HOME       OPROEPEN      ARCHIEF       CONTACT      LINKS               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Overheid heeft reden om bang te zijn
 

8 mei 2012

Thijs Jansen van de Universiteit Tilburg vraagt zich af hoe de gezagscrisis bij de overheid heeft kunnen ontstaan (Filosofiemagazine, mei 2012). Gezag is een vies woord geworden, constateert hij, en vat dit samen met de uitspraak 'bang om de baas te zijn'. Als voorbeeld noemt hij de klantmanager van de Dienst Werk en Inkomen (DWI) die te kampen heeft met agressie van zijn 'klanten'. Voor ik hier nader op inga, een toelichting.

Je denkt wellicht dat Jansen het woord klant, dat duidt op vrije keuze, ziet als misleidende term die wordt gebezigd in onze consumentenmaatschappij. Maar de filosoof beschouwt de 'burger als klant in de traditie van het sociaal contract'. Het antwoord denkt hij te vinden in Het Maatschappelijk Verdrag van de filosoof Jean-Jacques Rousseau en duidt dit met de centrale term uit diens werk: de Algemene Wil. Maar gezag was enkele decennia geleden toch nog vanzelfsprekend?

Zou onze eigentijdse filosoof Hans Achterhuis geen antwoord hebben? In zijn boek Utopie van de vrije markt (2010) beschrijft hij de Bijbel van het neoliberalisme, Atlas Shrugged (1957), van de Amerikaanse filosofe Ayn Rand. Dat boek heeft grote invloed gehad op de westerse wereld. Zij propageert dat individuen eigenbelang moeten nastreven, dan pas kan de ideale samenleving ontstaan. Opportunisme is hier de centrale term, niet het algemeen belang. Daarvoor dient eerst de invloed van de overheid te worden terug gedrongen. Zou deze mentaliteit de gezagscrisis niet veroorzaakt kunnen hebben?

Veel kan hiertoe herleid worden. Het begint met de opportunistische carrièrepolitici. Niet het algemeen belang telt voor hen, maar of ze authentiek overkomen en bereid zijn zichzelf en elkaar te verloochenen, als hen dat zo uitkomt. Of neem de corrupte gevallen bij de 'vermarkte' overheid, waar weinig of geen controle is, gefinancierd met geld van mensen die hun baan kwijtraakten en nu moeten bezuinigen als gevolg van de ontsporingen door diezelfde neoliberale overheid. Die legde de financiële sector geen strobreed in de weg. 'Boete en berouw lijken afwezig bij de hoofdrolspelers in de financiële drama's die na de kredietcrisis doorgaan'. (Achterhuis, Filosofiemagazine, mei 2012).

We moeten de wetenschap niet vergeten. Het gesjoemel met onderzoeken van bijvoorbeeld hoogleraar Diederik Stapel, verbonden aan de Universiteit Tilburg waar Jansen werkzaam is. Om te scoren in wetenschappelijke tijdschriften zoog Stapel diverse onderzoeken uit zijn duim. Dit heeft schade veroorzaakt die uitstraalt naar het gezag van het onderwijs. Daarnaast laat de kwaliteit van het onderwijs als gevolg van de financiële filosofie te wensen over. Jansen had zich evengoed kunnen afvragen waarom er mensen zijn die het gezag nog serieus nemen.

We dalen nu af tot aan de onderkant van de arbeidsmarkt en bekijken de klantmanager die hij als voorbeeld noemt. Aan de hand van beleidsonderzoek verklaart Jansen: 'Elk jaar wordt 73 procent van de klantmanagers geconfronteerd met agressie' en: 'In het perspectief van de professional [klantmanager] is het lastig te begrijpen dat klanten agressief worden'. (2009) Wanneer je één kant van een probleem bekijkt, los je niets op, maar als je de moeite neemt om te zoeken, begrijp je dat er meer aan de hand is.

Volgens onderzoek over dezelfde periode van de Rekenkamer Amsterdam (Reïntegratie. Begeleiding van bijstand naar werk, 2007/8) worden klantmanagers onder druk gezet om een 'traject te vullen' wanneer dat 'achterblijft bij de contractafspraak'. Je kunt je afvragen of de klantmanager de professional is waarvoor hij aangezien wordt, want in hetzelfde rapport staat: 'de klantmanager heeft geen tijd zich te verdiepen in de klant, geen kennis van de arbeidsmarkt en het onoverzichtelijk aantal wisselende [verplichte] trajecten. Ze hebben beperkt lerend vermogen'.

Wie onderzoeken van Ombudsmannen (2009/10) en de klachten van de Bijstandsbond uit dezelfde tijd kent, weet dat dreigen met sancties gewoon is. Wie reageert af op wie? Agressie kan nooit worden goed gepraat, maar zou verminderd kunnen worden door correcte naleving van de regels door echte professionals. Dan hebben we het nog niet gehad over de gevolgen voor het gezag van de ontelbare neponderzoeken naar de onderkant van de arbeidsmarkt, waar politiek beleid op is gebaseerd.

Ron Kretzschmar



Meer Achter de Coulissen 2012

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Naam:

Bericht:  

ron - May 12, 2012 - 08:33 am
Ergens in juni komt het zoveelste boek over dit onderwerp uit, Gezagsdragers. Ook Gabriël van den Brink hoogleraar van dezelfde universiteit Tilburg heeft hier weer aan meegewerkt. Zijn specialisme is afgeven op de ‘ordeloze jaren’60’. Daar ligt de wortel van alle kwaad.

Een bijkomstigheid: Van den Brink is in de jaren ’70 opgeleid aan de Rode Universiteit Nijmegen. Hij was toen een soort Supermarxist, toen in de jaren ’90 doorgeslagen naar de andere kant. Het is een moeilijke tijd voor gelovigen…


Maarten - May 09, 2012 - 01:15 pm
Volgens mij loopt de inflatie van autoriteit omgekeerd evenredig aan een toename van onzinnige regeldwang. Hoe minder gezag, hoe meer regels.




Home


 

.

.