HOME      ARCHIEF       INFO & CONTACT      LINKS               

 

 

 

 

 

Rietveld studenten imponeren

Foto: muurkleed van gekleurde veren. Anna Hillbom (Beeldende Kunst)


Ravage 9 juli 2011

Vergeet de galeries, musea en kunstmanifestaties. Wie op zoek is naar het hoogtepunt van de hedendaagse kunst laat zich dezer dagen vertonen in de lokalen van de Gerrit Rietveld Academie waar jaarlijks de nieuwe lichting bachelors hun eindexamenwerk presenteert aan het publiek.


door
Roeben VKN


De Gerrit Rietveld Academie heeft tot en met 10 juli de deuren geopend voor het publiek tijdens de eindexamenexpositie waar de afgestudeerden hun werk laten zien. Verdeeld over twee locaties – het monumentale Rietveld gebouw en een dependance dat oogt als een spuuglelijk kantoorpand - krijgen de bezoekers een overdosis aan kunst voorgeschoteld.

Door de hoeveelheid creativiteit en diversiteit van de studenten knalt 's neerlands bekendste hogeschool voor beeldende kunst en vormgeving ieder jaar weer uit haar voegen bij de eindexamententoonstelling. Dit jaar zijn het rond de tweehonderd kunstenaars die in de laatste week van hun opleiding exposeren in uiteenlopende disciplines als experimentele mode, grafisch en architectonisch ontwerp, textiel, audiovisueel, beeldende kunst, keramiek, glas, fotografie en sieraden.



Annelien Sinke (Beeldende Kunst) 'You never should have opened that door'.


Hun video's, maquettes, installaties, grafiek, foto's, performances, sculpturen en objecten vullen ruimte na ruimte in de twee panden en op het buitenterrein. Immer populair is tekenen en schilderen. Van hyperrealistisch tot abstracte vlekken, van millimeterwerk tot metersgroot doek, van zwart-wit tot een kakafonie aan bonte kleuren. Pen en penseel blijven een sterk expressiemiddel bij uitstek.

Ondergeschoven kindje op de Rietveld is geluidskunst. Het is zoeken geblazen om experimentele muziek op te vangen. Als onderdeel van installaties en video- en filmkunst worden wel artistieke audiofratsen toegepast, maar dat is bijna altijd ondersteunend van aard. Geluid dat expliciet als kunst wordt gepresenteerd tref je nagenoeg niet aan. Daarentegen geen enkel gebrek aan creatief boeren met film en video; van documentaires tot abstract werk.

DOGtime

Een van de afdelingen op de Rietveld waar oude en moderne technieken tot het instrumentarium van de kunstenaar behoren, is de Interaction Design-Unstable Media (ID-UM). Een mondvol dat in de uitleg ervan net zo vaag klinkt als de titel doet vermoeden. ID-UM valt onder de vlag van DOGtime. Deze nog redelijk nieuwe deeltijdopleiding van de Rietveld levert dit jaar haar derde en vierde lichting Bachelors af in de richtingen ID-UM en beeldende kunst. Hier worden de volwassenen klaargestoomd voor designer of kunstenaar die vanwege hun dagelijkse werk overdag niet de mogelijkheid hebben de reguliere voltijdopleiding te volgen. Hoewel de DOGtimers hun studie in een straf regime volgen in de avonduren doet het eindresultaat bepaald niet onder (Twee van de drie winnaars van de GRA Awards 2011 zijn DOGtimers).

Eén van de DOGtime afgestudeerden is Marjolein Hessels die de ID-UM gevolgd heeft. Zij ontving een award in de categorie vormgeving. Haar eindexamenwerk 'Pattern of Connection' is al van ver te horen op de benedenverdieping van het Benthem Crouwel gebouw, de dependance van de Rietveld. Indringend dreunt een mysterieus geklop in een monotoon ritme door de gang, wat als een magneet werkt om nieuwsgierige bezoekers te trekken.



Marjolein Hessels (DOGtime ID-UM) demonstreert met
haar echtgenoot de installatie 'Pattern of Connection
'.


De geluiden leiden naar een klein kamertje dat kleurig verlicht is. Twee mensen zitten op een stoel waarvan één een stethoscoop op het lichaam gedrukt houdt. De ritmische klanken die door het gebouw klinken, blijken iemands hartkloppingen te zijn die zwaar versterkt worden via een microfoon aan de stethoscoop. De andere persoon drukt met zijn vinger op een sensor die het hartritme registreert en omzet in licht. Naargelang de snelheid van de hartkloppingen verandert de kleur van blauw bij een lage hartslag tot rood/paars bij snelle hartkloppingen.

Met deze installatie vertaalt Hessels emoties naar beeld en geluid die normaal gesproken verborgen blijven. Door de kleur van het licht en de snelheid van het ritmisch geklop kunnen toeschouwers zien en horen of de twee participanten al dan niet ontspannen zijn. Interactie tussen de twee is hierbij van invloed. Dat demonstreert Hessels door zelf de stethoscoop tegen haar hart te houden waarna haar echtgenoot zijn vinger op de sensor drukt. Ondertussen kijken ze elkaar langdurig diep in de ogen aan. Het onderlinge contact vindt zijn weerslag op de kleur van het licht en het ritme van het geluid. De ruimte is gevuld met de intieme gevoelens waarmee ze elkaar over en weer beïnvloeden en die vervolgens geregistreerd worden door de toeschouwers.

Verknipte boom

Robbert Weide studeerde beeldende kunst via de DOGtime opleiding. Hij exposeert in het Rietveld gebouw met meerdere werken, waaronder een video van een boom in het gras. Klinkt weinig bijzonder als de film niet danig door de mangel zou zijn gehaald. Het beeld bestaat uit vijf lagen die horizontaal van elkaar verschoven zijn en die elk een ander fragment tonen waardoor het totaalbeeld van de boom radicaal verknipt wordt. Versneld afgespeeld levert het een mooi chaotisch beeld op dat zich misschien nog het beste laat vertalen als het desintegratieproces van een boom. De noisy windgeluiden erbij maken de video intens.

Een meter verderop ligt een groot stuk half doorzichtig plastic zeil dat licht bollend aan de randen is afgeplakt. Daaronder een donker ogend object waarvan niet te zien is wat het moet voorstellen, totdat na verloop van tijd het zeil ineens uit het niets begint uit te dijen waarna muziek en discolampen aangaan. Met het groeien en bloeien van het plastic neemt ook het volume van de partymuziek toe tot het ineens weer net zo plotseling stopt als dat het begon, om weer in stilte te vervallen. Het zeil zakt langzaam terug in elkaar. “Ik heb een sensatie gecreëerd, een opmaat. Een begin van een feest gevuld met lucht dat weer abrupt wordt afgebroken”, zegt Weide die door middel van een timer het 'luchtfeest' om de zoveel tijd activeert terwijl twee vinnetjes het zeil doen opblazen.



Robbert Weide (DOGtime Beeldende Kunst). Kortstondig komt de installatie energiek tot leven met draaiende discolampen, partymuziek en een flink opgeblazen plastic zeil.



Seb Wielders (VAV). Videostill uit Tension


Dat vervreemding mooi kan zijn laat Seb Wielders van de afdeling Voorheen Audio Visueel (VAV) zien in zijn film Tension. Een roadmovie in Marokko waarin subtiel beeldmanipulaties zijn toegepast om er een surrealistisch tintje aan te geven en anderzijds om de kijker effectief bij het verhaal te betrekken. Een bergbeekje dat omhoog stroomt, huizen die op en neer bewegen, een kat die plotseling onzichtbaar wordt, meeuwen die oproepen tot het gebed, en een tweekoppige kameel op een heuvelrug. De neiging om verward in je ogen te wrijven is groot. Voor je het goed en wel beseft wat je gezien dacht te hebben, ben je alweer beland in de volgende scene om je vervolgens weer opnieuw vertwijfeld af te vragen of je hallucineert. Daardoor krijg je als toeschouwer het gevoel zelf de roadtrip te ondergaan als in een droom.

Fragmentarisch brengt Tension de kijker van de Atlasbergen naar half verlaten dorpen om je uiteindelijk desolaat achter te laten in de woestijn. Niets dan zand en uitzichtloosheid wat er nog rest. In de leegte van de woestijn zet Wielders je nog eenmaal op een verkeerd been door op de top van een zandduin een schaduw te laten vallen van een wapperende vlag die er niet is. De slotscene is prachtig van de wind die diep ploegend patronen door het zand trekt. Een uitgeput clichébeeld van zandduinen dat desondanks altijd weer weet te imponeren.

Terwijl in de Hollywood roadmovies het intermenselijk contact een belangrijke rol speelt, is dit in Wielder's film volledig afwezig. Tension doet het zonder dialoog of anderszins gesproken tekst. De spaarzaam aanwezige mensen zijn hoogstens schimmen of maken onderdeel uit van het decor. Het landschap domineert en daarin is geen plek voor menselijk contact. Dit brengt isolatie en vervreemding met zich mee zonder dat het negatief beladen is. Daar is de desoriëntatie die de kijker in de film ondergaat te mooi voor. Seb Wielders vermengt humor, mystiek, vervreemding, absurdisme, verwondering en eenzaamheid tot een droomwereld waarin het zinderende landschap centraal staat.

Kamerkoor

Van een heel ander kaliber is de film Kamerkoor Oktoich van Christine Maas (VAV) die op originele wijze de individualiteit binnen de collectiviteit van een zangkoor belicht en daarnaast de veranderlijkheid van akoestisch geluid prachtig weet vast te leggen. Maas wist de koorleden zover te krijgen dat zij zich lieten omsluiten door een miniatuur treinbaan die als een Boa constrictor op nekhoogte om de zangers heen kronkelt.

De camera is bevestigd aan een voertuig dat over het treinspoor rijdt om de gezichten van de koorleden close-up te registreren. Dit levert een tracking shot op waarbij verrassend goed de stem van elk koorlid eruit gelicht wordt zonder letterlijk uit de toon te vallen. De samenzang blijft behouden terwijl tegelijk de individuele stemmen van de leden eruit springen. Hierdoor ontstaat een uniek geluid van een koor dat voortdurend van klank en stem verandert naarmate de camera zijn route op het treinspoor vervolgt. Van tenoren en sopranen naar alten en van alten naar bassen om weer bij de sopranen uit te komen. Fenomenaal klinkt de bas van koorlid Ellis Staas.



Christine Maas (VAV). Videostill uit Kamerkoor Oktoich


De kracht van Kamerkoor Oktoich is dat de film in balans weet te blijven terwijl het van tegenstellingen aan elkaar hangt. Tegenover de zang van het koor, dat kwetsbaar en verfijnd ten gehore wordt gebracht, staat het voertuig dat luidruchtig en ratelend zijn route over het treinspoor aflegt. Dit zou moeten storen maar doet dit helemaal niet. Terwijl het koor rust en sereniteit uitstraalt, oogt het in elkaar geknutselde treinbaantje daarentegen lomp, dat met lijmklemmen bij elkaar wordt gehouden en ook nog eens prominent in beeld verschijnt. Toch conflicteert dit contrast niet. Dat een miniatuur treinbaan midden in een kerk staat zou ook de wenkbrauwen moeten doen fronsen maar vreemd genoeg past het in het plaatje.

De contrasten in Kamerkoor Oktoich hadden makkelijk tot een mislukking kunnen leiden, maar dat heeft Christine Maas echter balancerend weten te omzeilen door van de tegenstellingen krachtpunten te maken, die tezamen met het prachtig gezongen muziekstuk een originele film oplevert. Zoals de dirigent de uitersten van hoge en lage stemmen met elkaar weet te vermengen tot samenzang, zo weet Maas de tegenstellingen in de film op elkaar af te stemmen tot een samenhangend geheel. Minpuntje is de tijdsduur van slechts 3:12 minuten. Veel te kort. Dit is een film dat zich keer op keer laat herhalen.

Duinlandschap

Om zijn video-drieluik te creëren koos Ferdi van Heeswijk (VAV) er welbewust voor geen digitale technieken toe te passen. Old school filmde hij in een bijna stilstaand beeld een Hollands landschap om het later te projecteren op een muur en dit weer opnieuw te filmen terwijl de projectie bewerkt wordt met kleurschijven in organische vormen. Dit levert een mooi eindresultaat op aan videoschilderijen van een glas in lood achtige kleurintensiteit. Daarentegen moet zijn twintig minuten durende film Duin 4 het niet van de kleurenpracht hebben. De film is dan ook een stuk rauwer. In een mix van performance art en videokunst tekent Van Heeswijk in de serie Duin video's de horizon van het duinlandschap bij Bloemendaal.


Ferdi van Heeswijk (VAV) Videostill uit een video drieluik.


Net als bij zijn drieluik filmde Van Heeswijk eerst het landschap om het daarna te projecteren op een muur en het vervolgens opnieuw te filmen terwijl hij het beeld bewerkt. Ditmaal worden de geprojecteerde contouren van het duinlandschap met de tekenpen overgetrokken door de horizon te volgen vanaf de rechter- naar de linkerhoek van het filmbeeld en vice versa om twintig minuten lang een onafgebroken lijntekening te maken van het landschap.

Doordat Van Heeswijk de duinen 360 graden heeft gefilmd en dit als een loop herhaald wordt, golft de horizon alsmaar op en neer. Dan weer schokkerig, dan weer glooiend. Hierdoor blijft bijna geen overtrokken lijn gelijk en ontstaat er naarmate de film vordert een kluwen van lijnen die elkaar organisch en vooral chaotisch kruisen. Landschapstekenen krijgt hier een nieuwe dimensie. Voor liefhebbers van lijntekeningen is Duin 4 genieten.

Bin Xu van Architectonisch Ontwerp lijkt pragmatisch te zijn. Diens ontwerp 'Box Chair' ziet er niet alleen stijlvol uit maar is vooral ook van praktisch nut. De naam, zo bondig als het klinkt, zegt het eigenlijk al: Een stoel gemaakt van een doos. Aan de buitenkant is het niets meer dan een vrij klein vierkant object van karton. Daar lijkt zich dan ook geen stoel in te bevinden, laat staan dat die doos zélf een stoel is. Dit laat Bin Xu zich geen twee keer zeggen en begint ijverig de doos binnenste buiten te keren en maakt aan de hoeken een paar gecompliceerd ogende vouwbewegingen om tien seconden later trots een stoel te tonen die ook nog eens prima blijkt te zitten. Praktisch en milieuvriendelijk. De verpakking is de stoel.



Bin Xu (Architectonisch Ontwerp) transformeert in een paar handgrepen een kartonnen doos tot een stoel.


David Benz
(Architectonisch Ontwerp) presenteert op de tentoonstelling zijn maquette 'Uitkijkposten Grachtengordel Amsterdam'. Net als bij Bin Xu dekt de titel de lading. In het kader van de festiviteiten rondom het 400-jarig bestaan van de Grachtengordel dat in 2013 zal losbarsten, heeft Benz uitkijkposten ontworpen die gemaakt zijn van gerecyclede hijskraan elementen. Deze kunnen op elkaar gestapeld worden om een uitkijkpost te vormen die precies past op een parkeerplaats. Tijdens de viering van 400 jaar Grachtengordel zullen ze geplaatst worden op de grachten binnen de stadsgrenzen van 1613 (het Singel). Daarna worden ze verplaatst naar de huidige stadsgrenzen van Amsterdam. Over het doel van de torens stelt Benz: “De posten dienen als platformen om te ontsnappen aan de dichtheid van de binnenstad en tevens om de Grachtengordel vanuit een interessant perspectief te kunnen waarnemen.”

Elektriciteitskast

Op de afdeling Keramiek domineert 'Onder het oppervlak' van Joeny Veldhuyzen van Zanten de ruimte. Onmogelijk om dit sculptuur onopgemerkt aan je voorbij te laten gaan. Is het op afstand al imponerend, van dichtbij komt het pas echt goed tot z'n recht. Ruim een meter breed torent het kolossaal bijna vier meter omhoog. Verwacht bij Van Zanten geen braaf motiefje om de muur van tegels mee op te sieren. Voor tierlantijnen geen plek. Zij richt zich liever op gestructureerde chaos. Strak georganiseerd als Nederland is, worden kabels, draden- en lijnenstelsels onder de grond en achter de muur weggestopt. Uit het zicht onttrokken. Dat is waar Van Zanten zich op focust in dit werk.



Joeny Veldhuyzen van Zanten (Keramiek). Detail van de sculptuur 'Onder het Oppervlak'.


Inspiratie moest ze daarom elders zoeken. Die vond ze ver weg in China waar de mensen geen moeite doen om de warboel aan kabels en draden weg te moffelen. Een elektriciteitskast, waar de bundel kabels open en bloot aan hangen, van een nieuw gebouwd kantoorpand in de stad Jingdezhen fungeert als centraal motief dat Van Zanten met keramische inkt twee keer gezeefdrukt heeft op de sculptuur. Tussen de twee afbeeldingen staan her en der afdrukken die fragmentarisch details weergeven van de meterkast.

Om het werk extra lading te geven heeft ze kabels in de tegelvoegen geplaatst die in lijn met de gezeefdrukte afbeeldingen lopen, wat een coherent beeld schept. 'Onder het oppervlak' is een gewaagd werk. Het ligt niet voor de hand om een elektriciteitskast als beeldmotief te nemen voor een sculptuur. Van Zanten heeft daar schoonheid van weten te maken zonder concessie te doen aan de chaos van het beeld.


Gerrit Rietveld Academie, eindexamententoonstelling, t/m 10 juli 2011. Frederik Roeskestraat 96, Amsterdam. Routebeschrijving.

 

Meer achtegrond

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Naam:

Bericht:  



Home

.