HOME       OPROEPEN      ARCHIEF       CONTACT      LINKS               

 

 

 

 

 

 

 

 

  Socialisme 2.0 bij de buren
 

3 april 2012

In het boek Hoe durven ze? onthult Peter Mertens socialisme 2.0, als de aanzet tot een allesomvattend perspectief op de wereld van morgen.


door
Theo Ruyter


'Hier past geen verbijstering over ontembare krachten maar verontwaardiging over een systeem dat, sputterend op de motor van winst en bezit, de sociale en ecologische voorwaarden om te leven vernietigt.'

Zo begint, na een warming-up van 300 pagina's, de afsluiting van Hoe durven ze?, het nieuwe boek van de Belgische socioloog en politicus Peter Mertens. Daar wordt socialisme 2.0 onthuld, als de aanzet tot een allesomvattend perspectief op de wereld van morgen. Amper drie maanden na de verschijning, kort voor de kerst, was het boek al aan zijn zevende druk toe en waren er 14.000 exemplaren van verkocht.

Strijd tegen asocialisme

Peter Mertens (1969) is voorzitter van de Partij van de Arbeid van België (PVDA), een politieke partij bij onze zuiderburen die zich uitdrukkelijk nationaal en tweetalig noemt. Vandaar dat onlangs in een bomvol Théâtre National te Brussel ook een Franstalige versie van het boek werd gepresenteerd. De Franse veteraan Stéphane Hessel (1917), die eind 2010 met zijn pamflet Indignez-vous vier generaties tegelijk had wakker geschud, mag tevreden zijn.

De literator Dimitri Verhulst, die het woord vooraf voor zijn rekening neemt, heet het boek welkom als 'een warm en hernieuwd begin in de strijd tegen het asocialisme'. Daarop volgen vijf delen, waarvan de eerste twee gewijd zijn aan de jongste geschiedenis van Europa (lees: de Europese Unie), terwijl de overige drie vooral een ideologisch karakter dragen.

Om te beginnen staat België centraal, dat wil zeggen het beleid van een politieke elite die - nog afgezien van allerlei persoonlijke belangen - wordt neergezet als bondgenoot van het bedrijfsleven en dus medeverantwoordelijk wordt gehouden voor de hedendaagse financiële crisis.

Op grond van eigen onderzoek van het wetenschappelijk bureau van zijn partij wijst Mertens bijvoorbeeld op 'onrechtvaardige belastinghervormingen' in de jaren voorafgaand aan de crisis, waaraan ook de sociaaldemocraten en groenen actief hebben meegewerkt. (p.29) Vandaar dat hij hamert op de fiscaliteit en met name pleit voor een miljonairs-taks, die jaarlijks meer dan acht miljard euro zou kunnen opleveren. Een van zijn overige stellingen herinnert aan de bankencrisis van vier jaar geleden: 'Een sector die te groot is om failliet te gaan moet per definitie onder politieke controle komen.' (p.75)

Exportwerltmeister

Deel 2 gaat vooral over Duitsland, als koploper van de 'hervormingen van de arbeidsmarkt' waar zovele politici al zo lang de mond van vol hebben, en dientengevolge ook als exportweltmeister.

Daar doorheen vlecht Mertens het verhaal van de schuldenberg in andere lidstaten van de Europese Unie, van de Baltische tijgers - in het marktjargon van voor de crisis - die al direct (in 2008) door de mand vielen tot en met de landen die later, toen de speculanten de euro op de korrel namen, in het nauw kwamen. En, als overkoepelend thema, de rol van de Europese Ronde Tafel van Industriëlen (ERT), die sinds 1983 systematisch een geheel eigen draai aan de schone pan-Europese gedachte van 'nooit meer oorlog' gegeven heeft.

Het derde deel, over 'de ideologen van een voorbije eeuw', is een vreemde eend in de bijt. Het maakt in ieder geval niet waar wat de titel oproept. Gezien de keuze voor juist Ayn Rand, Dalrymple en Burke als relevante denkers en de manier waarop de auteur hen koppelt aan de Belgische actualiteit, had er beter 'De helden van Bart de Wever' boven kunnen staan.

Op tal van plaatsen in het boek blijkt namelijk dat Mertens voor alles en iedereen de voorman van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) wel kan schieten. Vanwege dit laatste valt het volgende, vierde, deel precies op zijn plek. In algemene zin gaat dat over de hang naar nationalisme in tijden van crisis, maar het is des te interessanter omdat Mertens er allerlei informatie over specifieke aspecten van de Belgische politiek aan ophangt.

Nu de taalstrijd zo goed als gedaan is en Vlaanderen als deelstaat van een federaal België een eigen regering kent, is het een heidens karwei geworden de diverse staatsbelangen tegen elkaar af te wegen, getuige de gecompliceerde geboorte van het huidige kabinet Di Rupo.

Mertens vindt dat de Vlaamse emancipatiebeweging van weleer, waaruit ook de partij van De Wever via de Volksunie (in 2001 uiteengevallen) is voortgekomen, meer en meer ontaardt in economisch nationalisme met separatisme als consequentie. Hij wil daar niets van weten en stelt er het socialisme als internationale beweging tegenover: 'Mijn kleur is die van de volkeren, en die is rood'. (p.254)

Maatschappijdebat

Het vijfde en laatste deel is getiteld 'Niet minder maar meer maatschappijdebat', waarmee de auteur vooruitloopt op de verzuchting dat 'er verbeeldingskracht nodig is, en debat, veel debat', omdat hij geen blauwdruk van een nieuwe samenleving te bieden heeft. (p.320)

Om te beginnen zet Mertens, onder de kop 'system error' nog eens een aantal hoofdzaken uit de voortdurende discussie over het kapitalisme op een rij. Vanaf de vaststelling dat het systeem vastloopt zodra sprake is van een achterblijvende koopkrachtige vraag (relatieve overcapaciteit) en het dwangmatige streven naar winstmaximalisatie, tot de opeenvolgende zeepbellen (gektes dus) in de financiële sector en de interventies van overheden om de aanstichters van alle ellende uit de brand te helpen.

Vervolgens zet hij uiteen dat de economie nog nooit zo ver is afgedwaald van haar oorspronkelijke doel, het voorzien in de wezenlijke behoeften van mensen (niemand uitgezonderd). Hij haalt alles uit de kast om de reikwijdte van deze 'diepe samenlevingscrisis' te omvatten.

En dan volgt, als uitsmijter, socialisme 2.0. De auteur heeft het over de noodzaak van een 'integraal socialisme', waarin enerzijds het oorspronkelijk socialisme als denkrichting herkenbaar is en anderzijds sprake is van een nadere invulling en actualisering, zodat mensen in deze tijd ermee uit de voeten kunnen.

Dit laatste geldt vooral voor zeven uitdrukkelijk genoemde terreinen: democratie, emancipatie, gelijkheid, veiligheid, gezondheid, vrijheid en duurzaamheid. Uitzicht bieden op een andere samenleving, dat is het hoofddoel. En, natuurlijk, mensen ervan overtuigen dat het socialisme 'geen onbereikbare illusie' is. (p.342)

SP

Hoewel het boek bedoeld is voor een zo breed mogelijk Belgisch publiek - geen wetenschappelijke gewichtigdoenerij, fel staccato-proza, onverbloemde spreektaal, tal van voorbeelden en cijfers om de crisis zicht- en voelbaar te maken - biedt het ook voor Nederlandse lezers heel wat aanknopingspunten.

De lamlendigheid in het publieke debat waar Mertens over klaagt, geldt hier minstens evenzeer. Sinds ze hebben ontdekt dat de crisis iets te maken heeft met hebzucht en bonussen, geloven onze opinieleiders het wel. Economie is saai en financiën zijn niet te bevatten, het woord ideologie alleen al is verdacht, we hoeven helemaal niet te weten hoe de dingen in elkaar zitten en wachten met z'n allen gewoon af tot 'het' weer voorbij is.

De auteur zal voorlopig wel niet op ons plasmascherm verschijnen. Zelfs de kijkcijferkanonnen van onze arbeidersomroep halen liever de Belgische hoofdredacteur van een Nederlandse krant in huis, om te babbelen over de Ronde van Vlaanderen. De SP zou uitkomst kunnen bieden. Een tournee langs de afdelingen wellicht? Per slot van rekening heeft de partij van Roemer heel veel gemeen met die van Mertens. En een partij die zichzelf niet eens meer voluit bij de naam durft te noemen en haar virtuele kiezers op de gekste dwaalsporen brengt, is en blijft een triest gezicht.

 

 

auteur: Peter Mertens

titel: Hoe durven ze? De euro, de crisis en en de grote hold-up

uitgever: EPO Berchem, 2011 (7e druk)

uitgave: paperback (15 x 22,5 cm) - 360p.

prijs: € 20.00

isbn: 9789491297137

 

 



Meer achtergrond 2012

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

jose - April 04, 2012 - 09:50 am
Jammer voor de geïnteresseerden, gisteren was Peter Mertens in Den Haag en het was een zeer geslaagde avond.


ron - April 03, 2012 - 02:45 pm
ga ik zeker lezen!




Home


 

.

.