26 januari 2012

Het zou wel eens een zegen kunnen zijn dat er al zoveel populaire films op het Internationaal Filmfestival Rotterdam (IFFR) uitverkocht zijn. Een aantal daarvan wordt toch vrij snel in de reguliere bioscoop vertoond. Le Havre van de Finse regisseur Aki Kaurismäki is een van die voorspelbare festivalhits. Genoeg reden om van de gebaande paden af te wijken en op ontdekkingstocht te gaan.

Kaurismäki's landgenoot Peter von Bagh (1943) is eveneens op het IFFR festival aanwezig. In de sectie 'Signals' is een hommage aan deze filmmaker, schrijver en mediapersoonlijkheid die buiten Finland onbekend is, opgenomen. Een mooi startpunt van dit retrospectief is diens documentaire Helsinki, Forever, tevens een portret van Finland, en van de ziel van de Finnen.

De film werd treffend door een criticus de 'symfonie van een stad' genoemd. Het is een mengeling van journaalbeelden, scènes uit speelfilms en ander beeld en geluidsmateriaal. Tal van unieke beeldfragmenten zijn te zien. Von Bagh heeft hiervan een eigenzinnige en prachtige geschiedenis van de stad gemaakt.

De langzame ontwikkeling van Helsinki gedurende de afgelopen honderd jaar heeft hij overigens niet op chronologische wijze geordend. Helsinki Forever is veeleer een gevoelsmatige verkenning van de wijze hoe een stad zich in de loop der jaren ontwikkelt. Daardoor springt de film door verschillende tijdsperioden heen.

Bepaalde plekken hebben een emotionele waarde in het bewustzijn van de Finnen. Zo is er sprake van een straathoek waar meerdere wegen samenkomen. Von Bagh heeft hier flink wat beeldmateriaal gebundeld. De levendige plek met winkels en uitgaansgelegenheden is het hart van de stad geworden.

Deze plek bestaat nog steeds, maar de film gaat ook over locaties en gebouwen die verdwenen zijn, oude musea en theaters die allang ten prooi vielen aan de vooruitgang. We horen muziek van muzikanten van weleer, we zien beelden van de gewone man die probeert te overleven in de vlijmende Finse koude.

Dat het allemaal zwart-wit beelden zijn van een soms bedwelmende schoonheid, versterkt het gevoel van nostalgie. Helsinki, Forever wordt nooit sentimenteel. Von Bagh heeft op de een of andere manier een nuchtere kijk op het verleden weten te bewaren, want zijn documentaire toont de feiten van een stad in ontwikkeling. Er waren natuurlijk architecten,
bouwers en politici. Ondanks hun grootse plannen is er altijd wel een straat die niet af raakt, tot groot ongenoegen van de plaatselijke bevolking.

Het meest opmerkelijke is het begin van de film, een indrukwekkend openingsbeeld van de stad, alsof men in een andere realiteit stapt. De film eindigt nogal abrupt met beelden uit de Tweede Wereldoorlog, een merkwaardig onaf einde dat vragen oproept. De regisseur schijnt niet van Helsinki te houden, desondanks is het een overtuigende liefdesverklaring aan de stad geworden.

Ulrik van Tongeren

Helsinki, Forever is te zien op vrijdag 27 januari 14.45 uur in
Lantaren/Venster en op zondag 29 januari om 17.00 uur in Cinerama 5.
Meer over IFFR hier.

Filmrecensies IFFR 2012:
● Mix van toen en nu blijft kracht van IFFR
● Weelderige hoerenwereld
● Science-fiction, drama en lichtvoetigheid
● Controversiële Braziliaanse filmmakers
● Rotterdams Filmfestival 2012 - Opening

● Meer filmrecensies uit 2012

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Home