We Took Over deel 2

Terwijl de onderhandelaars nietsvermoedend aan het ontbijt zitten, trekken dolfijnen, schildpadden en vlinders de straten van Seattle in. Met veel traangas, peperspray en rubberen kogels weet de politie ze tenslotte te verdrijven. De buit is dan al binnen. De WTO-top is mislukt.

Dinsdag 30 november is dan eindelijk de dag waarop het allemaal gaat gebeuren. Direct Action Network, een samenwerking tussen verschillende basisgroepen uit de VS, was al maandenlang bezig geweest met het geven van geweldloze-actie-werkgroepen. Navraag naar de demonstraties levert dan ook meteen het advies op dat eigenlijk eerst een werkgroep-cursus geweldloos actievoeren gevolgd moet worden. Maar ook zonder dat kunnen mensen meedoen.

Om zeven uur 's morgens vertrekken twee groepen, later aangevuld met een derde, vanuit verschillende richtingen naar het centrum van Seattle waar ze zonder veel problemen alle kruispunten rondom het conferentiecentrum bezetten. De groep bestaat dan nog uit tussen de acht en tienduizend mensen, waarvan een aantal verkleed als schildpad of vlinder, of een enorme dolfijn meezeult. Iedereen is hier erg enthousiast over en doet verschillende yells, begeleid door getrommel, waar mensen uren op dansen. Delegaties die de openingsceremonie willen bezoeken moeten door de menigte heen, waar ze snel omsingeld worden door mensen die "Shame, shame," roepen. Sommige moeten door de politie ontzet worden.

Pas halverwege de ochtend dringt de politie de demonstranten terug met pepperspray, traangas en rubberen kogels. Het duurt echter te lang voordat ze een doorweg vrij hebben. De openingsceremonie wordt afgelast en de conferentie moet vijf uur later beginnen. Zelfs dan is de zaal half leeg en ontbreken belangrijke deelnemers.

De hele dag wordt gedomineerd door actievoerders die het grootste gedeelte van de binnenstad bezet houden. Tijdens de middag komen de vakbonden (20 duizend demonstranten) ook nog even langs, maar het grootste gedeelte wordt via een alternatieve route buiten het stadscentrum geleid en houdt zich aan dat rondje. Een grote groep komt wel kijken naar de blokkades, maar als de politie haar gasmaskers opzet om traangas te gaan gooien, zijn de bordjes "labour rights are union rights weer snel verdwenen.

Het politieoptreden blijft dinsdag beperkt tot het gebruik van gassen, een soort geluidsgranaat die klinkt alsof er een kanon afgaat en rubberen kogels. Pas op woensdag gebruikt ze op grote schaal de wapenstok en worden mensen op een hardhandige manier gearresteerd.

Noodtoestand

Ondertussen kondigt de burgemeester - die dramatisch uitroept dat hij in de jaren zestig nog wel zelf tegen de oorlog heeft gedemonstreerd - de noodtoestand af en wordt een avondklok ingesteld (in een bepaald gebied, van 19.0007.00 uur). Nadat de politie overgaat tot het vergassen van de demonstranten, gaat een klein deel van de actievoerders over tot iets heftiger vormen van protest; er worden wat ruiten van grote bedrijven ingekinkeld, en de piekfijne façades worden opgesierd met leuzen uit de spuitbus.

Groepen van fanatieke geweldlozen (door de anarchisten ook wel voor 'Peace Police' uitgescholden) proberen afwijkende actievormen te verhinderen, beschermen Nikezaken door er voor te gaan staan en achtervolgen mensen die bivakmutsen ophebben (en dreigden ze zelfs aan de politie uit te leveren). Tussen de actievoerders ontstaat een heftige discussie over 'geweld', die met het verstrijken der dagen steeds interessanter en genuanceerder wordt (zie het no2wto-archief op internet).

Het plunderen van getrashde winkels op dinsdagavond gebeurt naar verluidt grotendeels door "jongeren uit buitenwijken van Seattle die weinig met de protesten te maken hebben". Op woensdag wordt het politie-optreden veel harder en worden met de noodtoestand achter de hand de eerste massa-arrestaties verricht. Binnen twee dagen zitten er tenminste 600 mensen achter de tralies. De meeste van hen hebben niets anders gedaan dan zich in gebied bevinden waar de politie ze niet wil hebben. Het meedragen van borden of spandoeken, of het ophebben van een gasmasker kon ook reden tot arrestatie zijn.

Natuurlijk bevinden zich ook een heel stel totaal niet betrokken personen (taxichauffeurs, toeristen...) onder de gevangenen. Er zijn de gebruikelijke verschrikkelijke verhalen; arrestanten die weigeren hun bus uit te gaan worden er met traangas uitgejaagd. Mensen worden op het bureau tijdens het verhoor geslagen en gepepergast, en ga zo maar verder. Maar tegelijkertijd ook veel verhalen van onverwoestbare kracht, ook binnen de gevangenis. Bijna zegt z'n naam of geeft een verklaring af.

Grote demonstraties (zo'n 1500 mensen) vertrekken op vrijdag naar de bajes, en dagenlang maken honderden mensen buiten voor de poort rond kampvuren herrie om de arrestanten te sterken. Op moment dat dit geschreven wordt zitten er overigens nog steeds honderden mensen vast.

Zure reacties

In de meeste Nederlandse media is het verslag over de activiteiten schrikbarend slecht. Zover de gebeurtenissen al serieus genomen worden - in sommige kranten blijft het voornamelijk nieuws voor de economie-pagina's - is de rode draad in de berichtgeving vooral dat de actievoerders op straat er niets van begrepen hebben ("Hooligans tegen globalisering", Trouw). Het dieptepunt lijkt bereikt met de berichtgeving van Hans Buddingh' in NRC (die feilloos de domste demonstranten uit de menigte weet te plukken, en ze anders wel zelf verzint). Maar dan bewijst de Groene Amsterdammer - blad met links/liberaal imago - dat het allemaal nog lager onder de gordel kan. Joeri Boom's redactioneel kan bovendien op alle scholen voor journalistiek dankbaar als studiemateriaal dienen in de categorie: hoe schrijf ik pseudo-leuk over zaken waar ik helemaal niets vanaf weet en vorige week zelfs nog nooit van gehoord had.

Interessant is dat vele Seattle-gangers van Nederlandse NGO's (en dat waren er nogal wat) even zurig reageerden op de protesten. Terwijl ze natuurlijk zuiver en alleen aan de demonstranten te danken hebben dat de hele problematiek eindelijk in de schijnwerpers staat en dat ze hier en daar eindelijk een puntje kunnen scoren. Maar ja, de meeste van hen werken en reizen met goedkeuren en zakcenten van uiteenlopende Nederlandse Ministeries, dus echt verbazingwekkend zou dat nu ook weer niet moeten zijn.

Wat hen waarschijnlijk dwars zit, evenzeer als de heren/dames journalisten, diplomaten en zakenmannen, is dat hun werkterrein dat ze jarenlang exclusief voor zichzelf behouden hebben, plotseling binnengevallen wordt door duizenden 'gewone mensen' die zich er tegenaan gaan bemoeien. Jarenlang waren internationale economische ontwikkelingen veel te ingewikkeld (gehouden). Maar die tijd is voorbij. Het grote plunderen en uitbuiten zal nog wel een tijdje doorgaan, maar wij zitten er voortaan bovenop en kijken de hoofdrolspelers op z'n minst op de vingers. Dat is de grote winst van Seattle. Plus het feit dat zoveel verschillende groepen bij elkaar kwamen; vakbondsleden, milieu-activisten, mensen uit Derde Wereldgroepen, ga maar door.

Dat de protesten ook hinderlijk waren voor de gebruikelijke tegentoppen, seminars en wedstrijdjes kritische retoriek, waardoor een groot deel daarvan evenmin plaats kon vinden, is eigenlijk een mooi geval van gepaste ironie. Historische gebeurtenissen voltrekken zich nu eenmaal zelden keurig volgens de regels. Better get used to it.

Anne van Schaik en Kees Stad

****************************

Kadertje 1

Internationale actiedag

Dertig november, begindag van de top, was uitgeroepen tot internationale actiedag. Er vonden tientallen acties plaats, vooral in het Westen, maar ook in landen als India, de Filippijnen en Brazilië. In sommige steden vonden het weekend daarvoor grote demonstraties plaats (Genève 5000, Parijs zo'n 10.000 mensen). De berichten druppelen nog steeds binnen. Een uitgebreid overzicht is op te vragen bij infocent@wnet.bos.nl

De acties varieerden van een jubeldemonstratie (vóór de WTO dus) in Berlijn tot bezettingen van gebouwen in Canada of banken in Engeland. Teveel om op te noemen. Een demonstratie in Londen liep flink uit de klauwen en leverde een veldslag en een uitgebrande politiebus op.

In Nederland werd op Schiphol samengeschoold door wel honderd mensen die ruim een uur lang ongehinderd het vliegveld op stelten wisten zetten. Massaal inchecken bij de balies van Lufthansa en Northwest (sponsors van de top) leverde helaas geen gratis vliegreis op, maar wel een hoop lol en aandacht voor de WTOtop. En ook geweld! Er sneuvelden drie kerstballen bij een demonstratie American Football in vertrekhal 2. Op vrijdag 3 december hebben zo'n 25 mensen in de storm en regen voor het Amerikaanse consulaat in Amsterdam staan demonstreren voor vrijlating van de honderden arrestanten in Seattle.

**************************

Forum

Op vrijdag 26 november en zaterdag 27 november hield de International Forum on Globalisation een teach-inn waar meer dan 2000 mensen op afkwamen. Alle sessies waren uitverkocht, en er zijn mensen geweest die beide dagen onafgebroken naar de tientallen speeches hebben geluisterd.

Maandag 29 november was 'NGO-dag'. De WTO had een grote conferentie georganiseerd waarin grote NGO's konden vertellen hoe de WTO verbeterd zou kunnen worden. Als voorproefje op de volgende dag werd het conferentiecentrum enige uren gesloten omdat de politie een open deur aantrof waarvan niet duidelijk was waarom deze open was. Uiteindelijk kon het spektakel toch van start. Radicalere NGO's waren niet uitgenodigd maar toch gekomen. Zoals Martin Khor (Third World Network) die het aanwezige publiek voorhield dat het forum niet de mening van alle organisaties in Seattle vertegenwoordigde maar dat het hier ging om zorgvuldig geselecteerde groepen die de delegaties niet met al te moeilijke vraagstukken zouden confronteren.

********************************************

Omhelzen

Op maandag 29 november kwam de Jubilee 2000 (welbekend van het symbolisch omsingelen van het conferentiegebouw in Keulen tijdens de G7) bijeen om het gebouw waar de openingsreceptie van de WTO werd gehouden te omsingelen om schuldenkwijtschelding te eisen van de IMF, Wereldbank en rijkste landen voor de armste landen. 30 Duizend mensen volgens de organisatie. Er kwamen ook nog 1400 steelworkers. Aangezien het hard regende riepen zij: "we're here! we're wet! cancel the debt!" De dag ervoor waren de meesten nog bijeengekomen in een gebed, voor 'a christian call to Jubilee', waar de gelovigen verteld werd dat:'de global economy is disobeying the rules of God'. Welke dat zijn werd er niet bijverteld (Stelen? IJdelheid? Het niet eren van je vader en moeder ?)

***************************************

Websites van slecht geïnformeerde actievoerders

Er zijn rondom Seattle een heel stel prachtige websites ontstaan. Daarop kun je ook goed alle discussies over de acties volgen, en een overdaad achtergrondmateriaal over de WTO en aanverwante kwesties aantreffen.

Berichtgeving van alternatieve media van hoog niveau is te vinden op: www.indymedia.org