HOME       OPROEPEN      ARCHIEF       CONTACT      LINKS               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Leviathan
 

17 november 2012

Leviathan is gruwelijk, een ware horrordocumentaire over de visvangst. Het is de getuigenis van een nietsontziende moordpartij op volle zee. De beelden mogen een hallucinant en abstract karakter hebben, de monsterachtige realiteit is nooit ver weg.


De filmtitel refereert aan het bijbelboek Job, waarin een Bijbels monster wordt beschreven. Regisseurs Lucien Castaing-Taylor en Véréna Paravel vertoefden enkele weken aan boord van een vissersschip in de Noord-Oostelijke wateren van de Verenigde Staten. De trailer maakt gebruik van omstreden sleepnetten waarmee van de zeebodem alles wordt meegenomen wat er aan levende have voorhanden is. Wat aan boord komt wordt meteen verwerkt, het schip is een visverwerkende fabriek.

Leviathan is geen conventionele documentaire geworden, maar een experimentele verkenning van wat er op een schip, in zee en in de lucht gebeurt. Volgens de makers is de film niet direct bedoeld als aanklacht tegen de visserij. De kijker wordt wel deelgenoot gemaakt van de gruwelen die op volle zee plaatsvinden. Met gebruik van dozijnen GoPro mini-camera's boven en onder water worden we er als kijker in getrokken: in de vissersnetten die over de bodem schuren, in het ruim van het schip waar de vissen hun laatste spartelingen maken, en zelfs middenin een school meeuwen die permanent boven het schip hangt.



De visvangst speelt zich enkel 's nachts af, het is soms moeilijk te zien wat er gebeurt. De immense duisternis van de zee heeft een beklemmende lading. Misschien wel het meest aangrijpende beeld van Leviathan is wanneer de afgedankte bijvangst wordt terug gedumpt de zee in. Dat levert een bloederige rode soep van viskoppen, zeesterren, krabben en andere overbodig geachte zeedieren op. De beelden mogen dan een hallucinant en abstract karakter hebben, de monsterachtige realiteit is nooit ver weg.

Zonder commentaar, verklarende titels of muziek, geeft de briljante geluidsband de film leven. De rochelende scheepsmotoren, de rammende golven en piepende kabels snijden de kijker door de ziel. Er zijn natuurlijk al talloze documentaires over de visvangst gemaakt, van de ecologische aanklacht documentaires tot de heldhaftige verbeeldingen van de visserij door Wouter Klootwijk in zijn tv-documentaires. In Leviathan wordt op geheel andere wijze naar deze realiteit gekeken.



De makers van de film zijn kunstenaars en antropologen en werkzaam op het Sensory Ethographic Lab van de Universiteit van Harvard, waar ze hun etnografische projecten vorm geven. Ze maakten eerder onder meer Sweetgrass (2009) over schaapherders in Montana. Nooit is het leeg vissen van de oceanen tastbaarder vormgegeven dan in Leviathan. Voor de scheepsbemanning is de helse activiteit van het vissen een slopende routine. De brute kracht van de arbeid, waarbij de mens onderdeel van de machine is geworden, grenst aan science-fiction.

De documentaire gaat evenzeer over de dood: niet alleen die van de zeedieren maar ook die welke boven het hoofd hangt van de vissers. Er zijn talloze vissersboten in de gevaarlijke wateren vergaan. Tijdens de opmerkelijke aftiteling worden die vergane schepen opgesomd, evenals de Latijnse namen van de vissen en andere zeebewoners die het slachtoffer zijn geworden van de visvangst. De visliefhebber, als die na het zien van deze film überhaupt ooit nog vis eet, zal wel enigszins geschrokken deze woeste realiteit moeten zien te verwerken.

Leviathan is een film die er op diverse niveaus inhakt, apocalyptisch, gruwelijk, maar getuigt desondanks op sommige momenten van een onwerkelijke schoonheid.

Ulrik van Tongeren


Leviathan is tijdens het IDFA documentairefestival in Amsterdam te zien op 19 november om 22.15 uur in Tuschinski 5, op 23 november om 11.00 uur in Eye Cinema 1 en op 25 november om 14.30 in Munt 13.
Raadpleeg voor het volledige IDFA-programma de
website
.

 

- Deel deze filmrecensie op FB en Twitter.


Meer filmrecensies uit 2012

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Groeneveld - November 17, 2012 - 05:15 pm
....

vis, vis, wallevis

die vannacht gevangen is,

van één, van twee, van drie!

sta niet op! sta niet op!

of je krijgt het koord al op je kop,

van één, van twee, van drie, sta op!

....




Home


 

.

.