Ravagedigitaal 17 juli 2010ddPrint deze pagina  
 

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

 

 


Voor wie zich afvraagt wat er in de economische wereld toch aan de hand is, doet er goed aan het boek De utopie van de vrije markt van Hans Achterhuis te lezen. Daarin analyseert de filosoof de Atlas Shrugged (1957) van Ayn Rand.


door
Ron Kretzschmar


Het heilsverhaal van de Russisch-Amerikaanse filosofe Ayn Ran, dat de wereld sinds de Val van de Muur drastisch heeft veranderd, wordt door filosoof Hans Achterhuis in zijn nieuwste boek de 'bijbel van de kapitalisten' genoemd. In Europa is deze vuistdikke roman onbekend, maar in Amerika wordt Atlas Shrugged gezien als het belangrijkste boek van de twintigste eeuw. Het wordt ook wel beschouwd als het Kapitalistisch Manifest.

Rand denkt dat de ideale samenleving bereikt kan worden door louter hebzucht. Het geluk zal alleen gevonden worden wanneer individuen eigenbelang nastreven, anders kan de juiste balans nooit ontstaan. In die wereld is geen plaats voor mededogen en solidariteit. Daarvoor dient eerst de oude wereld met haar destructieve invloed van staatsinterventie te worden vernietigd. De nieuwe wereld wordt uitgewerkt in het Atlantis waar de Atlassen, een stalen voorhoede van uitgelezen ondernemers en producenten, zich bevinden.

Onzichtbare utopie

Ayn Rand kreeg machtige vrienden na haar komst naar Amerika, welke zijn te vergelijken met de Atlassen. Alan Greenspan is √©√©n van hen, tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve System (Fed), de Amerikaanse Centrale Bank. Al op jonge leeftijd was Greenspan onder de indruk van Rand. Zij had invloed op zijn neoliberale idee√ęn en het beleid bij de Fed. De banken konden daardoor risico's nemen, die uiteindelijk hebben geleid tot de kredietcrisis.

Dat Greenspan zijn gehele leven verblind was door een geloof, werd duidelijk toen hij uitleg moest geven over zijn aandeel in de kredietcrisis. Hij beantwoordde in 2008 een vraag van de onderzoekscommissie van het Amerikaanse Congres met de welbekende 'kennis-van-nu-verklaring': "De meeste van ons, ik in het bijzonder, zijn geschokt en kunnen het nog steeds niet geloven."

Ook in Nederland vernemen we dit soort geluiden. Hoe kan dit? Een utopie lijkt namelijk niet altijd op een utopie, het lijkt soms meer op een onontkoombaar gegeven, te vergelijken met de redenering: als het regent worden de straten nat. Je herkent het zeker niet wanneer die zich ook bedient van zakelijke en rationele argumenten.   

Utopie, statistiek en politiek

In de reclamewereld is het een oude wet: Maakt niet uit wat er in het pakje zit, als het papiertje maar glimt met een mooie kleurige strik er omheen. Zo bedient het neoliberalisme zich van wetenschappelijke modellen die geloofwaardig overkomen en zijn onderbouwd met logisch klinkende argumenten.

De Amerikaanse econoom Milton Friedman, die zijn naam aan een markteconomische school gaf, heeft de jonge wetenschap helpen optuigen met modellen die bescherming bieden tegen politieke bemoeienis. Bij al te veel tegenstribbelen haalt men de uitdraai van het rekenmodel er bij: Kijk maar, kan niet anders, want het is zo omdat het zo is.

Voormalig minister van Financi√ęn Wouter Bos doelde op dit fenomeen toen hij eerder dit jaar in zijn Den Uyl-lezing sprak over de 'economenparadox'. Volgens Bos maakt het niet uit of de (Haagse) economen en politici links zijn of rechts, de meeste kijken door een neoliberale bril.

Bos beweert niet alleen dat economen het spel bepalen en dat de politici er slaafs achteraan lopen, hij zegt ook dat de opleiding economie meer gebaseerd is op utopie dan wetenschap. 'Door de zuivere modellen van de economische wetenschap is de stap naar de utopie snel gemaakt', meent ook Achterhuis. Datzelfde geldt trouwens voor meer wetenschappen.

Dictatuur van markteconomen

Wanneer men oplet kan men het fenomeen van Bos geregeld aanschouwen. Een discussie in het politieke tv-programma Buitenhof, tussen hoogleraar marktwerking Baarsma, tevens directeur van SEO Economisch Onderzoek dat is gelieerd aan de Universiteit van Amsterdam, en de politicus Roemer (SP) is daar een voorbeeld van.

De wetenschapper was uitgenodigd om het verkiezingsprogramma van de SP objectief en kritisch te analyseren. De discussie draaide om de ontslagbescherming en het minimumloon, waar de partij principieel niet aan wil tornen. De wetenschapper nam een neoliberaal standpunt in. Ze haalde halverwege een berekening van het Centraal Planbureau aan om haar betoog te ondersteunen: "U begrijpt het niet, het kan niet anders!"

De confrontatie verliep als een discussie tussen twee concurrerende politici in verkiezingstijd met diametraal tegenovergestelde idee√ęn. Afschaffen van ontslagbescherming en minimumloon is een politieke keuze, daar kan je het mee eens zijn of niet. Wel is zeker dat afschaffen ten koste gaat van de laaggeschoolde onderkant; dat zijn de mensen waar de partij van Roemer zegt voor op te komen.

Wetenschappelijk is ook niet duidelijk of afschaffing van het ontslagrecht en het minimumloon wel zo gunstig is voor de arbeidsmarkt. De onderzoeken waar de hoogleraar aan hecht, tonen aan dat afschaffing weinig verschil maakt voor het werkloosheidcijfer op de lange termijn. 

Wereldrevolutie

Een constante is dat het neoliberalisme, zoals Ayn Rand predikt in Atlas, altijd ten koste gaat van de zwakkeren. In de Derde wereld toont het zijn gewelddadige kant om zijn zin te krijgen. Hoe Amerika in de jaren '70 in Chili intervenieerde en dat als experiment gebruikte, lijkt sterk op de idee√ęn van Atlas.

Milton Friedman toonde destijds aan dat politiek en economie vloeiend in elkaar overlopen, en hield als adviseur de regering van Pinochet voor om met een economische 'schokbehandeling' het land af te breken om het vervolgens weer op te bouwen. Dit om het land een nieuw leven te schenken.

Gebruik maken van de kwetsbare positie van de zwakkeren met het neoliberale principe van de 'schokbehandeling' werd in 2004 na de tsunami ook in Zuidoost-Azie toegepast. Lokale autoriteiten gebruikten het enorme bedrag aan ingezameld hulpgeld om bouwprogramma's door te drukken ten koste van de ontredderde bevolking.

Voorafgaand aan de tsunami weigerden die hun leefvormen met de eeuwenoude tradities op te geven om plaats te maken voor commerci√ęle projecten met hotels en luxe koopappartementen. Met succes, maar na de verwoestende tsunami en het gebrek aan hulp dropen de bewoners verslagen af.

 


titel:
Utopie van de vrije markt

auteur: Hans Achterhuis

uitgeverij: Lemniscaat

isbn: 9789047702573

prijs: ‚ā¨ 17,95

uitvoering: paperback, 320 pag.

 

 

 

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

pimpernel - August 02, 2010 - 03:37 pm
ME TARZAN YOU CARTOON !!!!!!!


mammeloe (zonder tarzan) - August 01, 2010 - 12:41 pm
Om de huidige wereld en rol van Amerika te begrijpen, is dit boek relevant: Rubicon van Tom Holland


pimpernell - July 30, 2010 - 10:29 pm
Boeken - http://gemi.st/10872700 Bulluma!! eigenlijk verplichten kost en om het jaar opnieuw lezen of zien.


Adam Smith - July 30, 2010 - 10:30 am
Hallo Hoi (hieronder)!

Achterhuis beschrijft het nauwelijks bekende utopische karakter van het neoliberalisme, hij beschrijft in mindere mate de gevolgen; die zijn ons wel bekend.

Hoe te verklaren dat bij een van origine sociaaldemocratische politieke partij als de PvdA, veel economen (niet alle!) een neoliberale kijk hebben op de wereld? Die weten het verschil tussen de politieke kleuren niet, anders zitten ze niet bij de ‚Äúverkeerde partij‚ÄĚ. Ze hebben dus geen besef van de politieke geschiedenis en het verschil tussen wetenschap en politiek hebben ze nooit beseft als je ze als je wel eens hun geloofsbelijdenis als ‚Äúfreischwebende intelligenz‚ÄĚ hoort verkondigen.

Dan kan je beter op de VVD stemmen, dan weet je tenminste wat je krijgt.


fietspomp - July 29, 2010 - 12:57 pm
Jacques Ellul: Money and Power

http://www.jesusmanifesto.com/wp-content/uploads/ellul/money.pdf


Hoi - July 29, 2010 - 12:17 pm
Wie leest die shit nog ? Allemaal al bekend. Voor de mensen die toch al nooit lezen had Achterhuis beter een strip boek kunnen maken
over het onderwerp.


Adam Smith - July 24, 2010 - 08:20 pm
Als de NS vanaf het begin van de verzelfstandiging nog een spoorlijn er naast hadden gelegd, dan had er concurrentie kunnen ontstaan; dat is dat gedoe met die ‚Äėonzichtbare hand‚Äô enzo.


jane - July 24, 2010 - 07:22 pm
Waarom is dat zo natuurlijk?


Tarzan & Mammeloe - July 24, 2010 - 01:27 pm
natuurlijk reden de treinen vroeger niet op tijd.


ron - July 23, 2010 - 03:41 pm
Mammaloe… was mijn antwoord op maduraatje over de NS iets te veel van Vroeger-Was-Alles-Beter?

Maar gelukkig voor mij, want nostalgie is natuurlijk niet goed, staat het internet bol van het soort artikelen als deze uit het Historisch Nieuwsblad (2010): een historisch overzicht van de ellende bij de NS sinds de introductie van de marktwerking.

http://www.maartenonline.nl/00/mt/nl/0/artikel/print/26580/De_mislukte_heruitvinding_van_de_NS.html


Mammeloe - July 23, 2010 - 12:01 pm
Ron,

Vroeger reden de treinen ook al niet op tijd.


ron - July 22, 2010 - 01:41 pm
@Keesjemaduraatje

Achterhuis beschrijft het utopische karakter waar het neoliberalisme op is gebaseerd. In dit geval een omkering van het uit de hand gelopen orthodox marxisme van de jr 70.

De laatste jaren is er menig publicist en denker geweest die de gewelddadige ontsporingen van het neoliberalisme heeft beschreven: ook het neoliberalisme heeft zijn ‚ÄúKilling Fields‚ÄĚ. Zie bv Thomas von der Dunk Of: Cyrille Offermans en vele, vele anderen.

Maar hier gaat het om Nederland. In de top-15 staan alleen markteconomen en zij kennen maar √©√©n methode: de markt. Als de NS (ik trein veel) een staatsbedrijf gebleven was, had die slechter geweest dan nu? Op tijd rijden was voor 1995 geen probleem en het materieel was beter (laatst gingen de deuren weer niet open, die zaten vast, en ik miste mijn aansluiting ‚Äď laten we het maar niet hebben over de wissels etc).

De PTT? Het leger van ‚Äúworking poor‚ÄĚ (¬Ī 700.000 mensen werken onder het minimumloon, zij werken veelal meer dan 40 uur en houden niets over) zal na het laatste massaontslag van de TNT (als gevolg van marktwerking) uitbreiden.

De energiebedrijven? Sinds de marktwerking zijn die vooral onderwerp van de ‚Äúintensieve financi√ęle toezichthouderij‚ÄĚ geworden.

Is het leven door marktwerking goedkoper? Dat zal (na de kredietcrisis) nog duurder worden.


Keesjemaduraatje - July 22, 2010 - 11:37 am
Helaas geeft Achterhuis geen alternatieven. Wil hij dat de staat voor alles verantwoordelijk is? Milton Friedman zegt dat juist staatsingrijpen de prijzen hoger maakt. Daarom is hij voor het volledig vrijgeven van alle drugs, want verbieden drijft de prijs op.
Als de PTT, energiebedrijven en NS staatsbedrijven waren gebleven, waren dan de prijzen nu hoger of lager geweest? En zouden de treinen dan meer of minder op tijd rijden.

Het probleem van de laaggeschoolde onderklasse in Nederland is volgens mij juist dat ze niét werken. Daarom worden er nu Polen binnen gehaald om het werk te doen. De staat zet de laaggeschoolde Nederlanders niet aan het werk. Kan het neo-liberalisme dat wel?


pimpernell - July 20, 2010 - 06:27 pm
http://player.omroep.nl/?aflID=10886749&silverlight=true


Co Smick - July 20, 2010 - 03:32 pm
Het neoliberalisme is een primitieve geloofsleer die is gebaseerd op diepgewortelde instinkten. Maar dat is het socialisme ook. De mens is zogezien een slagveld aan ingeschapen aandriften dat zich op allerlei manieren kan ontwikkelen. De liberale marktwerking maakte met dank aan de technische vooruitgang een ontieglijke diversiteit aan produkten mogelijk. Maar het sociale leven van mensen is van een andere orde.


Joost - July 20, 2010 - 02:21 am
Dat een moeder van vier niks vrije keus vindt is wel vrij voorspelbaar. Voor die overmaat aan kinderen heeft ze uiteraard niet gekozen. Voor het in een achterstandssituatie geboren laten worden van die kinderen heeft ze al helemaal niet gekozen: dat kwam gewoon aanwaaien, niet willen werken en daar was het ineens. En die financi√ęle problemen die het gevolg waren van alles dat haar overkwam kan ze al helemaal niks aan doen: dat overmatig postorderen kwam door een gat in de hand en dat is een erkend medisch probleem.


Maarten - July 18, 2010 - 09:25 am
Hardnekkige neoliberalen jammeren nog steeds "Ja maar, Gordon Gekko zei 'Greed is good'." Een citaat buiten de context, waarbij de context een linkse film is. Dat getuigt nou niet bepaald van out-of-the-box denken, zeg maar gerust: daarvoor is nodig een zeer beperkt denk-frame.

Eigen belang en andermans belang zijn geen absolute tegenstellingen. Hoogmoed komt voor de val. De huidige toestand is testament aan de menselijke feilbaarheid. Geen theorie zo waterdicht, of het vereist constant onderhoud. De vragensteller ('hoe kan dit?') is wijzer dan de antwoordgevers.

Wie gaat Ayn Rand achteraan? Ayaan.


mammeloe - July 17, 2010 - 10:55 pm
Als je financi√ęle problemen hebt of mensen kent die daarmee worstelen

Wiens schuld is dat dan?

Individuen het systeem
Als je ratten in een veel te klein hok zet en ze gaan elkaar bijten, wijs je dan de individuele rat aan als verantwoordelijke voor zijn eigen leven of kom je tot de conclusie dat degene die ze in een veel te krappe ruimte heeft gezet, de veroorzaker van de chaos is? En afhankelijk van dat antwoord ga je dan handelen.

In het geval je denkt dat de individuele rat de verantwoordelijke is voor het bijtgedrag zul je hem in therapie doen, zijn tanden afzagen, hem drogeren, zijn bek dicht tapen etc.

In het geval je ziet dat de omstandigheden verantwoordelijk zijn voor het geweldadige gedrag zul je degene die d ratten in hun situatie heeft gebracht ontkrachten dan wel uitschakelen en de ratten vrij laten.
Wij zijn als mensheid tijden bezig geweest met de eerste ‚Äėoplossing‚Äô die ons alleen maar in gevangenschap heeft gehouden en ons nog meer van onszelf heeft weg doen drijven.

Als jij in financi√ęle problemen zit, dan ligt dat NIET aan jou.

Zo, die is even slikken zeker? Nog maar een keer dan..

Als jij in financi√ęle problemen zit, dan ligt dat NIET aan jou.

Geen vrije keuze
Het is het systeem dat bepaalt dat degenen met geld rijker worden en degenen die minder hebben, armer worden. Zolang iedereen maar met zijn hoofd naar beneden zijn eigen persoonlijke leventje op orde probeert te krijgen, en het hoofd niet opheft om zich heen gaat kijken, verandert er nooit wat.

Dit is de grond waarop ons leven is gebaseerd. Je bent OF een uitbuiter OF je wordt uitgebuit. Hier is GEEN persoonlijke keuze in mogelijk, net zo min als de rat de keuze kan maken een ommetje te gaan maken buiten zijn kooi, TENZIJ degene die hem er in heeft gezet, hem er met zijn toestemming uit laat.

Ik heb dit onderstaande verhaal, waarin exact wordt beschreven hoe ons financi√ęle en monetaire systeem in elkaar zit, voorgelezen aan mijn kinderen en gevraagd wat volgens hen de oplossing was. Als een kind het kan bedenken, dan kunnen wij samen de wereld veranderen. Als je het verhaal van het elfde schijfje goed leest en laat doordringen snap je, waarschijnlijk voor het eerst, ons monetaire en financiele systeem. Het is niet ingewikkeld, het is verbazingwekkend eenvoudig en je krijgt het op school en in de krant niet zo uitgelegd. Daar houdt men ons een ander verhaal voor. Een ingewikkeld verhaal waar de samenhang tussen de verschillende componenten ontbreekt. De werkelijkheid is gelukkig simpel.

Stuur deze simpele mail gerust door als je het hout vindt snijden. Zie je het anders, vertel het me.

Auteur: Eugenie ‚Äď Moeder van vier


.


 

Naar boven

Naar homepage