- Home
- Archief
- 1999

Uit: Ravage #283 van 30 april 1999

Koerden verliezen belangrijke stem

Med TV uit de lucht

De arrestatie van PKK leider ÷calan werd op de Turkse staatszender TRT tot op het ziekelijke af belicht. Wereldwijd waren de beelden van een gemaskerde en ontredderde man te zien, begeleid met teksten als "terrorist" en "massamoordenaar". Turkse propaganda, onderdeel van de strijd tegen de Koerden. Afgelopen week werd Med TV, de Koerdische onafhankelijke tv zender die via de satelliet het andere verhaal over de arrestatie van ÷calan vertelde, het zwijgen opgelegd. Hiermee verliezen de Koerden een belangrijke stem.

Groot BrittanniŽ heeft op 23 april de Koerdische televisiezender Med tv, dat via de schotelantenne wereldwijd te ontvangen was, het zwijgen opgelegd. De Onafhankelijke Televisie Commissie (ITC) heeft de uitzendvergunning van Med TV, dat z'n studio's in BelgiŽ heeft, ingetrokken met het argument dat de uitzendingen uitspraken bevatten die ,,waarschijnlijk aanmoedigen of aanzetten tot misdaad of leiden tot onlusten''. De zendmachtiging van Med TV was al een maand opgeschort hangende een onderzoek.

Turkije heeft jarenlang op Londen druk uitgeoefend het Koerdische tv kanaal, dat door de Koerden goed wordt bekeken, te sluiten. De Turkse premier Ecevit verwelkomde het besluit van de ITC dan ook. ,,Dit bewijst dat de Turkse Republiek al haar doelstellingen kan verwezenlijken wanneer zij vastberaden handelt ten aanzien van haar rechtvaardige zaken'', zei hij in de televisie toespraak voor de TRT, de Turkse staatstelevisie. Turkije heeft in februari al PKK leider ÷calan in handen gekregen.

De ITC baseert haar besluit op vier programma's die half februari uitgezonden werden temidden van een golf van Koerdische demonstraties en bezettingen over heel Europa uit protest tegen de gevangenzetting van ÷calan. In de verklaring van ITC werd gesproken van ,,vooringenomen verslaggeving'', ,,aanzetten tot misdaad'' en ,,gebrek aan onpartijdigheid''. Volgens Ankara hadden Koerdische rebellen de zender gebruikt voor oproepen tot aanslagen.

Gevaren

,,Grote onzin'', zegt Yasar, programmamaker van Med TV. ,,Als ons al een gebrek aan onpartijdigheid kan worden toegezegd, wat moeten we dan wel niet denken van de programmering van TRT, de Turkse staatstelevisie die in vele landen op de kabel te ontvangen is. Als reden voert ITC aan dat Med TV in een programma een PKK commandant aan het woord heeft gelaten, die in een telefonische reactie op de arrestatie van ÷calan heeft gezegd dat 'elke Koerd nu het recht heeft om zichzelf te kunnen verdedigen'. Dit wordt door ITC beschouwd als een oproep tot geweld.''

M'n gesprekspartner is op z'n hoede; ik moet eerst z'n vertrouwen zien te winnen. De mensen achter Med TV leiden een anoniem bestaan. De Turkse staat doet er alles aan om de onafhankelijke satellietzender het zwijgen op te leggen. Aangezien de geheime politie in Turkije vrijwel dagelijks journalisten arresteert, verwondt of vermoordt, loopt ook de redactie van Med TV een groot risico. ,,Na ÷calan beschouwt de Turkse regering Med TV als haar grootste vijand'', zegt Yasar gedecideerd.

Als gevolg van de recente verkiezingsoverwinning van de MHP, beter bekend als de Grijze Wolven, wordt er onder tegenstanders van het huidige Turkse bewind gevreesd dat er nu ook in toenemende mate een oorlog gevoerd zal worden buiten de grenzen van Turkije. ,,De huidige macht van de fascisten in Turkije zal weldra ook elders in Europa voelbaar zijn'', voorspelt Yasar die dan ook liever niet z'n achternaam in het artikel terug wil zien.

Hij beschouwt de meest recente stap van ITC als ,,het logische gevolg van een gericht tegenoffensief van de Turkse staat.'' Yasar: ,,Na de arrestatie van ÷calan restte de Turkse staat nog slechts ťťn stap om een einde te maken aan het Koerdische verzet. Dat is door Med TV uit de lucht te halen.'' Hoewel ITC zelf zegt een onafhankelijke koers te varen, is het volgens Yasar opvallend te noemen dat iedere beslissing die de commissie over Med TV neemt, eerder uit de monden van de Turkse leiders wordt vernomen dan via ITC. ,,Gisteren vernamen we het nieuws over het uitzendverbod via Ecevit, die een toespraak hield die werd uitgezonden door de TRT. Waarom weet hij eerder van het besluit?''

Dialecten

Yasar verliet twaalf jaar geleden noodgedwongen Turkije en kreeg in Nederland als politiek vluchteling een verblijfsvergunning. Momenteel komt hij als welzijnswerker en journalist de dagen door. Hij is sinds drie jaar programmamaker bij Med TV, een onafhankelijke satellietzender waarvan de naam is afgeleid van de Medden, voorouders van de Koerden. Vanaf de dag, maart 1995, dat Med TV in diverse oorspronkelijke talen uitzendingen programmeert, heeft het zich een belangrijke positie verworven onder de Koerden.

Yasar: ,,Naast drie dialecten Koerdisch zendt Med TV ook programma's uit in het Turks, Arabisch, Assyrisch en Engels. We beschouwen deze talen als een laatste redmiddel voor onderdrukte volkeren waarmee kan worden aangetoond dat ze cultuur historisch gezien een eigen afkomst hebben. Voor je eigen taal uitkomen is voor veel mensen een daad van verzet.''

Med TV zendt normaliter achttien uur per dag uit. Met het programma aanbod tracht men alle lagen van de Koerdische bevolking te bereiken. De nieuwsuitzendingen worden zowel in het Koerdisch als het Turks uitgezonden. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de verschillende Koerdische dialecten, zoals Sorani, Zazaki en Kurmanci.

De programma's worden in de studio van het Belgische Denderleeuw gemaakt en vervolgens via een tussensatelliet naar ITC in Londen gestraald. Daarvandaan worden de programma's naar een hoofdsatelliet gezonden, zodat ze naast Europa tevens in West Afrika, AziŽ en het Midden Oosten zijn te ontvangen. Het enige wat je nodig hebt is een schotelantenne.

In een land als Turkije brengt het kijken van Med TV bepaalde consequenties met zich mee. Je kunt namelijk een de positie van de schotelantenne zien op welke golflengte er wordt afgestemd. Het komt vaak voor dat bij kijkers van Med TV de schotelantenne inbeslag wordt genomen. Yasar zegt Koerden te kennen die al negen maal een schotelantenne hebben moeten aanschaffen. ,,Maar ze hebben het er voor over. Med TV is een belangrijke familiezender geworden.''

Tegenwerking

Gedurende het vierjarige bestaan wordt Med TV door de Turkse staat beschouwd als een staatsgevaarlijk bedrijf. Al snel na de eerste uitzending vond op last van de Turkse regering een huiszoeking plaats in het filmproduktiehuis te Denderleeuw. Begin september 1995 vielen 200 rijkswachters en speciale commandoleden, zwaar bewapend met machinegeweren, het gebouw binnen. De zeventig aanwezige personen moesten op de grond gaan liggen en werden geboeid afgevoerd.

Diezelfde dag verrichtte de rijkswacht bij een aantal andere Koerdische instellingen, zoals een drukkerij, huiszoekingen. De gearresteerde Koerden en hun instellingen werden beschuldigd van talloze criminele activiteiten, zoals drughandel, het witwassen van geld, bendevorming, wapensmokkel en mensenhandel. Op vijf personen na werd iedereen in de namiddag vrijgelaten. De vijf verdachten werden zes weken in voorarrest geplaatst, maar eind oktober 1995 op vrije voeten gesteld wegens gebrek aan bewijs.

Naast dit soort repressieve middelen, waarmee Med TV in een kwaad daglicht moest worden gesteld, probeerde de Turkse staat diverse malen de uitzendingen van de onafhankelijke Koerdische zender te saboteren. Dit door middel van een stoorzender, waarmee sterke signalen werden verzonden naar de satelliet dat de programma's van Med TV uitzendt. Het gevolg was dat er op gezette tijden, met name tijdens de nieuwsuitzendingen, de programma's slecht te ontvangen waren.

De meest recente stap volgde begin maart, toen ITC bekend maakte de Koerdische zender voor drie weken uit de lucht te halen. Een honderdtal, voornamelijk Brusselse Koerden, kwam in Denderleeuw meteen de straat op uit protest tegen het tijdelijke zendverbod. ,,Voor ons is het business as usual. Het feit dat we niet in de ether zijn, betekent niet dat we lopende producties niet kunnen afwerken'', verklaarde de directeur van Med TV. Al eerder had de Belgische minister van Binnenlandse Zaken, Luc Van den Bossche, Med TV op het matje geroepen vanwege de uitzendingen over de arrestatie van ÷calan.

Familiezender

Hoewel inmiddels duidelijk is geworden dat het licht in de studio van Denderleeuw voorlopig op rood staat, als teken dat er niet meer mag worden uitgezonden, maakt Yasar zich nog geen al te grote zorgen. Hij kan zich niet voorstellen dat een ,,familiezender'' als Med TV zich het zwijgen laat opleggen. ,,Vergis je niet, van de 35 miljoen Koerden die er op deze wereld wonen is 70 procent alleen de Koerdische taal machtig. Deze mensen zijn afhankelijk van de vrije nieuwsgaring waaraan Med TV voldoet. Dat kan niet gestopt worden.''

Om de penibele situatie van Med TV onder de aandacht van de Nederlandse media te brengen, werd begin maart de Solidariteitsraad Koerdistan opgericht. Dit prille samenwerkingsverband, bestaande uit diverse Koerdische en Nederlandse comitť's, heeft de verschillende televisie omroepen aangeschreven met de vraag wat men van het tijdelijke uitzendverbod van Med TV vindt, of men er zich in het openbaar tegen wenst uit te spreken en wat voor verdere ondersteuningsmaatregelen er te verwachten zijn. Op de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) na, heeft tot op heden geen omroep gereageerd.

Mede als gevolg van deze lakse houding hield de werkgroep Koerdistan in Beeld (waarin onder meer intellectuelen zitting nemen) op 10 april een demonstratieve tocht door het Hilversumse omroepland. Met een doodskist, waarop de tekst 'Ook persvrijheid voor Koerden' stond afgebeeld, liepen de demonstranten de diverse omroepgebouwen af.

De publieke belangstelling in dit land voor de problematiek van Med TV is tot nu toe klein. Toch put Yasar hoop uit het meest recente initiatief, waarbij diverse Nederlandse journalistenverenigingen en omroepen zijn benaderd met de vraag of ze Med TV op persoonlijke titel zouden willen uitnodigen om vanuit Nederland haar programma's te kunnen voortzetten.

Yasar: ,,Nederland zou de faciliteiten kunnen bieden. Er wonen hier zo'n 40.000 Koerden. Waarom zouden deze mensen geen recht hebben op een eigen zender op de kabel, zoals de Italianen, Fransen en Spanjaarden die hier wonen? Als de Turkse propagandazender TRT, dat aanzet tot haat jegens de Koerden, wel mag uitzenden op de kabel, waarom Med TV dan niet? Persvrijheid geldt toch ook voor de Koerden?''

Alex van Veen

 

Naar boven
Naar overzicht dit nummer
Naar Jaargang 1999