Volgens Peter Edel hielp nazi Duitsland in de jaren dertig met de opbouw van een joodse staat in Palestina. Ook na de oorlog is er regelmatig contact geweest tussen zionistische organisaties en extreem rechtse clubs. Dit blijkt uit onderzoek dat hij naar aanleiding van de strafzaak die tegen hem en Ravage loopt, heeft verricht.
In 1996 publiceerde Ravage (#209, 3 mei) het artikel 'Kanttekeningen bij herdenking' van Peter Edel. In dit artikel, dat hij in 1995 ter gelegenheid van de vijftigste herdenking van de Tweede Wereldoorlog heeft geschreven, beschreef Edel een aantal aspecten rond de Tweede Wereldoorlog die in de officiele geschiedschrijving niet of nauwelijks aan bod komen.
Het artikel leidde tot een klacht bij de officier van justitie, ingediend door dhr. Naftaniël, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), en een drietal andere leden van de joodse broederschap B'nai B'rith'. Zij beschuldigden Edel en de redactie van Ravage niet van antisemitisme, maar van belediging en smaad. De rechter verklaarde de klacht in november 1998 echter niet ontvankelijk omdat de passage over B'nai B'rith' uitsluitend betrekking had op de Amerikaanse afdeling van deze organisatie. De officier van justitie ging echter, op aandringen van Naftaniël, in hoger beroep. Wanneer deze zaak dient, is nog onbekend.
Het belangrijkste bezwaar van Naftaniël en zijn mede klagers is dat Peter Edel en Ravage de goede naam van B'nai B'rith' zouden hebben aangetast. Edel beweert in zijn artikel dat er in de VS contacten hebben bestaan tussen de joodse belangenorganisatie Anti Defamation League (ADL) of B'nai B'rith' en de racistische Ku Klux Klan (KKK). Wat voor soort contacten dit precies waren, werd destijds in het artikel niet vermeld.
,,Ik doelde op infiltratiepogingen van agenten van ADL's Fact Finding Unit in de KKK'', vertelt Peter me nu. ,,Zij zetten de KKK aan tot het plegen van aanslagen op zwarte en joodse groeperingen en organisaties.''
Wat zijn hun motieven, waarom doen ze dit?
Edel: ,,Om de ogen te richten op antisemitisme en racisme. ADL is een organisatie die wil blijven bestaan; ze heeft personeel in dienst dat moet worden uitbetaald. Er moet gescoord worden. Als er niet op het bestaan van antisemitisme gewezen kan worden, kan ADL veel moeilijker donateurs werven.
,,Het probleem met de infiltratiepogingen is dat infiltranten vaak besmet raken met hetgeen waarbinnen ze infiltreren. Dat zie je bij politie infiltranten en dat is in het geval van ADL ook gebeurd. Uit informatie die ik heb aangetroffen blijkt bijvoorbeeld dat ADL agent James R. Rosenberg zich zo vreselijk met z'n rol begon te vereenzelvigen, dat hij het alleen nog maar over het vermoorden van zwarten kon hebben. Hij wilde naar Zuid Afrika "to kill blacks". De relatie tussen ADL en de zwarte gemeenschap was sowieso problematisch. Ook Martin Luther King hebben ze in het verleden het leven zuur gemaakt. Bovendien leverde ADL informatie over anti apartheidsactivisten aan de regering van Zuid Afrika en rechtse groeperingen in het buitenland.''
Volgens jou is er ook via de Vrijmetselarij een verband tussen ADL en KKK. Om wat voor verband gaat het en wat verklaart dit?
,,B'nai B'rith', de moederorganisatie van ADL, is opgericht vanuit de hogere graden in de Vrijmetselarij. Hetzelfde geldt voor de KKK. Maar die overeenkomstige oorsprong zegt op zich nog niet zo veel over racisme. Het is bekend dat veel Vrijmetselaarsloges in de VS geen Afro Amerikanen toelaten, maar het gaat te ver om de Vrijmetselarij om die reden in zijn algemeenheid racistisch te noemen. Ik denk dan ook dat de raciale aspecten, die bij B'nai B'rith' in de VS naar voren zijn gekomen, eerder in verband staan met de zionistische ideologie die men daar aanhangt. Die is namelijk uitermate raciaal georiënteerd.
,,Het probleem met dergelijke broederschappen is dat zij zich bij voorkeur liefdadigheidsinstellingen noemen. B'nai B'rith' doet dat nadrukkelijk en zelfs de KKK werd officieel om redenen van liefdadigheid opgericht. Dat men daar al heel snel een racistische weg insloeg, geeft wel aan hoe weinig het argument van liefdadigheid om het lijf heeft. Maar al te vaak blijkt het een uitermate geschikte dekmantel voor onzuivere praktijken te zijn.
,,De ADL is pas begin deze eeuw opgericht en is een zuiver politieke organisatie die sterk aan Israël is verbonden. Als ADL informatie levert aan Zuid Afrika kan je dat niet los zien van de banden die er tussen Israël en het racistische Zuid Afrika hebben bestaan. Deze landen hadden veel gemeen. Israël heeft daar veel geleerd. De thuislandenpolitiek van Zuid Afrika zie je nu terug komen in het vredesproces in Israël. Dit is niet anders dan een goedkope manier om de Palestijnen te kunnen controleren.''
In 'Kanttekening deel 2' een artikelenserie in het Bossche maandblad Kleintje Muurkrant laat je zien dat niet alleen de ADL contact zocht met extreem rechts, maar ook bijvoorbeeld de Nation of Islam (NOI). Malcolm X heeft ook beschamend moeten toegeven dat hij betrokken was bij onderhandelingen tussen de KKK en de NOI. Deze contacten zijn te verklaren uit het feit dat ze elkaar kunnen vinden in het streven naar segregatie. De oprichter van de Nation of Islam, Marcus Garvey, wilde dat alle zwarten teruggingen naar Afrika. De Ku KLux Klan wilde daar maar al te graag aan meewerken.
,,Je kunt de infiltratie van ADL agenten in de KKK niet vergelijken met de contacten tussen de KKK en de Nation of Islam. Wel kun je dit laatste vergelijken met de contacten die er in de jaren dertig waren tussen de World Zionist Organisation (WZO) en de nazi's. De WZO wilde een eigen joodse staat, maar dit streven werd voor de Tweede Wereldoorlog eigenlijk nauwelijks gedeeld door de joden in de diaspora. De nazi's konden zich echter wel in dit streven vinden en ondersteunden de zionisten van de WZO. In het geval van de Nation of Islam geldt hetzelfde. Garvey wilde de zwarte bevolking terug in Afrika, hetgeen de blanke racisten als muziek in de oren klonk.''
In je artikel destijds in Ravage schreef je over een joodse elite die samenwerkte met de nazi's. Had je niet beter van zionisten in plaats van een joodse elite kunnen spreken?
,,Ik heb er destijds al aan gedacht om het over zionisten te hebben, maar het probleem is dat ook het zionisme verschillende verschijningsvormen kent. De mainstream zionistische beweging in de jaren dertig is in mijn ogen goed fout geweest door met de nazi's in zee te gaan. Maar er zijn ook andere zionistische organisaties geweest die niks wilden weten van deals met de nazi's. Daarom heb ik het destijds niet over zionisten gehad, maar over een joodse elite.''
Waarom gingen zionisten met de nazi's in zee? Ze moeten toch ook wel hebben geweten wat voor plannen Hitler had?
,,Bij de zionisten van de WZO in de jaren dertig heiligde het doel de middelen. De vorming van de staat Israël kende een dusdanige prioriteit dat de belangen van joden die niet zo geïnteresseerd waren in een joodse staat in Palestina, daaraan ondergeschikt raakten.
,,Voor de oorlog vormden de zionisten een hele kleine fractie binnen de joodse gemeenschap. In Duitsland waren de meeste joden volledig geassimileerd. Die hadden hun plek wel gevonden. Dat zie je ook tijdens de Eerste Wereldoorlog. Joodse soldaten vochten met een enorme inzet omdat ze zich in de eerste plaats Duitser voelden. Veel joden in Duitsland konden zich dan ook niet voorstellen dat de Duitse regering hen ooit kwaad kon doen, want ze hadden zich volledig voor Duitsland ingezet. Andersom was de WZO ook nauwelijks geïnteresseerd in Duitse joden, juist omdat ze zo geassimileerd waren. Ze spraken bijvoorbeeld zelden Hebreeuws. Bovendien hadden ze geen ervaring in agrarische beroepen, wat absoluut noodzakelijk was voor de vestiging van een joodse staat in Palestina. Dat gold niet alleen voor Duitse joden, maar voor joden in veel West Europese landen.
Waar zaten die zionistische joden dan wél voor de oorlog?
,,De basis van het zionisme ligt in Oost Europa en dan met name in Rusland. Begin van deze eeuw vond daar een pogrom plaats in de plaats Kishenev waarbij 45 mensen om het leven kwamen en duizenden gewond raakten. Toen kwam een aantal joden tot de conclusie dat men maar beter kon vertrekken. Dit verlangen kreeg in Rusland echter nooit enige politieke vorm.
,,Theodor Herzl, die in 1896 het boek Der Judenstaat schreef, heeft gezorgd voor een politiek basis. Eerder was hij een bestrijder van het antisemitisme, maar naar aanleiding van de Dreyfus affaire in Frankrijk een soldaat werd van verraad beschuldigd waarbij antisemitisme een grote rol speelde kwam hij tot de slotsom dat antisemitisme niet te bestrijden viel. Het enige wat je volgens hem kon doen was met antisemieten samenwerken in het streven naar een joodse staat. Dat heeft hij gedaan. Hij is bijvoorbeeld naar de Russische minister Von Plehve gestapt, die nota bene verantwoordelijk was voor die pogrom in Kishenev, om samen te werken in de emigratie van joden naar Palestina.
,,De samenwerking tussen WZO en de nazi's moet je ook op die manier begrijpen. Hitler was aanvankelijk een groot voorstander van emigratie van joden naar Palestina. Wat dat betreft deelde hij de mening van de WZO waar men ook vond dat joden niet konden assimileren in Duitsland en maar beter naar een eigen staat konden verhuizen. In Mein Kampf maakt Hitler al onderscheid tussen joden in het algemeen en de zionisten. Begrijp me goed: zionisten bleven voor Hitler joden zoals alle andere joden. Een samenwerking met de WZO was echter zeker niet in strijd met zijn antisemitische plannen. In de jaren dertig ging nazi Duitsland daarom actief meewerken aan de opbouw van een joodse staat. Zo werd met het WZO het Ha'avarra Abkommen gesloten. Een akkoord waarin werd afgesproken hoe Duitsland zou meewerken aan de opbouw van een joodse economie in Palestina. Natuurlijk legde deze overeenkomst nazi Duitsland geen windeieren. Joden die naar Palestina gingen moesten hun vermogen inleveren en kregen daar bij aankomst in Palestina uiteindelijk niet meer dan vijftig procent terug.
,,Ook een bedrijf als IG Farben was veel gelegen aan goede connecties in het Midden Oosten om haar concurrent, de Brits Amerikaanse chemiegigant ICI, voor te zijn. In Palestina ontstond onder de joodse kolonisten een textielindustrie waar, de naam zegt het al, IG Farben kleurstoffen aan kwijt kon. Het Ha'avarra akkoord maakte dit mogelijk. Het pijnlijke is dat als in 1947 de joodse staat Israël ontstaat, de aanwezige infrastructuur eigenlijk voor een groot deel met (nazi )Duitse steun is gebouwd. ,,Overigens was het Ha'avarra akkoord ook binnen zionistische kringen destijds omstreden. Wladimir Jabotinsky bijvoorbeeld, die zeker als een zionistische hardliner kan worden aangemerkt, wilde absoluut niets weten van de afspraken met Hitler.''
Waarom waren zionisten van de nazi's afhankelijk. Wilden andere landen dan niet meewerken aan een joodse staat in Palestina?
,,Groot Brittannië, dat het mandaat voerde over Palestina, wilde er in eerste instantie wel aan meewerken, maar in '39 beperkten zij het aantal joden dat kon immigreren drastisch. Eichmann kwam toen nog met het idee om een joodse staat op Madagaskar te vestigen, maar dat vond Hitler te link omdat de Duitse schepen op weg daar naar toe een te gemakkelijk doelwit vormden voor de Britten.
,,Toen de oorlog eenmaal was uitgebroken raakten alle plannen tot emigratie definitief van de baan. De nazi's kozen toen voor een heel andere optie. Bij de Wannsee conferentie in 1942 werd tenslotte besloten tot een geïndustrialiseerde vernietiging van de joden. Overigens kwam zelfs daarna nog geen einde aan de samenwerking tussen zionisten en nazi's. In Hongarije gebruikte de zionist Dr. Reszo Kasztner de holocaust aan het eind van de oorlog als een soort selectieprocedure. Hij kreeg van Eichmann de toezegging dat 1600 joden, die van belang waren voor een joodse staat, konden vluchten. Als tegenprestatie zette hij zich in om de deportatie van de overige Hongaarse joden ordentelijk te laten verlopen. ''
Waarom is er in Nederland nauwelijks iets bekend over deze achtergronden van de ontstaansgeschiedenis van de staat Israël?
,,Nederland en Israël hebben een bijzondere relatie, dat bleek ook weer tijdens het onderzoek naar de Bijlmerramp. Dit moet je denk ik voor een groot deel toeschrijven aan het schuldgevoel van Nederlanders. Wij hebben in de oorlog natuurlijk een niet al te beste rol gespeeld ten aanzien van de joden; hier zijn immers relatief gezien de meeste joden gedeporteerd. In zo'n omgeving zijn kritische publicaties ten aanzien van het zionisme en Israël natuurlijk niet gewenst. In veel andere landen is veel meer te vinden, ook in Israël zelf. Over het Ha'avarra akkoord heb ik in een Nederlands boek niks kunnen vinden. Ik heb wel eens aan Gerard Aalders van het RIOD gevraagd, wat hij weet van de rol van IG Farben in Palestina. Hij had er nog nooit van gehoord. Dat is toch ongelofelijk, die man heeft talloze boeken over dit onderwerp geschreven.''
Wat is de rol van het CIDI hierin?
,,In veel opzichten kent het CIDI overeenkomsten met ADL. Beide komen voort uit B'nai B'rith' en zijn nauw aan Israël verbonden. Aan de andere kant bestaan er grote verschillen. Dat komt vooral omdat je de situatie in Nederland niet kan vergelijken met die in de VS. Infiltratiepogingen zoals het ADL heeft verricht in de KKK, zal het CIDI bijvoorbeeld nooit doen. Het CIDI of B'nai B'rith' afdelingen in Nederland hebben daar niks mee te maken. Mijn kritiek op zionistische clubs zoals ik die verwoord heb in Kanttekeningen deel 1 in Ravage en ook deel 2 in 't Kleintje hebben dan ook geen betrekking op het CIDI. De rechter heeft dat ook ingezien en de klacht van het CIDI niet ontvankelijk verklaard.''
Waarom is het CIDI dan in hoger beroep gegaan? Jij hebt immers tijdens de zitting duidelijk gemaakt dat je hen niet hebt bedoeld?
,,Het CIDI 'leeft' evenals ADL van antisemitische incidenten. Als er weer eens een hakenkruis op een grafzerk staat heeft CIDI directeur Naftaniël het direct over antisemitisme. Terwijl het vaak om 13 jarige jochies gaat die weten dat je met een hakenkruis geheid de pers haalt. Hij zoekt van alles. Als hij in het Ajax stadion supporters met Davidsterren ziet staan, is dat voor hem antisemitisme. En dat terwijl hij er juist blij mee zou moeten zijn. Die supporters identificeren zich met de joodse achtergrond van de club, wat wil hij nog meer? Naftaniël heeft aan David Endt van het bestuur van Ajax gevraagd of hij een eind aan wil maken aan het dragen van Davidsterren. Endt heeft dit geweigerd, omdat het verbieden van Davidsterren volgens hem op antisemitisme neer zou komen.''
Vanwaar je fascinatie voor Israël en het zionisme?
,,Ik ben altijd wel in Israël en de joodse gemeenschap geïnteresseerd geweest. Vooral omdat ik een ras Amsterdammer ben en de joden een grote invloed hebben gehad op de Amsterdamse cultuur. De joodse cultuur is in die zin deel van mezelf en daar ben ik aan gehecht.''
Het artikel in Ravage destijds ging echter niet alleen over het ADL en het zionisme. Het ging ook over het Anglosaksische establishment, over de Buikhuizen kwestie... Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in geschiedenis en dan met name de Tweede Wereldoorlog. Maar door de aanklacht en de publiciteit daarom heen, waarin ik voor een of andere oorlogsmisdadiger ben uitgemaakt, wilde ik me natuurlijk goed kunnen verdedigen. De klagers hebben zodoende bereikt dat ik me nog verder in de kwestie ben gaan verdiepen en hoe langer hoe meer rotzooi ben tegengekomen. In die zin zie ik het hoger beroep met vertrouwen tegemoet. Ik heb ook veel internationale contacten overgehouden aan m'n speurwerk. Die zullen me als het zover komt ook helpen. Naftaniël heeft immers laten weten mensen van de Amerikaanse afdeling van B'nai B'rith' aan te zullen sporen aangifte tegen mij te doen omdat ik de goede eer en naam van B'nai B'rith' in de VS heb geschonden. Nou van die goede naam is allang niet veel meer over. Zelfs een gerenommeerd historicus als Raul Hilberg heeft beschreven hoe B'nai B'rith' in de VS in de jaren dertig niet wilde meewerken aan acties en demonstraties tegen nazi Duitsland. Voor mij is de goede naam toen al aangetast.''
Hoe kijk je zelf op de gebeurtenissen in de afgelopen drie jaar terug?
,,Ik zou op dit moment het artikel zoals dat in '96 in Ravage stond, nooit meer schrijven. Kanttekeningen deel 1 was een uitvloeisel van mijn werk als beeldend kunstenaar. Nu is het begrip waarheid in de kunst een geheel ander begrip dan in de journalistiek. Bij kunst is het aantonen van waarheid absoluut geen vereiste. Het gewraakte artikel dient daarom eerder als kunst dan als journalistiek begrepen te worden. Maar goed, daar heb ik me dus danig in vergist, want het was natuurlijk een onbegonnen zaak om zoiets te verwachten van degenen die het artikel lazen. In de afgelopen drie jaar heb ik me, naast het nodige onderzoek, ingespannen om de journalistieke bekwaamheden onder de knie te krijgen die voor het schrijven van dergelijke artikelen noodzakelijk zijn. De artikelenserie Kanttekeningen deel II die ik voor Kleintje Muurkrant heb geschreven, is daarvan het voorlopige resultaat.''
Freek Kallenberg
De artikelen Kanttekening bij Herdenking 1 en 2a t/m g, evenals een aantal andere publicaties van Peter Edel, kun je vinden op de website van 't Kleintje: http://www.stelling.nl/kleintje (Type bij archief de naam Peter Edel)