Ode aan de natuur

"Als je je niet goed voelt, ben je chagrijnig. Als je je goed voelt, heb je een hoger rendement, kan je veel meer, verdien je veel meer, lach je veel meer. Zo simpel is het." Met dit citaat van de Nederlandse filosoof Johan Cruijf is in een paar regels de 'filosofie' achter het blad Ode samengevat.

Van alle gevaren waaraan de vooruitstrevende mens zichzelf blootstelt is genetische manipulatie zowel de meest verleidelijke als de meest gevaarlijke. Voor het nijpende tekort aan werknemers in de glastuinbouw zou het op zich een uitkomst zijn om een inktvis te 'mengen' met een kangoeroe. Ook de combinatie van een suikerbiet met witlof zou een prima idee zijn. In de jongste Ode: kritiek van de onderstroom staan echter vooral de gevaren van de biotechnologische ontwikkeling centraal. En terecht. Met name de dubieuze rol van het bedrijf Monsanto wordt door de redactie aan de kaak gesteld. "Alles geeft aan dat Monsanto's machtsgreep allereerst een greep naar geld is en dat de groene leuzen van het bedrijf dienen om dat streven te ondersteunen."

Terwijl dit hele vraagstuk in Nederland laag op de politieke agenda staat hetgeen meer zegt over de goedgelovigheid van de politici dan over de aard van het gevaar laait de discussie in Groot Brittannië regelmatig op. 's Lands bekendste biologische boer, Prins Charles, haalde de opiniepagina van de oerconservatieve Daily Telegraph met een koninklijke aanval op de biotechneuten. "Ik heb er geen behoefte aan om iets te eten dat is gekweekt via genetische manipulatie, en ik zet dit soort producten ook niet welbewust voor aan mijn gezin of gasten." Dergelijke intelligente opmerkingen zie ik onze kroonprins niet maken. Het artikel van Charles is één van de vele vertaalde artikelen in Ode waarvan de redactie speurt "in honderden meestal minder bekende tijdschriften uit binnen en buitenland naar de ontwikkelingen die de wereld in de eenentwintigste eeuw zullen vormgeven".

De redactie merkt op dat echte vernieuwingen niet in de burgerlijke pers opduiken. Die zijn inderdaad teveel bezig met de waan van de dag in zoverre deze in het belang is van de verkoopcijfers. Ode staat daarentegen bol van aardige artikelen en nieuwtjes. Hoopgevend is het bericht over het toenemende aantal Fransen dat de televisie de rug toekeert. "Pogingen van televisiemaatschappijen om de buisdeserteurs terug op de canapé te krijgen, waren tot nu toe tevergeefs..."

Even opvallend is een stuk over het nut van de onbereikbaarheid waarin gesteld wordt dat problemen zich vanzelf oplossen bij een gebrek aan communicatie. In India heet dat: "Sitting quietly, doing nothing and the grass will grow by itself." Dat er een verband gelegd wordt met de single handed regeerstijl van koning Philips II is typerend voor het blad. Terwijl Ode zichzelf profileert als een blad voor geestverruimende en nieuwe gedachten, is er een sterk nostalgisch element aanwezig, zoals in de vertaalde rede van Sting, die hij uitsprak bij de aanvaarding van een eredoctoraat van de Berkeley School of Music. Het is een pleidooi voor stilte. "En is stilte dan de meest volmaakte soort muziek? Liedjes schrijven is de enige vorm van meditatie die ik ken. En alleen als het stil is, worden de geschenken van melodie en metafoor aangereikt. Voor mensen in deze moderne wereld is volledige stilte een zeldzame ervaring aan het worden."

De mengeling van futuristisch en ouderwets komt ook tot uiting in twee artikelen over psychotherapie. De ene gaat over Internettherapie, waarmee de grondbeginselen van de traditionele therapie verdwijnen; de ander over sjamanen die oeroude rituelen gebruiken om trauma's te genezen, hetgeen lijkt op zwendel die trauma's hooguit kunnen verergeren.

Fraai is de fotoreportage van Russische Nikkel arbeiders nabij de poolcirkel ("De ruwe zwart witfoto's tonen de hel op aarde, maar ook het kameraadschap van een gedeeld lot.") en onbedoeld humoristisch is het artikel over 'Het menselijke moment', een vrije vertaling van quality time. "Toch is het de moeite waard om in menselijke momenten te investeren, want even opkijken van je laptop en oogcontact maken met je collega creëert een sterk energieveld en geeft beiden inspiratie."

Het gebruik van de term 'investeren' is kenmerkend van de neo authentieke wereld die volgens Ode leefbaar zou kunnen zijn: een schone wereld met positieve mensen die een ecologisch verantwoorde vakantie houden in de Braziliaanse regenwouden en de rest van het jaar schoon werk verrichten waarbij duurzaamheid, rendement en geregisseerde medemenselijkheid centraal staan. Een soort groen liberalisme, dat sympathiek lijkt, maar toch een beetje klinisch, Truman Show achtig overkomt. Dat bedrijven als Ikea, Rabobank, Origin sympathiek staan tegenover deze win win filosofie blijkt uit de advertenties die er mede voor zorgen dat het blad er goed verzorgd uitziet. Hoeveel jaren zou het nog duren voordat Ode de bovenstroom vertegenwoordigt?

Patrick

Ode - Kroniek van de Onderstroom verschijnt zes keer per jaar. Een jaarabonnemt kost fl. 85,- , een los nummer 15 gulden. Redactieadres: Postbus 2402, 3000 CK Rotterdam. 010 4360995.