Ravage #5, 4 april 2003

'Ze hebben Volkert zijn gang
laten gaan'

De fictieve werkelijkheid van Tomas Ross

Tomas Ross, pseudoniem van W.P. Hogendoorn, schrijft sinds 1980 misdaadromans en scenario's. Zijn laatste boek 'Omwille van De Troon' veroorzaakte nogal wat commotie in het Koninklijk Huis. Marina Groen sprak met hem over de affaire Margarita en de moord op Fortuyn.

'Omwille van de Troon' (2002) gaat over de Greet Hofmans-affaire. Zomer 1948. In zijn wanhoop over de oogziekte van zijn jongste dochter Marijke haalt prins Bernhard de gebedsgenezeres Greet Hofmans binnen in Paleis Soestdijk.

Enkele maanden later zal zijn vrouw Juliana gekroond worden tot Koningin der Nederlanden. Hun huwelijk is dan al niet erg goed: Juliana is overtuigd religieus pacifiste, Bernhard een fervent voorstander van het Atlantisch bongenootschap. Met Greet Hofmans heeft hij niet minder dan een Paard van Troje binnengehaald, want achter deze mysterieuze vrouw, de 'Raspoetin van Soestdijk', staat een groep mensen die er alles aan is gelegen de macht te grijpen.

Wanneer Bernhard dat begrijpt, lijkt het al te laat: Hij, de echtgenoot van de machtigste vrouw van het land, is met handen en voeten gebonden door zijn eigen verleden, zijn schimmige connecties en amoureuze affaires. Tot het moment dat zijn vele vrienden, onder wie de Amerikaanse president Eisenhower, hun plannen trekken

Uw boek 'Omwille van De Troon' zorgde voor nogal wat opschudding. Eef Brouwers van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) vroeg u uw aantijgingen tegen het Koninklijk Huis toe te lichten. Wat vindt u hiervan?

,,Tja, nogal dom van het Koninklijk Huis. Ik kreeg een paar brieven, een telefoontje en nu is het doodstil. Ik heb de RVD een brief terug geschreven waarin ik ongeveer vijftien bronnen vermeldde om mijn beweringen te staven. Vervolgens werd het doodstil. Dat ze nu zwijgen, betekent dat het waar is wat ik geschreven heb.

Ik heb ook niets nieuws verteld. Ik heb alleen in een populaire roman een aantal dingen geschreven die allang bekend waren. Ik beweer dat Bernhard buitenechtelijke kinderen heeft, dat Bernhard een brief geschreven heeft aan Hitler en dat zijn moeder, zijn broer en hijzelf in de oorlog gespioneerd hebben voor Berlijn. De ophef hierover heeft me verbaasd, maar ik ben ze wel dankbaar, want het boek verkoopt daardoor goed.''

Is die brief van Brouwers authentiek? Of is het een publiciteitsstunt?

,,Eef Brouwers haat mij. Hoe kan ik hem nou inschakelen om een boek van mij te promoten? Stel eens voor dat mijn uitgever of ik die brief zou hebben nagemaakt, dan zou Eef Brouwers toch onmiddellijk via de media hebben gezegd dat ik hartstikke gek ben. Bovendien zijn die brieven te vinden op de website van de RVD. Daar krijg ik ze echt niet op!''

Vanwaar uw belangstelling voor het Koninklijk Huis?

,,Als je in Nederland, een relatief klein land, boeken schrijft die gaan over grote politieke affaires kom je bijna altijd uit bij het Koninklijk Huis. Met name iemand als Bernhard, maar ook Beatrix, hebben een ontzettend belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse politiek. Beatrix doet dat nog steeds.''

In veel van uw misdaadromans speelt de Binnenlandse Veiligheidsdienst een dominante rol. Komt dat mede omdat uw vader bij de BVD werkte?

,,Niemand in ons gezin weet wat mijn vader nou precies deed bij de BVD. Het is dus eigenlijk een persoonlijke speurtocht van een zoon naar wat zijn vader deed. Toen ik misdaadromans ging schrijven, wilde ik niet simpelweg over de politie schrijven, maar over zaken die afgedekt zijn. Dan kom je al gauw terecht bij de geheime dienst. Velen deden destijds wat lacherig over de BVD. Waarom zou Nederland een geheime dienst nodig hebben? Ik begon met er veel over te lezen en ontdekte dat de BVD dingen deed die achteraf nooit gecontroleerd zijn. Van de BVD weten wij niet veel, dus vond ik dat een spannend gebied.''

Heeft u uw vader wel eens als bron voor uw boeken gebruikt?

,,Nee, mijn vader is jong gestorven en heeft niet meer meegemaakt dat ik dit soort boeken schreef. Was het maar waar, dat had ik ontzettend leuk gevonden. Mijn vader was een van de eerste mensen bij de BVD. Zijn collega's hebben mijn boeken wel gelezen. Die moesten er altijd hard om lachen, maar ze lieten niets los over het feit of de informatie in de boeken klopte of niet.

,,Een oud-gediende geeft me wel eens informatie, maar die is sterk verouderd. Alleen als ik over de jaren '50 schrijf ga ik even bij hem langs. Maar het blijft moeilijk iets uit deze jongens te krijgen. Ze hebben geheimhouding gezworen en al zitten ze in het bejaardentehuis, ze houden hun mond.''

De BVD heeft in januari 2000 een onderzoek ingesteld naar de echtgenoot van Prinses Margarita, zonder dat de verantwoordelijke minister hiervan op de hoogte was. De onderzoeksresultaten werden rechtstreeks doorgespeeld aan Beatrix en aan de vader van de prinses, Hugo Bourbon de Parma. Vindt u dat dit kan en mag?

,,Ik begrijp wel dat Beatrix een onderzoek laat verrichten naar Edwin de Roy van Zuydewijn. Ze wil niet iemand in de familie hebben die mogelijk voor schandalen kan zorgen. Als de koningin via de directeur van het Kabinet van de Koningin de echtgenoot van Prinses Margarita wil laten natrekken, dan mag die man dat laten doen door de BVD. Tot zover is er niets aan de hand.

Maar vervolgens moet de BVD rapport uitbrengen aan de minister. Dat is niet gebeurd. Ook moet je tegenwoordig de betrokkenen die je onderzoekt hiervan op de hoogte stellen. Dat hebben ze niet gedaan. Tenslotte heeft Beatrix informatie die alleen voor haar bestemd was, doorgespeeld aan iemand die niet bij het Koninklijk Huis hoort, namelijk Hugo Bourbon de Parma.

Beatrix zit dus aan drie kanten ontzettend fout. Daarom staat advocaat Nicolaï zo sterk. Ik weet niet wat hij nog allemaal achter de hand heeft. Van verschillende kanten hoor ik dat hij veel bewijsmateriaal in zijn bezit heeft.''

Mag de koningin de BVD, thans AIVD geheten, min of meer als haar persoonlijke spionagedienst beschouwen?

,,Nee, want ze heeft al haar eigen Dienst Koninklijke Diplomatieke Beveiliging (DKDB). Dat zijn jongens die fungeren als lijfwachten. De koningin heeft tachtig rechercheurs in vaste dienst. Deze dienst valt buiten de wetgeving van de inlichtingendiensten in Nederland.

Ze had natuurlijk deze DKDB kunnen opdragen een antecedentenonderzoek naar Zuydewijn uit te voeren. Maar ik denk dat de BVD makkelijker toegang had tot de stukken die ze wilde hebben. En als het, zoals nu, fout gaat kom je niet direct bij Beatrix uit, maar bij de BVD. Als duidelijk wordt dat het onderzoek direct vanuit het Paleis is georganiseerd, zal het schandaal nog groter worden. Nu kan men altijd nog zeggen dat Beatrix alleen maar gevraagd heeft om een onderzoek. De BVD is nu de 'zwarte piet'. Beatrix is onschendbaar, tachtig procent van het volk staat achter de Oranjes.

Ik verwacht overigens wel dat Beatrix haar kans schoon ziet om binnen een half jaar af te treden. Laat die Maxima het maar opknappen, zal ze denken.''

Volgens demissionair-premier Balkenende heeft de AIVD de wettelijke opdracht om leden van het Koninklijk Huis te beschermen. Als dat zo is kan de AIVD toch niet zonder ruggespraak met de minister van Binnenlandse Zaken aan de gang gaan?

,,Margarita is geen lid van het Koninklijk Huis, maar van de koninklijke familie, daar zit onderscheid in. Beatrix en de AIVD hebben het recht om aspirant-leden van het Koninklijk Huis te screenen. Meisjes zoals Laurentien Brinkhorst en zo. Die zijn allemaal gescreend omdat ze mogelijke troonopvolgers zijn. Maar Margarita en Edwin horen niet bij het Koninklijk Huis. Daar zit de AIVD dus goed fout.''

Acht u het waarschijnlijk dat de AIVD het gesprek tussen Eef Brouwers van de RVD en Margarita en Edwin op heeft genomen en het 'schroefje' een microfoontje was?

,,Ja! Dat soort microfoontjes zijn in de handel. Margarita had al drie of vier brieven aan Beatrix, Kok en weet ik veel wie geschreven voordat ze langskwam bij Eef Brouwers. Ze had ook gedreigd dat ze stappen zou ondernemen als niemand naar haar zou luisteren. Eef Brouwers zou stom zijn geweest als hij dat gesprek niet zou laten afluisteren.''

Wim Kok en Klaas de Vries ontkennen destijds op de hoogte te zijn geweest van het BVD-onderzoek naar het verleden van Edwin de Roy van Zuydewijn. Gelooft u dat deze ministers niet zijn ingelicht?

,,Ja, ik denk dat dat klopt. Ik denk dat het afgeschermd werd door de directeur van het Kabinet van de Koningin. Die hoeft de ministers niet in te lichten. Maar nogmaals, als de BVD zo'n taak op zich neemt, moeten ze na afloop de minister wel informeren en dat hebben ze niet gedaan.''

Moet er een parlementair onderzoek komen naar de handelswijze van de BVD, thans de AIVD?

,,Ja, ik vind van wel. Met Pim Fortuyn hebben ze de zaak ook besodemieterd. Ze wachten nu eerst af wat Nicolaï gaat doen. Dan komt er waarschijnlijk een kamercommissie die de handelswijze van de BVD (AIVD) na zal gaan. GroenLinks en de SP zullen samen een motie indienen...

Maar je kunt geen geheime dienst instellen en die parlementair laten controleren, dat is zo'n paradox. De AIVD legt altijd achteraf verantwoording af aan de voorzitters van de grote fracties. Als de AIVD bij die commissie zegt dat zij dingen niet kan uitleggen omdat het staatsgeheim is, dan zwijgen ze allemaal. Als de AIVD wel iets zegt, heeft elk lid van de commissie die de AIVD controleert ook zwijgplicht. Dus zal niemand ooit weten wat er werkelijk gebeurd is.''

Waarom hebben ze de zaak bij Pim Fortuyn besodemieterd?

,,Klaas de Vries had gevraagd of de beveiliging van Pim Fortuyn voldoende was en of hij gevaar liep. De BVD stelde dat Fortuyn niks te vrezen had terwijl er op dat moment uit afgeluisterde telefoongesprekken door de politie Zwolle bekend was dat er in kringen van dierenrechtenactivisten plannen bestonden om Fortuyn van kant te maken. Hier werd wederom de "eigen" minister door de BVD voorgelogen.''

Wat werd er gezegd in die telefoongesprekken?

,,Het politiekorps van de regio Zwolle heeft op 8 januari 2002 een telefoongesprek getapt van twee dierenactivisten. Daarin werd letterlijk gezegd: "Hij moet dood", de ander zegt: "Hou je kop klootzak, we worden afgeluisterd". Op 4 mei, twee dagen voordat Fortuyn wordt doodgeschoten komt er een telefoontje binnen uit Harderwijk, de woonplaats van Volkert van der G. Daarin wordt aangekondigd door iemand die zich Jansen noemt: "Pim Fortuyn wordt vermoord".

Dat eerste bandje van 8 januari is door de politie Zwolle doorgegeven aan de AIVD. Drie maanden later komt Fortuyn zelf op het ministerie van Binnenlandse Zaken via de achteringang en vraagt persoonlijke beveiliging aan. Dat werd hem geweigerd. Dat kan, want Fortuyn was geen diplomaat, geen lid van het Koninklijk Huis, geen kamerlid. Nu wordt ontkend dat Fortuyn om beveiliging gevraagd heeft.

De AIVD heeft wel aan De Vries gerapporteerd dat ze die telefoontjes niet bedreigend genoeg vonden. Dat was natuurlijk niet zo. De politie mag alleen aftappen op last van de binnenlandse veiligheidsdienst. Deze moet daar eerst handtekeningen van vier ministers voor krijgen. De AIVD vond het om een of andere reden dus de moeite waard om die jongens af te luisteren. Vervolgens krijgen ze dat bandje binnen van een groep die ze als staatsgevaarlijk beschouwen en weten ze dus dat er wat gepland wordt. Gevoegd bij de enorme stroom bedreigingen die bij Fortuyn binnen kwamen, kun je concluderen dat de AIVD of heel dom is, of bewust heeft nagelaten iets te ondernemen. Daar gaat mijn nieuwe boek 'Het kwam goed uit' over.''

In het verleden schreef u boeken over actuele spannende thema's als de Bijlmerramp en de Lockheedaffaire. Weleens overwogen om de Bilderberggroep als uitgangspunt te nemen?

,,Prins Bernhard heeft in de jaren vijftig de Bilderberggroep opgericht. Dat zijn grote zakenjongens uit Amerika, Engeland, Duitsland, Nederland en België. Die komen regelmatig bij elkaar. Ook Mat Herben kwam wel eens voor op de gastenlijst van de Bilderberggroep. Herben is dol op vliegtuigen. Pim Fortuyn wilde destijds de Joint Strike Fighter (JSF) absoluut niet hebben. Hij wilde de landmacht en de luchtmacht afschaffen als hij premier zou worden, en die kans werd steeds groter.

Toen is de vliegtuigindustrie buitengewoon bang geworden. We hebben het over een order van 35 miljard dollar. Als die niet doorgaat, gaat de vliegtuigindustrie op zijn achterste benen staan. Als je dan door een afgetapt telefoongesprek weet dat er ergens in Harderwijk en Wageningen een gek rondloopt met een pistooltje, laat je hem gewoon zijn gang gaan.

In mijn opvatting wist de AIVD al vanaf januari 2002 dat er in Wageningen een groepje jongens was die de moord op Fortuyn voorbereidde. Ik denk dat het een set-up is geweest. Het volk heeft zijn moordenaar, iedereen mag rouwen en huilen, maar we zijn er van af.''

Dus de vliegtuigindustrie zat achter de dood van Fortuyn?

,,Toen bekend werd dat Fortuyn dat vliegtuig niet wilde, is de pleuris uitgebroken. Niet alleen in de kazernes, maar ook bij Philips. Dat bedrijf heeft ontzettend veel belangen bij dat vliegtuig. Er ging bijna een miljardenopdracht aan hun neus voorbij. Ze hebben Volkert v.d. G. gewoon zijn gang laten gaan. Nu komt het vliegtuig er. Het rare is dat Mat Herben na de dood van Pim de hele LPF-fractie heeft omgepraat en dat ze allemaal voor aanschaf van de JSF waren.''

Mensen die complottheorieën aanhangen worden in dit land met de nek aangekeken of niet voor vol aangezien. Terecht?

,,Ja, want er lopen heel wat gekken rond. Als je spannende boeken schrijft en je je daarbij baseert op de werkelijkheid, krijg je al heel snel met complottheorieën te maken. Maar ik maak niet van die idiote complotten. Ik heb een boek gemaakt over de Bijlmerramp waarin ik iets had verzonnen waarvan ik achteraf zeg: dat had ik beter niet kunnen doen, want het was niet aantoonbaar.''

Voor volgend jaar mag u het geschenk van de Maand van het Spannende Boek schrijven. Al enig idee waar het over zal gaan?

,,Ja, over RaRa. Dat was een buitengewoon gewelddadige actiegroep die van 1985 tot 1991 in Nederland opereerde. Ze hebben destijds het huis van staatssecretaris Kosto opgeblazen en een gedeelte van het ministerie van Sociale Zaken in Den Haag. De BVD heeft altijd gezegd te weten wie het waren. Er zijn acht jongens gearresteerd. Die hadden het niet gedaan, dat was ook zeker. Die acht jongens zijn vrij gelaten en sindsdien heeft niemand er ooit nog iets over gehoord. Ik zeg niet wat mijn theorie hierover is, die kun je lezen in mijn boek.''

Marina Groen

Omwille van De Troon is verschenen bij uitgeverij Cargo.