Ravagedigitaal 17 april 2011ddPrint deze pagina  
 

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

 

 


Venus van Shocking Blue, schaamteloos jatwerk

 



Jatwerk in de muziekbusiness


Vergeet de populaire 'popprofessoren' en 'muziekdeskundigen' die je kent van tv. Zij doen voornamelijk aan leentjebuur. Ontdek de man die zijn leven in dienst heeft gesteld van de zoektocht naar het origineel achter de wereldhit. In
The Originals ontdoet Arnold Rypens maar liefst 12.000 titels van hun valse glorie.


door
Theo de Grood


Een min of meer willekeurig lijstje van popsongs: Hotel California, Stairway To Heaven, Child In Time, A Whiter Shade Of Pale, Venus… wie is er niet groot mee geworden? Zonder uitzondering hoog geplaatst in allerlei top-zoveel-lijsten-aller-tijden ter wereld. Maar wat is de verdere overeenkomst tussen deze wereldhits?

A. Dat bijna iedereen ze na luttele tonen herkent?
B. Dat ze onuitwisbaar en op het irritante af in je hoofd vastgebrand zitten?
C. Dat de respectievelijke componisten er stinkend rijk van zijn geworden.
D. Dat er niks nieuws onder de zon is?

Allemaal correcte antwoorden, maar vooral D) is een interessant en onderbelicht fenomeen. Al deze songs zijn in meer of mindere mate domweg gerecyclede versies van eerdere nummers of fragmenten daarvan. Van veel componisten is bekend wie hun voorbeelden en inspiratiebronnen zijn en door welke trends en roots ze zijn beïnvloed. Daar is ook niks mis mee, maar soms (vaker dan je zou denken) is de grens tussen beïnvloeding en plagiaat wel heel erg vaag. De meest recente editie van Arnold Rypens’ naslagwerk The Originals legt de vinger zeer veelvuldig op dit soort zere plekken.

De eerste editie


Arnold Rypens bij The Library
of Congress in Washington

Arnold Rypens (1952) houdt zich al een half mensenleven geobsedeerd bezig met dat grijze gebied tussen origineel en cover. Het begon met het radioprogramma Domino The Originals, voor het eerst op de BRT Omroep Brabant te horen in 1982. Elke plaat die hierin gedraaid werd, had een of ander raakpunt met de vorige en de volgende. Dat kon hem zitten in overeenkomstige uitvoerenden, componisten, thematiek, titels, of andere opvallende gelijkenissen tussen ogenschijnlijk niet verwante nummers.

Op zich al een fascinerende formule, want er zijn uiteraard vele van die kruisreferenties mogelijk, maar deze ketting vormde steeds meer een nadrukkelijke zoektocht naar bronnen van songs. Originelen dus, die niemand kent, maar die wel ooit de ingrediënten aandroegen voor wat later in een andere samenstelling bekende nummers zouden worden. Soms ging het om nieuwe coverversies van obscure songs uit het verleden, maar ook om nummers waarbij de makers op een handige manier op de loop gingen en goede sier maakten met elementen of fragmenten van liedjes die al bestonden en daar vaak groot succes en dito inkomsten mee oogstten, en dat meestal zonder enige bronvermelding.


De eerste editie

Na vijf jaar Domino over de radio verscheen de eerste The Originals op papier. Toen was het eigenlijk nog niet veel meer dan een gealfabetiseerde playlist van alle gedraaide muziek, maar al doorbladerend viel je daar toch ook al van de ene verbazing in de andere. Het bevatte rond de 2000 titels en bewees in ieder geval al afdoende dat origineel in de betekenis van 'vernieuwend' in de popmuziek nog niet zo makkelijk was.

De zoektocht naar de bronnen van de popmuziek heeft Rypens sindsdien niet meer losgelaten. Hij reisde de wereld rond, sprak met verzamelaars en archivarissen als Joel Whitburn en Alan Lomax en struinde door tal van bibliotheken, audiotheken, musea, folk-, country-, blues-, en soularchieven en groef steeds dieper naar de wortels van pop en rock, een genre dat in de loop van de jaren was getransformeerd van een bedenkelijk margeverschijnsel tot een gigantische miljardenindustrie.

Indrukwekkend monster

Als resultaat van al die research verschenen dan ook in de loop van de jaren steeds nieuwe en dikkere edities van het boek dat tot een zelfstandig naslagwerk evolueerde. Los van het radioprogramma, dat overigens dus ook al bijna dertig jaar bestaat en via Omroep West-Vlaanderen en Studio Brussel bij de (Nederlands-) Limburgse Radio L1 is terechtgekomen waar Arnold Rypens het nog steeds wekelijks presenteert i.s.m. Hubert van Hoof (ook te volgen via internet).

Verder bestaat er sinds 2000 een speciale website waarop alle mogelijke verbanden tussen songs snel zijn na te zoeken. Maar waarop bijvoorbeeld ook kan worden ingetekend op de fysieke reizen naar de bronnen van de muziek die Rypens bij voldoende belangstelling regelmatig organiseert en begeleidt.


Het monster

Nu is dus editie 5 van The Originals verschenen, waarlijk een indrukwekkend monster, groter en dikker dan ooit: 600 pagina's à 3 kolommen kleine druk die bijna 12.000 songtitels bevatten, elke titel met uitgebreide toelichtingen en verwijzingen. Zelfs de afbeeldingen die in voorgaande edities nog wel voorkwamen hebben nu plaats moeten maken voor nóg meer informatie (pure content!).

Een globale schatting levert een aantal namen van bands en artiesten op van tegen de 90.000! Reden dat men er voor het eerst van heeft afgezien een naamregister op te nemen. Die functie is nu ondergebracht op voornoemde website, een stap die in het boek uitgebreid wordt gemotiveerd en die zuiver getalsmatig gezien ook wel begrijpelijk is. Desondanks zou een (desnoods separaat aan te schaffen) papieren naamregister een welkome aanvulling blijven. Dat dat van het formaat telefoonboek zou zijn lijkt me minder bezwaarlijk dan het geswitch tussen boek en beeldscherm.

Dit is ook de eerste editie van The Originals die behoudens een voorwoord geheel in het Engels is. Ofschoon er ook heel wat Nederlands en Vlaams materiaal in wordt behandeld, lijkt dit een goede keus: het is zonde dat tot dusver een standaardwerk als dit aan anders dan Nederlandstaligen werd onthouden.

Voorbeelden van jatwerk

Terugkomend op de aanhef van dit stuk een paar voorbeelden uit de inhoud.




Hotel California Hotel California van de Eagles (1976) is een soort remake van We Used To Know van Jethro Tull uit 1969. Dezelfde akkoorden, dezelfde melodie. The Eagles werden door Ian Anderson, de componist zeer terecht maar tevergeefs daaropaangesproken.

Stairway To Heaven, Led Zeppelin (1971), en dan met name het intro is onder meer terug te voeren op Taurus, een instrumentaal nummer uit 1968 van de Amerikaanse band Spirit. Trouwens het hele oeuvre van Led Zeppelin is doordrenkt van folk- en blueselementen die verder gaan dan louter beïnvloeding.

Child In Time, Deep Purple (1970), is een regelrechte kopie van een compositie uit 1962, Bombay Calling, op de plaat gezet door It's A Beautiful Day in 1969. De oorspronkelijke auteur, Vince Wallace, hoorde pas veel later van dit plagiaat maar had niet eens genoeg geld om te gaan procederen. Intussen hadden Ritchie Blackmore en de zijnen hun schaapjes al zeer op het droge.

A Whiter Shade Of Pale, overbekend van de symfonische Procol Harum uit 1966 gaat wel heel ver terug: dit thema is afkomstig van J.S.Bach himself uit 1717 (!): Air For The G-string. Opdringerig Hammondorgel eroverheen, rare tekst erbij verzonnen en kassa!

Venus van Shocking Blue uit 1969. Het meest bonte van dit rijtje maakte onze nationale trots het wel met hun wereldwijde nummer 1 hit. Venus is van voor tot achter gestolen van The Banjo Song van zes jaar eerder door de Amerikaanse folkband The Big Three (waarin naast componist Tim Rose ook Cass Elliott zat voordat ze bij de Mama's & Papa's ging zingen). Rose maakte een eigen bewerking op de aloude tekst Oh Susanna (banjo on my knee) en Robbie van Leeuwen heeft dat hele instrumentale arrangement inclusief de achtergrondkoortjes domweg overgenomen en er zijn naam onder gezet. Het is nog altijd een raadsel hoe hij daar zonder enig proces mee is weggekomen. Tim Rose en Cass Elliott zijn al lang dood en van Leeuwen is binnen.

Luister naar de voorbeelden om te horen hoe ver dat plagiaat soms ongestraft kan gaan en slaak menig 'Nou, jaaa zeg…!'. George Harrison werd voor zijn My Sweet Lord voor veel minder wél op de bon geslingerd.

Misschien moet er behalve het naamregister nog een tweede bijlage bij dit onvolprezen werk verschijnen: een cd-box met de originals van de Top 100 aller tijden. Want al bladerend en lezend door dit boek ontdek je dat het beg, steal or borrow-principe meer regel dan uitzondering is en het wordt alleen maar erger: sinds de uitvinding van het samplen is er met name in de dance- en DJ-departments gretig gebruik gemaakt van wat al bestond. DJ's zijn immers per definitie hergebruikers van door anderen vervaardigd materiaal. Met als enige troost voor de originals dat er inmiddels juridisch betere bescherming is dan voorheen.

Keuken met doorgeefluikjes

Natuurlijk gaat niet het hele boek over bewust of onbewust jatwerk maar legt het voornamelijk bloot dat de hele (pop)muziek eigenlijk bestaat uit een enorme keuken met talloze doorgeefluikjes en dat er zelden iets echt nieuws onder de zon is. Het is een permanent in beweging zijnde kunstvorm waarin ingrediënten in verschillende combinaties door elkaar worden gemixed zodat er alleen ogenschijnlijk iets nieuws ontstaat. Eigenlijk niet eens zo verschillend van beeldende kunst, film of literatuur. Een product dat zich volkomen onttrekt aan referenties is doorgaans onverkoopbaar, het publiek heeft het blijkbaar nodig om zich ergens aan vast te kunnen houden.

The Originals is een uitbundig naslagwerk, maar het beste is om het gewoon maar van A1 On The Jukebox tot Zydeco De Carrière door te lezen (doseer dat dan wel tot een tiental pagina's per keer). Het leest als een adembenemende én huiveringwekkende historie van de naoorlogse popmuziek, waarbij de bronnen niet alleen teruggaan tot het begin van de opgenomen muziek maar ook vaak tot voorbeelden uit de klassieke en overgeleverde folkloristische wereldmuziek leiden.



Hubert van Hoof en Arnold Rypens in Geraardsbergen


Zelfs het aanvankelijk in mijn ogen enige minpuntje, het wat flauwige omslagontwerp, blijkt bij nader inzien een treffend symbool voor wat volgen gaat: het Brusselse Manneken Pis, hét icoon van België, blijkt geen origineel te zijn: in Geraardsbergen heeft de auteur er eentje ontdekt die maar liefst 160 jaar ouder is dan zijn onsterfelijk beroemd geworden nazaat.

Hulde op alle fronten dus voor Arnold Rypens, hoewel hij en zijn levenswerk ook zelf niet ontkomen aan gewetenloze leentjebuurs. 'Popprofessoren' en andere 'deskundigen' die, hun eigen glorie terwille, op tv, in boeken en zelfs in het theater zonder bronvermelding op de loop gaan met deze verzamelde schatkist. Maar dat had hij blijkbaar al voorzien. Het spitsvondige voorwoord eindigt met 'Dit is de maatstaf. Hier is naar uitgekeken, van muziekamateur tot professional. Eindelijk een feit in handen. Ik zou dat voorlopig maar even stil houden.'

Een leuke en bescheiden sneer waarmee ik het echter volkomen oneens ben: Iedereen die ook maar een beetje meer dan gemiddeld in popmuziek en pophistorie is geïnteresseerd móet dit boek kopen, lezen, aan anderen doorvertellen en mag het nimmer meer uit het oog verliezen. Zodat u voortaan noch door muzikanten noch door popprofessoren ooit meer knollen voor citroenen zullen worden verkocht.

 

 


titel:
The Originals, prequel of the hits (5e editie)

auteur: Arnold Rypens

uitvoering: Paperback, Engelstalig

uitgeverij: EPO, Berchem, België

isbn: 978-90-9025683-2

prijs: € 30

website

 

 

 

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Vlora - May 30, 2011 - 12:50 pm
Walking in the presence of giants here. Cool thinking all aornud!


WOLFY - May 27, 2011 - 11:56 am
Zo wat!

Totaal onbelangrijk wie zingt of een liedje heeft geschreven.
Plagiaat is een verzinsel net als oktrooi en andere bescherming van producten.
Ookal heb je zelf een uitvinding gedaan, kun je het niet op de markt brengen omdat er jaren geleden patent op is aangevraagt en vervolgens nooit op de markt is gebracht omdat dit shell of andere multinationals het opkochten.

Gegroet.


mammeloe() - April 20, 2011 - 08:44 am
ach ook het vrijheidsbeeld heeft een tweelingzus

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/16/Paris-ile-des-cygnes-statue-de-la-liberte-tour-eiffel-seine.jpg


Drupglid - April 17, 2011 - 07:57 pm
Trouwens, wat ik me afvroeg; is dit stuk geschreven door Theo 'Louie Louie' de Grood?


Hans Langbroek - April 17, 2011 - 05:43 pm
Sodeju, w√°t een jatwerk inderdaad! Dan loopt er eigenlijk maar heel weinig oorspronkelijks rond tussen de zelfverrijkers die zich musici noemen.
Feitelijk net zulke jatters en zakkenvullers als de collega's en medemensen bestelende figuren als Wim Kok en vele soortgenoten.


Drupglid - April 17, 2011 - 02:58 pm
Leuk hoe het menneke op de foto zo achter in de broekzak van Hubert staat te zeiken.


rbn - April 17, 2011 - 02:41 pm
wy hollanders altyd apetrots geweest dat shocking blue een wereldhit had met hun unieke nummer venus.. blykt die droom ook weer in duigen..


.


 

Naar boven

Naar homepage