Ravagedigitaal 21 oktober 2010, Print deze pagina  
 

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
‘Evacuatie’ Nederlander in Libiė verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar échte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
Kirgiziė: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carričrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in Oekraļne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid Italiė verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de Israėlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
Belgiė voedt militaire industrie Israėl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

 

 


Ontwikkeling & Solidariteit
van Francine Mestrum bevat een overvloed van bekende en minder bekende feiten over ontwikkelingshulp. Analyses met daarin vragen, geconstateerde mislukkingen, gedateerde en gepasseerde strategieƫn alsmede nieuwe ideeƫn, utopieƫn, wensen en hoopvolle visies.


door
Hans BeerendsĀ Ā 


Met de huidige aanvallen op ontwikkelingshulp vanuit populistisch en neoliberaal rechts zou je bijna vergeten dat veel kritiek op de reƫel bestaande hulp van oudsher van links komt. Liberaal rechts in Nederland was maar wat blij dat het pleidooi in 1962 van de gezamenlijke werkgeversorganisaties voor het instellen van een fonds ter financiering van exporten naar landen met te weinig koopkracht door de regering positief ontvangen werd.

Linkse en sociaal georiƫnteerde kerkelijke organisaties, die al jaren actie voerden voor het geven van ontwikkelingshulp, accepteerden, zij het contre-coeur, deze situatie. Zo ontstond een fonds waarin commerciƫle belangen de hoofdrol en humanitaire belangen een ondergeschikte rol speelden. Kortom, ontwikkelingsbeleid met een januskop.

Lapmiddel

December 1974 pleitte de net aangetreden Nederlandse ontwikkelingsminister Jan Pronk voor een beleid gericht op veranderingen op het gebied van handel, landbouw en buitenlandse politiek. "Als een dergelijk totaalbeleid niet mogelijk is", voegde hij daar aan toe, "moet je ook niet te veel nadruk leggen op ontwikkelingshulp, want in zo'n geval is hulp niet meer dan een lapmiddel voor de gevolgen van een internationaal economisch proces dat zelf ongewijzigd blijft."

Desalniettemin heeft Pronk in zijn eerste regeerperiode (1973-1977) de hulp drastisch verhoogd tot het befaamde percentage van 0,7 procent. De kritiek van Pronk, gekoppeld aan zijn ijver de bijdrage aan de hulp te verhogen, geeft duidelijk het dilemma aan waar morele voorstanders van hulpverlening mee worstelen. Terwijl men zich terdege bewust is van de noodzaak tot internationale structurele veranderingen, hoopt men door het steunen van projecten de armoede iets te kunnen verminderen.Ā 

Het beleid van Pronk leidde destijds tot felle debatten. In 1979 startte de vereniging wereldwinkels in Nederland in het kader van haar tienjarig bestaan de campagne 'Maak een Begin met Echte Ontwikkelingshulp'. Met die slogan gaven zij aan dat er nauwelijks sprake was van echte hulp maar dat een ander beleid wel degelijk mogelijk was.

Met deze campagne namen de wereldwinkels afstand van Telegraafverhalen over verspilde miljoenen en Afrikaanse dictators die in gouden bedden sliepen. Tegelijkertijd werd afstand genomen van de zogeheten anti-imperialistische groepen die pleitten voor totale afschaffing van de hulp omdat deze huns inziens vooral gericht was op versterking van de westerse economische dominantie.

Naast deze criticasters was er een andere groep die zich, nog los van de onrechtvaardige verdeling van economische groei, keerden tegen het, zoals zij dat noemden, opdringen van de westerse levensstijl.

Welzijn en geluk

In het onlangs verschenen boek Ontwikkeling & Solidariteit van de Belgische sociaal wetenschapster en publiciste Francine Mestrum zie ik veel elementen van de hierboven beschreven politieke worsteling terug. Enerzijds erkent en herkent zij de mislukkingen die door neoliberale critici als Easterly, Moyo e.a. worden aangedragen.

Anderzijds houdt zij in haar inleiding een hartstochtelijk pleidooi voor het blijven zoeken naar wegen die wel op een effectieve wijze kunnen bijdragen aan het beƫindigen van de armoede en honger waarin nog steeds ƩƩn en een kwart miljard mensen, een vijfde van de wereldbevolking, onder gebukt gaat.

In vogelvlucht beschrijft Mestrum de plannen die vanaf begin jaren '60 door VN-organisaties, de Wereldbank en westerse landen gelanceerd werden. Achtereenvolgens het eerste en het tweede ontwikkelingsdecennium in de jaren '60 en '70 met daarin de beloofde 0,7 procent hulp, de Nieuwe Internationale Economische Orde van eind jaren '70, de structurele aanpassingen van de jaren '80, de empowerment benadering van de wereldbank in het jaar 2000, de millenniumdoelen, de conflictbenadering en de daaraan gekoppelde 'humanitaire interventies'.

Vooruitlopend op de verwachte (gedeeltelijke) mislukking van de millenniumdoelstellingen constateert Mestrum reeds een nieuw vertoog. In dit vertoog worden vraagtekens gezet bij het louter nastreven van materiƫle doelstellingen en komen begrippen als 'welzijn en geluk' op de voorgrond te staan. Welzijn en geluk, zo vreest Mestrum, niet als een gevolg van groeiende welvaart voor iedereen, maar (voorlopig ?) in plaats daarvan.

Hier botst zij, vergelijkbaar met de Nederlandse wereldwinkels dertig jaar geleden, op mensen die zich afkeren van modernisering en vanuit een romantisering van het verleden verlangen naar het in stand houden van of zelfs teruggaan naar de eenvoudige levenswijze van inheemse volkeren. Mestrum keert zich daar fel tegen.

'Arme mensen', zo betoogt zij, 'hebben meer welvaart nodig en voor hen zal ook meer economische groei en sociale bescherming nodig zijn.' Tot haar spijt stelt ze vast dat er hier sprake is van een 'objectieve alliantie van inheemse volken, ontwikkelingsdeskundigen, ecologen, groenen en neoliberale politici die de doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking afzwakt en erg subjectief maakt'.

Modernisering

In het hoofdstuk 'Is ontwikkelingshulp wel wenselijk' gaat zij verder uitgebreid in op de voor- en nadelen van modernisering. Ze keert zich tegen rigide antimodernisten en nihilistische postmodernisten en houdt een pleidooi voor het naar eigen inzicht en voorkeur selectief gebruik maken van westerse technologie door volkeren in de derde wereld.

In haar beschrijving van alle, hierboven genoemde, westerse ontwikkelingsstrategieƫn geeft Mestrum duidelijk aan dat al deze strategieƫn niet in eerste instantie uitgingen van het armoedeprobleem in de derde wereld maar van de problemen die ontstaan in de westerse wereld als gevolg van deze armoede.

De voor het westen mogelijke nadelige gevolgen als sociale instabiliteit, problemen bij grondstofwinning, het ontstaan van een schuldencrisis, onvoldoende koopkracht voor westerse exportproducten en burgeroorlogen moesten voorkomen worden en liefst in de kiem gesmoord. In de slipstream van dit beleid wordt ook aandacht besteed aan het armoedeprobleem.

Vanuit een liberale en later vanuit een neoliberale visie wordt keer op keer een strategie bedacht en uitgevoerd die het armoedeprobleem wil oplossen zonder dat westerse economische en politieke belangen daar hinder van ondervinden. Dit halfslachtige beleid, zo schrijft zij, komt ook tot uiting bij de gegeven economische adviezen van Wereldbank, IMF en de westerse wereld in het algemeen.

Ontwikkelingslanden wordt geadviseerd en, indien ze een lening wensen, zelfs gedwongen hun grenzen te open te stellen voor investeringen en import, terwijl de westerse industrieƫn hun groei te danken hebben aan beschermende tariefmuren. Door het westen wordt bij derde wereldlanden aangedrongen tot het ontwikkelen van een parlementaire democratie, maar in alle kapitalistische landen ontstond algemeen kiesrecht pas nadat de industriƫle ontwikkeling gestabiliseerd was.

Rijke wereld probleem

Op zich is het hoopvol dat de armoede in derde wereldlanden in steeds sterkere mate een probleem vormt voor de rijke geĆÆndustrialiseerde wereld. De economische en politieke noodzaak voor het westen om dit probleem op te lossen vormt tegelijkertijd een politieke kans voor regeringen en bevolkingsgroepen van arme landen.

Regeringen en maatschappelijke organisaties in arme landen kunnen, gebruik makend van het 'rijke wereld probleem', een strategie volgen gericht op het binnen halen van concessies op het gebied van handel, grondstofprijzen, schulden, milieubeheer etc. De zelfbewuste en strijdvaardige houding van opkomende landen als China, Braziliƫ en India laten zien dat veranderingen mogelijk zijn.

Op welke wijzen arme landen dan gebruik zouden kunnen maken van het 'rijke landen probleem, wordt in dit boek nog te weinig uitgewerkt. In het laatste hoofdstuk 'Naar een nieuwe solidariteit' staat een reeks zinvolle en vaak ook bekende voorstellen als wereldbelasting, de beroemde Tobin Tax, een wereldsolidariteitsfonds etc., maar het blijft een solidaire wensenlijst.

'Alle deze ideeƫn', zo schrijft Mestrum, 'staan allang op de agenda. Het zijn in hoofdzaak de rijke landen die ze tegenhouden. Om druk uit te oefenen op de regeringen moeten we eerst zelf in onze ideeƫn geloven. Vandaag is de tijd rijp. De crisis is een uitgelezen kans.' Een strategie om deze ideeƫn op korte of middellange tot werkelijkheid te maken, ontbreekt jammer genoeg.

Debat

Maar wellicht heeft het niet invullen van een strategie ook een doel. In een voorwoord doet een twintigtal bekende ontwikkelings- en solidariteitspublicisten uit Belgiƫ en Nederland een oproep om te komen tot een hernieuwd debat over ontwikkelingssamenwerking. Er is daarvoor ook een blog in het leven geroepen.

Het boek van Francine Mestrum met daarin een overvloed van bekende en minder bekende feiten, haar analyses met daarin vragen, vraagtekens, mogelijke antwoorden, geconstateerde mislukkingen, gedateerde en gepasseerde strategieƫn alsmede nieuwe ideeƫn, utopieƫn, wensen en hoopvolle visies, lijkt mij daar uitstekend voor geschikt.

De laatste zin van haar boek luidt: 'We hebben de morele plicht optimistisch te blijven en verder te werken aan verandering. Een andere wereld is wel degelijk nodig en mogelijk.' Daar kan ik me helemaal in vinden.

 

 

titel: Ontwikkeling & Solidariteit

auteur: Francine Mestrum

uitgeverij: EPO Berchem Belgie

isbn: 978 90 6445 660 2

uitvoering: paperback, 264 blz

prijs: ā‚¬ 20,50

 

 

 

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

WOLFY - March 20, 2011 - 07:26 am
Hulp helpt niet.

hulpverleners helpen meestal zich zelf en of dictators om de macht te behouden.
Dit is mogelijk als je de hulpbehoevende hulpbehoevend houd.
En dit wordt al jaren gedaan.

STOP MET GEVEN en ze worden er uiteindelijk onafhankelijk van en 0031 kan van zijn voedselbanken af. SCHANDE.

Gij zijt gegroet.


pimpernel - October 25, 2010 - 10:36 am
ik kan mij daar ook helemaal in vinden...


.


 

Naar boven

Naar homepage