11 januari 2012

Niet geheel geslaagde film over de verhuftering van Nederland. Goede acteerprestaties kunnen de didactisch opgezette film niet redden.

Pieter Kuijpers is een Nederlandse regisseur die zich graag laat inspireren door krantenartikelen waarin geweld en misdaad een belangrijke rol spelen. Dat leverde films op als Van God Los, hij regisseerde enkele afleveringen van de gelijknamige tv-serie, en TBS. Het is toch tamelijk zeldzaam dat een Nederlandse regisseur films maakt over maatschappelijke kwesties in Nederland.

Zijn nieuwste film gaat over het geweld tegen ambulancepersoneel. Tijdens de recente viering van Oud en Nieuw was dit asociale gedrag weer volop in het nieuws, campagnes van de overheid om de onder hevige druk staande hulpverleners te steunen ten spijt. Met Doodslag levert Kuijpers munitie voor de discussie over dit beladen onderwerp.

Eindhoven is in zijn film geen gemoedelijke provincieplaats, maar een duivels inferno waar ambulancebroeder Max (Theo Maassen) met veel moeite zijn werk doet. Hufterige boefjes treiteren hem voortdurend. Op een bepaald moment verliest de brave Max zijn zelfcontrole en slaat wild om zich heen. Een dode Marokkaanse jongen is het gevolg waarna Max in de gevangenis belandt.

Na zijn verblijf in detentie moet hij zijn leven weer zien op te pakken, maar dat lukt niet best. Max wordt lijdend voorwerp van een mediacircus waarin de cabaretier Felix (Gijs Scholten van Aschat) een belangrijke rol speelt. Deze Felix is een ware volksmenner die de televisie gebruikt om volk te trekken voor zijn optredens. Max wordt door hem meedogenloos gebruikt en misbruikt.

Op het eerste gezicht gaat Doodslag over geweld tegen ambulancepersoneel. Maar eigenlijk gaat de film over de totale verhuftering van de Nederlandse samenleving. Premier Rutte reageerde vorig jaar in de Tweede Kamer op de kreet 'Doe eens normaal, man' van Geert Wilders met 'Doe zelf eens normaal man', woorden van gelijke strekking. Deze uit de hand gelopen kretologie wordt veelvuldig aangehaald als voorbeeld van de verhuftering.

'Doe eens normaal man' is dan ook veelvuldig te horen in de film. Kuijpers heeft zijn vertelling ongetwijfeld bedoeld als discussiestuk over de verhuftering van Nederland. Tot en met de fatale doodslag is het een redelijk boeiende en pakkende film. Daarna verzandt Doodslag teveel in een didactische opsomming over wat er mis is in Nederland. Eigenlijk had Kuijpers moeten kiezen voor een uitzinnige satire over zedenverwildering, of voor een diepgravende karakterstudie van een man die de weg kwijt is. De regisseur heeft geprobeerd beiden te combineren, maar door die aanpak is het een tweeslachtige film geworden.

Aan de acteurs ligt het zeker niet. Theo Maassen is ijzersterk als Max die door het lint gaat. Maassen weet fraai de dubbelzinnigheid van zijn personage te vertolken. Want Max is helemaal niet zo braaf. Er zit wel degelijk een gewelddadige en onaangename onderstroom in hem opgesloten die elk moment kan exploderen.

Ook Thijs Scholten van Aschat als de duivelse cabaretier Felix zet een sterke rol neer. Als duistere ceremoniemeester van hufterig Nederland echter is zijn rol niet goed uitgeschreven, er had veel meer in gezeten. Soms stokt de giftige woordenstroom, alsof de regisseur niet verder heeft durven gaan. Kuijpers is misschien in zijn hart te politiek correct om een gewaagde satire over het afglijden van de Nederlandse zeden te maken.

Oké, het komt allemaal aan de orde, zoals de immense werkdruk van het ambulancepersoneel, de grote kloof tussen de jonge Marokkanen en hun traditionele ouders, de problemen van ex-gedetineerden om aan de bak te komen, en de dubieuze rol van de media in de zogenaamde verhuftering van Nederland. Maar een film opgezet als een omvangrijke optelsom van sociale misstanden levert nog geen spannend drama op.

Pieter Kuijpers is een vaardig regisseur, met wat meer durf had hij een sterke film gemaakt. Als bijdrage aan de discussie is Doodslag beter geslaagd.

Ulrik van Tongeren

Doodslag (Independent Film, 2012), vanaf 11 januari in de bioscopen.

● Meer filmrecensies uit 2012

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Home