog naar het schilderij wat bekend is geworden onder de naam Ceci n'est pas une pipe van de Belgische surrealist Magritte.

Dada was een kunststroming tussen de twee wereldoorlogen waar anarchie hoog in het vaandel stond en waarvan de kunstenaars ook regelmatig botsten met de autoriteiten. Zij maakten gebruik van allerlei materialen in hun werk en collages waren een essentieel onderdeel van de dada-beweging. Magritte (geen dadaïst overigens) bracht met zijn werk het publiek in verwarring en werd dan ook als controversieel gezien. Zijn Ceci n'est pas une pipe was een simpele natuurgetrouwe afbeelding van een pijp, zo uit een tabaksreclame, met de tekst (in het Frans): 'Dit is geen pijp'. Dit leverde eind jaren twintig veel stof op voor discussie. Magritte verdedigde zijn stelling door te zeggen dat het een schildering was van een pijp (of iets dat daar op leek) en dus geen pijp.

Met de collage Ceci n'est pas un Molly geef ik meer voer voor de discussie die het openbaar ministerie heeft aangewakkerd door mijn werk tijdens mijn laatste expositie in Amersfoort te laten onderzoeken op strafbare feiten. Is er nog sprake van vrije kunst of probeert justitie censuur te plegen omdat ze mijn ideeën 'staatsgevaarlijk' vinden? Is een afbeelding realiteit of fictie? Kan daarom kunst gecensureerd worden vanwege opruiing?

Overigens wil ik met deze collage zeker geen mensen aanmoedigen om zomaar overal met molotov-cocktails te gaan smijten. Als de wet echter bepaalde groepen in onze samenleving (zoals illegalen en dieren) niet meer kan beschermen, dan is het niet verwonderlijk dat er mensen zijn die voor hen in de bres springen. Historisch gezien is dat een logisch gevolg van een maatschappij, waar een autoriteit (gebaseerd op een tirannie, oligarchie of een democratie) aan de macht staat. Geweld niet als doel maar als laatste middel in de strijd tegen een overheerser.

Het tegenhouden van Operatie Zoeklicht (ter bescherming van illegalen) door groepen autonomen en de strijd van het Animal Liberation Front tegen gewettigd dierenleed zijn goede voorbeelden en te vergelijken met verzetsheldendaden uit Tweede Wereldoorlog. Als zulke groeperingen actieideeën opdoen door mijn kunst, heb ik daar niets op tegen. Het idee dat ik via mijn kunst mensen daadwerkelijk een spoedcursus zal geven tot terrorist is een waanidee van justitie. (Op internet zijn trouwens nog steeds kopieën verkrijgbaar van het Anarchistisch Kookboek of het terroristisch handboek die veel completer zijn dan de website van ALF of mijn kunstjes).

Maar de gedrevenheid van justitie is vertederend. Krampachtig proberen zij hun wankelende democratie te beschermen en waarschuwen iedereen voor al die staatsgevaarlijke radicale anarchisten, die niet verkiezing na verkiezing willen blijven wachten totdat alle mensen en alle dieren in hun waarde worden gelaten en het recht op zelfbeschikking en gelijkheid hebben. Ondertussen lopen blijkbaar de BVD-loonslaafjes de zolen van de schoenen om al die verdachte galeries en ateliers te onderzoeken, in de hoop kunstenaars aan de publieke schandpaal te knopen. Met dit soort kordate OM-onderzoeken, zoals ook tegen Ravage, hopen ze het publiek rustig te houden. Bang als ze zijn om ooit achter zich te horen fluisteren: RaRa, who's back?

Danny, beeldend kunstenaar

 

Kijken en bekeken worden

De actie die mij het meest getroffen heeft valt niet binnen het kader van demonstraties, kraakacties, bommeldingen, "diefstal" van militaire gegevens, burgerinspecties en bevrijding van dieren. Nee, het is een ingetogen performance met een oproep tot bewustwording.

In een donker ruimte zit doodstil een naakte man. Zijn lichaam is overgoten met bloem wat opgelicht wordt door een black-light. Aan een lijntje hangen foto's van hetzelfde mannelijk lichaam dat daar in de hoek zit. Toeschouwers worden rondgeleid en de foto's worden bijgelicht met kaarslicht. Degene die met je meeloopt en de foto's bijlicht draagt een tekst voor over kijken en bekeken worden. Opeens wordt de rust verstoord door een fel flitslicht en hoor je de sluiter van een fotocamera.

De rollen zijn omgedraaid. De fotograaf, vaak veilig verborgen achter zijn camera, geeft zich letterlijk bloot. De toeschouwer, die ervoor kiest om te kijken, wordt vastgelegd. Heftige reacties gaf deze performance. Sommige mensen werden erg boos dat zij gefotografeerd werden en wilden in de rol van toeschouwer blijven en geen deelgenoot worden van de performance. Het leverde in die donkere ruimte veel discussiestof op over naaktheid, erotiek, de rol van fotograaf, gefotografeerde en toeschouwer. Het was een onderzoek naar de rol die wij als performers hadden en de rol van het publiek. De performance was een samenwerking tussen Contact t.b.d. en Hafre en werd in 1994 tijdens een festival in Kalashnikov in Terneuzen en in een kraakpand aan de Prinsengracht in Den Haag gespeeld.

Jan Kees Helms

 

Autonome Astronauten

Darth Vader probeerde de onafhankelijke ruimtevaart te vernietigen zonder het te realiseren & Luke Skywalker probeerde de onafhankelijke ruimtevaart te realiseren zonder het te vernietigen.

Van alle keren dat de Association of Autonomous Astronauts de citadel van de garage/hangar verruilden voor de straat, steekt het protest tegen de militarisering van de ruimte op 18 juni 1999 in Londen het best in het geheugen. Deze dag die in het teken stond van de strijd tegen het kapitalisme en leidde tot forse ongeregeldheden is eerder reeds aan bod geweest in Ravage.

De schrijver van dat stuk zag echter de meest succesvolle actie van die dag over het hoofd. Een internationale afvaardiging van de Association of Autonomous Astronauts hield een goed geanticipeerde actie bij het Engelse hoofdkwartier van Lockeed Martin, de grootste ontwikkelaar van militaire hardware op de wereld, maar ook een grote toeleverancier van de NASA wat de dubieuze belangen van de NASA maar weer benadrukt. Onder de leus 'STOP STAR WARS, military out of space' werd dit bedrijf gemaand hun ruimtevaart research over te dragen aan de Association of Autonomous Astronauts, die er beter gebruik van zullen maken.

Ter overvloede vermeld ik dat de doelstelling van de Association of Autonomous Astronauts het ontwikkelen van een onafhankelijk ruimtevaart programma & de vorming van autonome gemeenschappen in de ruimte is. De Association of Autonomous Astronauts streeft naar praktische & realistische oplossingen voor de grote problemen waar de wereld van vandaag zich zelf in heeft geplaatst, juist dat gene wat de linkse scene zo node mist. De haciënda bestaat niet, De haciënda moet worden gelanceerd!

Luther Blissett