De dagen van... Marjan Willemsen

Via haar oom, die geregeld deelnam aan vredesvoettochten, rolde Marjan Willemsen (21) in de wereld van de protestacties tegen wat zij noemt ,,de nucleaire waanzin''. Vorig jaar nam de studente MTS Bouwkunde voor het eerst deel aan een vredesactiekamp, en wel in het Schotse Faslane. Vervolgens voerde ze burgerinspecties uit op diverse vliegbases, waarvoor ze vaak werd opgepakt. Na haar meest recente rechtszaak trok ze met haar slaap en rugzak op naar Volkel, alwaar ze zes dagenlang deelnam aan het Vredesactiekamp. Uit protest tegende aanwezigheid van illegale kernwapens. In haar bagage was nog plek voor een dagboek voor Ravage.

Woensdag 31 maart 1999

Vandaag moeten er vijf personen, waaronder ik zelf, voor de rechtbank in Den Bosch verschijnen omdat we ons 2 oktober vorig jaar met een burgerinspectie op verboden verbied van de vliegbasis Volkel hadden begeven, onder meer uit protest tegen de aanwezigheid van kernwapens. Tijdens een burgerinspectie struinen verontruste burgers de vliegbasis af op zoek naar verboden kernwapens. Omdat de legerleiding geen medewerking verleent aan deze inspecties, verschaffen de burgers zichzelf toegang tot de basis, bijvoorbeeld door met een kniptang gaten aan te brengen in het hekwerk. Dit wordt bij voorkeur 's nachts gedaan.

Om acht uur hebben we op het station in Den Bosch afgesproken, waar ik alleen Krista aantref, die ook voor moet komen. Na een tijdje gewacht te hebben, besluiten we naar de rechtbank te lopen. In de hal van het station komen we drie personen tegen met protestbordjes in de hand. Ze vragen ons de weg naar de rechtbank, waarop Krista antwoordt: ,,wij zijn de criminelen, volg ons maar.'' We kennen ze verder niet, maar vinden het erg leuk dat ze ons komen ondersteunen.

Bij de ingang van de rechtbank ontmoeten we Hanno, één van de gedaagden, en onze advocaat Erik Hummels. Tot onze verbazing is er wat pers op komen dagen, zoals een fotograaf van het ANP en journalisten van lokale media. De vorige keer dat we voor deze zaak voor de rechtbank moesten verschijnen, werd onze zaak geschorst omdat de rechter al bij voorbaat liet blijken zijn oordeel klaar te hebben. Vandaag hadden we weer dezelfde man, en we mogen verdergaan waar we de vorige keer gebleven waren: bij het laatste woord. Hanno houdt een heel mooi betoog, maar ik vraag me af of de rechter wel luistert. Hij kijkt Hanno niet aan en lijkt ook niet geïnteresseerd. De aanklager is dat wel. Na het laatste woord verwachten we meteen de uitspraak, maar die volgt dit keer pas over twee weken. Dat is wel een beetje vreemd, maar hopelijk gaat de rechter eens goed over het vonnis nadenken.

Na de rechtszaak zijn we even met alle aanwezigen wat gaan drinken, waarna we met een groepje naar het actiekamp in Volkel vertrekken. Aangekomen op het terrein van Atoomvrijstaat in de Trentse bossen, gemeente Uden, blijkt Mariëtte er al een tijdje te zijn. 's Middags zetten we een paar tenten op. Daarna wandel ik met Kristel en Ali naar de hoofdpoort van de luchtmachtbasis, zodat ook zij het terrein een beetje leren kennen en om route pamfletjes i.v.m. de lokatie van het actiekamp op te hangen voor nieuwe mensen die de volgende dag bij de hoofdpoort aan zullen komen. Op de terugweg komen we langs het gedeelte van de basis waar het Amerikaanse (MUNSS = Munition Support Squadron) communicatie gedeelte zich bevindt, de vermoedelijke lokatie van de kernwapens. 's Avonds bij het kampvuur vertelt Mariëtte nog wat verhalen uit de oude doos over voorafgaande kampen.

Donderdag 1 april

Al om halfzeven komt er een meisje langs dat foto's maakt voor de NRC. Niet veel later arriveert er ook een fotograaf van het ANP en een journalist van het Brabants Dagblad. Ze zijn, zoals verwacht, heel erg benieuwd naar wat wij vinden van de huidige toestand in Kosovo. Daarover moeten we nog eens goed praten zodra de groep wat groter is, zodat niet alleen in het nieuws komt dat we de bombardementen (en de NAVO) afkeuren, maar ook dat we afwillen van de kernwapens op Volkel. Daar is het actiekamp ook voor bedoeld.

In de loop van de ochtend hebben we nog wat nieuwe spandoeken gemaakt. Al snel arriveren er meer mensen in het kamp. Aan het begin van de middag komen er twee verkenners van de mobiele gaarkeuken Rampenplan alvast wat rondneuzen, met in hun kielzog de bus die het pad gelegen achter ons kamp oprijdt. Ook komt er een paashaas aangelopen met een grote mand met eieren. Echte en chocolade (voor de veganisten onder ons). Er is nog een pak over, waarna Greet de tweede paashaas wordt.

We zijn met twee groepen naar de basis gegaan, naar de hoofdpoort en poort Zeeland, waar zich het Amerikaanse communicatiegedeelte bevindt. De paashaas die in onze groep geïnfiltreerd is, probeert eerst het hek door te knagen en even later om een tunnel te graven om zo de basis op te komen. Ze heeft nét niet genoeg kracht in haar tandjes en pootjes om het karwei te doen slagen. Op de terugweg naar het kamp lopen we via het gebied waar vroeger de atoomwapens lagen, maar waar nu het munitiecomplex staat. Uiteraard worden onze bewegingen goed in de gaten gehouden door LB ers (luchtmachtbeveiliging) en de KMAR (marechaussee).

Na wat gegeten te hebben in het kamp wordt er een heksenactie gehouden. Er komen wat hoeden, spitsige neuzen en shawls tevoorschijn, waarna we in het donker rond de basis wat zijn gaan spoken om te proberen "die vieze bommen weg te toveren". Een ludieke en erg leuke actie. Daarna hebben we weer gezellig rond het kampvuur gezeten. Intussen is de groep uitgegroeid tot een kleine dertig personen.

Vrijdag 2 april

's Ochtends om elf uur vindt er een campagne overleg voor kernontwapening plaats. Hoewel alle fracties in de Tweede Kamer zijn uitgenodigd, komt alleen Harry van Bommel van de SP opdagen. We willen in Nederland burgerinspecties van de grond krijgen, op de manier zoals die in België gebeuren: met deelname van kopstukken uit de politiek, schrijvers, kortom bekende Nederlanders. Mogelijk zal Van Bommel, maar ook Eerste Kamerlid Pitstra (GroenLinks), deelnemen aan de eerstvolgende burgerinspectie op 24 april in Volkel.

Een paar weken geleden is kolonelcommandant Berlijn van vliegbasis Volkel gevraagd om ons te woord te staan, zodat hij kan toegeven dat er hier nog altijd kernwapens liggen. Daaar is inmiddels genoeg bewijs van. Helaas durft Berlijn ons niet onder ogen te komen, zodat het burgerinspectieteam zich genoodzaakt voelt om hun eigen toegangsdeur te maken naar de basis. Dit voelt wel een beetje als een kamikaze actie, want aangekondigd en op klaarlichte dag kom je niet ver. Maar deze middag is eigenlijk ook vooral bedoeld om de pers te halen, met als uiteindelijke doel natuurlijk om heel Nederland te laten weten dat er nog steed massavernietigingswapens liggen opgeslagen op Volkel.

's Avonds in het donker zijn verschillende groepen op pad gegaan om ongezien de omheining van de basis te bereiken. Ik word vergezeld door Yvonne, Kristel en Rob. Onderweg naar de basis hebben we vaak weg moeten duiken. Bij aankomst lopen we nog een hele tijd langs het hek. Aangekomen bij het Amerikaanse communicatiegedeelte, ziet iemand een LB er met hond aankomen lopen. We gaan op onze hurken tegen het hek aanzitten. Hij is ons al bijna voorbij gelopen, als een jeep van de marechaussee z'n lichten op ons richt. ,,Goedemorgen, kom maar tevoorschijn'', roept men door een megafoon, waardoor een stel paarden in de wei ontzettend schrikt. Onder escorte lopen we nog wat verder, maar omdat het erg laat wordt, besluiten we terug te gaan naar het kamp waar we rond half drie onze tenten opzoeken.

Zaterdag 3 april

In alle vroegte gaat er een groepje dat zich in m'n tent bevindt op onderzoek uit. Even later besluiten Krista, Greet en ik om ook maar weer eens op pad te gaan. Zodra we op een akker liggen weggedoken, ziet Krista ineens iemand bij het hek staan. We zijn gezien.

Bij terugkomst in het kamp, is de andere groep er nog niet. Het duurt echt heel lang voordat we iets van ze horen. Via de telefoon melden ze zich met de vraag of we ze op konden komen halen van het politiebureau in Uden. Ze waren gearresteerd nadat ze maar liefst zes uur lang vrij rond hadden kunnen lopen op de basis! De meeste aanwezigen in het kamp dachten aanvankelijk dat we gedurende dit aangekondigde actiekamp nooit zover zouden komen op de basis, maar dit inspectieteam bewijst toch maar mooi het tegendeel. Dat is heel bemoedigend.

Vandaag is het, in tegenstelling tot de vorige dagen, regenachtig. Aan het begin van de middag vertrekt er een groepje mensen op bakfiets en fiets naar het centrum van Uden, waar protesthandtekeningen zullen worden verzameld tegen de aanwezigheid van illegale kernwapens op Volkel. Het is de bedoeling dat deze ingevulde handtekeningenlijsten, waar de afgelopen maanden campagne voor is gevoerd, komende maandag tijdens de Paasmars in Den Haag aangeboden zullen worden aan de ambassadeur van de VS.

Een andere groep besluit deze middag om via een zelf gegraven tunnelstelse] ongezien op de basis terecht te komen. Er blijkt maar één schop aanwezig, maar er worden ook stokken, kopjes en lepels gebruikt waarmee drie gaten worden gegraven. Met z'n drieën vlechten we het hek open. Dit houdt in dat je aan de boven of onderkant één draadeindje ombuigt, waarna je die ene draad er dus uitvlecht. Zodra er bijna iemand door het gat kan, arriveert de marechaussee en arresteert de drie vlechters voor het 'vernielen van het hekwerk'. Het is een lachertje, aangezien we niets vernield hebben. We hebben het hekwerk, dat helemaal weg mag omdat het oorlogstuig beschermt, slechts onbruikbaar gemaakt.

Nadat we weer vrij zijn gelaten, komen we de mensen tegen die in Uden handtekeningen hebben verzameld. Ondanks het slechte weer hebben ze er honderden meegekregen. Er waren veel positieve maar ook negatieve reacties, maar dat is niet zo verwonderlijk voor een dorp als Uden waar relatief veel mensen op de luchtmachtbasis werkzaam zijn.

Tijdens de avondcirkel praten we over de acties van vanavond en worden er teams met inspecteurs gevormd. Er worden onderling tactieken besproken en kniptangen verdeeld. Rond 21.30 uur gaan er mensen te voet met fakkels in de hand op weg naar de boofdpoort, waar een wake gehouden zal worden tegen het (NAVO)geweld in voormalig Joegoslavië. Omdat een groepje mensen wat meer tijd nodig heeft, zijn die met Theo's busje naar de poort toegereden. Terwijl Theo het busje parkeert, krijgt hij meteen een bekeuring aan z'n broek omdat hij op de parkeerplaats tien meter in de verkeerde richting heeft gereden. Heel erg flauw.

Bij de hoofdpoort worden spandoeken opgehangen. Omdat de militairen een wegversperring binnen de poorten hebben opgeworpen van hekken met rood wit lint, om buitenstaanders buiten te houden, maken wij onze eigen versperring om de militairen binnen te houden. Symbolisch dan, door wol door het hek heen te halen. Hierna bevestigen verschillende mensen de wol aan de lantaarnpalen en het hek, waardoor er een groot web ontstaat. Voor middernacht worden de fakkels weer aangestoken en zoekt iedereen een plaatsje binnen het web. Mariëtte, Greet en Hanno lezen een stuk voor over een man die in hongerstaking is gegaan om te protesteren tegen de oorlog. Om 24.00 uur worden de fakkels in de vorm van een vredesteken geplaatst.

Zondag 4 april, 1e Paasdag

Zaterdag rond middernacht zijn de inspecties weer begonnen. Krista, Greet en ik zouden eerst voor een inspectie weggebracht worden met een busje, maar omdat we dachten toch wel gevolgd te zullen worden, besluiten we te voet te gaan. Een cameraploeg van SBS6 zal ons later oppikken, maar omdat we moeilijk met onze zaklamp naar iedere auto kunnen schijnen, zijn we elkaar misgelopen.

Na een lange wandeling komen we bij het hekwerk aan, waar we ons een weg naar binnen knippen. Zodra we op het verboden terrein zijn, moeten we alweer wegduiken voor een patrouille. Omdat de grond toch wel nat is, trekken we onze regenbroeken aan. Die maken best veel geluid tijdens het lopen, we krijgen er bijna woorden over. Dan maar weer uitgetrokken. De vorige keer toen ik het terrein van Volkel betrad, in de nacht van oud en nieuwjaar, ben ik zeven uur lang op de basis geweest en ontdekte met m'n maatjes een vreemd gebied. Er staat een speciaal hek omheen, wordt fel verlicht en heeft als enige terrein camerabewaking. Binnen de afzetting staan wat vrachtwagens en een aantal kleine huisjes.

Daar willen we nu weer een kijkje gaan nemen. Dit keer is het gebied gemakkelijk te vinden, dankzij de plattegronden van de basis die in antimilitaristische kringen circuleren. Deze kaarten werden maanden terug buitgemaakt tijdens een inbraak op de basis. Nadat we weer eens op de grond weggedoken liggen, worden we gezien en aangehouden door een boze LB er. Hij schreeuwt ons toe alsof we ook in het leger zitten. We worden met onze handen tegen het hek gezet en mogen niet omkijken. Als ik dat toch doe, duwt hij tegen m'n schouder. Over z'n portofoon horen we iemand 'Ze zitten vannacht overal!' zeggen. We worden elders op de basis vastgezet. De tekeningen en leuzen van een vorige arrestatie staan nog altijd op de muur. Als we even later het politiebureau in Uden binnen worden gebracht, komen we andere actievoerders van het kamp tegen.

De afgelopen nacht blijkt er inderdaad veel te zijn gebeurd: Twee jongens zijn de basis overgestoken, waarbij ze het bewuste gebied gepasseerd zijn waar wij werden gearresteerd. Nadat ze zich een weg naar buiten wilden knippen, werden ze gesnapt. Een jongen en een meisje wilden samen een kijkpost op de basis bezet houden door er lekker in te gaan slapen, maar tengevolge van het door hen geknipte gat in het hek werden ze ontdekt. Krista en Rob zijn ook nog eens richting "verlicht bewaakt gedeelte" gegaan, maar ook zij werden in de struikjes ontdekt nadat de schijnwerpers werden ontstoken. Een team van drie personen uit Maastricht wilde ook eens rondneuzen, maar werd vrij snel gezien en aangehouden. Tenslotte werden Yvonne en nog iemand tegen het ochtendgloren opgepakt, nadat ze het speciaal bewaakte terrein bereikt hadden.

Nadat de meesten in het actiekamp wat hebben uitgerust, is er een vergadering om 11.30 uur. Vreemd genoeg is het ineens spitsuur. We krijgen bezoek van de marechaussee, vijf buurtjongeren en een gezin dat aan het paardrijden is. We praten wat na met elkaar over de acties van de afgelopen nacht en over wat we vandaag, zondag, kunnen doen. We besluiten met een groep weer een graafactie uit te gaan voeren, deze keer vlakbij poort Zeeland. Twee mensen gaan vast vooruit, wij volgen iets later. Onderweg horen we van twee agenten in burger dat de twee al opgepakt zijn en dat zodra wij ook maar één hand zand uit de grond zullen halen ook weggevoerd zullen worden. Na een leuk rondje langs het hekwerk gelopen te hebben, komen we weer in het kamp aan waar even later ook de gearresteerden van zonet arriveren.

Vanwege dit incident zullen we vanavond, als het donker is, met z'n allen een graafactie uitvoeren. Die avond graven we zoveel we willen; er wordt door de aanwezige politie niet opgetreden. Totdat twee personen een stukje hekwerk aan de onderkant openvlechten, hetgeen eigenlijk niet de bedoeling is. De LB ers wijzen de agenten twee personen aan, waarvan de een daadwerkelijk niets gedaan heeft. We haken onze armen in elkaar, zodat het voor de politie moeilijk wordt om een arresttaie te verrichten. Als een van de agenten oververhit raakt en eigenhandig armen probeert om te buigen, komt Mariëtte tussenbeide en geeft de politie het advies versterking op te roepen. Uiteindelijk nemen ze genoegen met één arrestant, die niet eens deel heeft genomen aan het hekvlechten.

De kuil is inmiddels een heuse tunnel geworden. Yvonne doet net alsof ze al tot haar hoofd erin kan, waarna een LB er aan de andere kant van het hek op de grond begint te stampen. Hierna keren we terug naar het kamp. Eigenlijk zou in onze tent een feestje worden gehouden, maar we zijn allemaal zo moe dat we maar gaan slapen.

Maandag 5 april, 2e Paasdag

In onze tent blijkt iemand z'n wekker te hebben gezet op 6 uur, terwijl we pas om 8 uur klaar hoeven te staan. Vandaag vindt in Den Haag de Paasmars plaats; een jaarlijkse vredesdemonstratie die dit keer volledig in het teken staat van de aanwezigheid van illegale kernwapens in Volkel. Vandaag wordt ook het actiekamp opgebroken.

Om half negen zijn we op weg, met z'n negenen in een busje. Een aantal anderen is met de trein gegaan. Onderweg vernemen we over de regionale radio dat er de afgelopen nacht op Volkel weer actievoerders zijn gearresteerd die 'tegen de kernwapens die op Volkel liggen' betogen. Dat was wel goed om te horen, want meestal hebben ze het over 'de vermeende kernwapens'.

Als we aankomen in het zalencentrum waar later op de dag de vredesmanifestatie plaats zal vinden, gelegen boven het CS van Den Haag, wachten we de komst van de overige Volkel gangers af. Met de groep zijn we naar het Vredespaleis gewandeld, het verzamelpunt van de Paasmars. Heel leuk om bekenden uit het hele land te begroeten en te spreken.

Na wat toespraken gaan we op weg naar de Amerikaanse ambassade, waar de ruim 3OO0 handtekeningen tegen de atoomwapens zullen worden aangeboden. Hoewel de organisatoren van de Paasmars alle ambassades van de kernwapenstaten hebben aangeschreven, wilde geen enkel land ons ontvangen. India antwoordde zelfs dat ze geen kernwapenstaat zijn! Ook de Amerikanen wilden de afgevaardigden niet te woord staan. Na wat woorden en liedjes lopen we door naar het zalencentrum in het CS. Daar is het ontzettend druk. Er zijn informatiestands, sprekers en video's.

Intussen begint de vermoeidheid toe te slaan. Die slotavond eten we met z'n allen samen. Een geslaagde week. Ik hoop dat er nu meer mensen zijn die nu ook eens aan die enge kernwapens denken en vinden dat ze wegmoeten. Niet alleen uit Nederland, maar uit de hele wereld!

Marjan Willemsen