Eerdere artikelen: 02-09-10 Oorlog als er vrede dreigt 30-08-10 'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom' 24-08-10 Clash oude en nieuwe media 20-08-10 Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat! 12-08-10 Moratorium bepleit voor verarmd uranium 06-08-10 Censuur in Nederland 17-07-10 Het neoliberale drama 01-07-10 Kirgizië: Geschiedenis van identiteiten 15-06-10 Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar 05-06-10 De prinsbedelaar en de kindermoordenaars 29-05-10 Beste STEMGERECHTIGDE 26-05-10 Tweeverdieners die erbij willen horen 15-05-10 Raad vertilt zich aan de hulp 24-04-10 Gastvrij Nederland anno 2010 31-03-10 Repressie neemt toe in Rusland 27-03-10 Het individu versus de staat 19-03-10 'Poetin stap op!' 05-03-10 Gooise carrièrejagers veroveren De Pijp 23-02-10 Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed 18-02-10 Politieke onrust duurt voort in Oekraïne 11-02-10 De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie 30-01-10 Keizer zonder kleren 27-01-10 Hoge en lage cultuur revisited 22-01-10 WRR neemt hulp op de schop 16-01-10 De laatste utopie van het Vrije Westen 06-01-10 Zestig keer zestig is een uur 31-12-09 Verschuivende Verantwoordelijkheden 25-12-09 Credo van een geboren wereldverbeteraar 12-12-09 De puzzel van West Point 05-12-09 RedRat, terug van weggeweest 14-11-09 Oorlog op het Internet 05-11-09 Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen 27-10-09 Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief 18-10-09 Populair Gezelschapsspel 12-10-09 De Nobele Obama 11-10-09 De oorlog van 3 biljoen 01-10-09 Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis 26-09-09 Danziger Vrijhaven: Status Aparte 20-09-09 Den Haag fouilleert maar wat 15-09-09 Motief aanslag Karst T. ongewis 12-09-09 Singer legt de armen aan het financieel infuus 09-09-09 RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers 04-09-09 60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht 22-08-09 Gekmakende bureaucratie 19-08-09 Een Belgische droom 16-08-09 'Shelter skelter' 09-08-09 Schiphol brandt door 07-08-09 Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering 20-07-09 Het keurige protest van de participatie-elite 15-07-09 Spirituele politiek 12-07-09 Simon op weg naar weg (on his way to away) 07-07-09 Prins heeft bij de bank een goddelijke taak 03-07-09 Weerbare moslims 30-06-09 Nederland verkwanselt openbaarheid 27-06-09 Veel vrouwen bij protesten in Iran 16-06-09 Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof 11-06-09 Op weg naar een gezonde economie 05-06-09 Nieuwe strijd om het IJmeer 29-05-09 Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen 22-05-09 Vreemdelingenbeleid Italië verontrust 19-05-09 Kleine Geschiedenis van de Moraal 09-05-09 Bananenrepubliek Leiden 03-05-09 De Culturele Evolutie 30-04-09 Nationalist mag geen dierenvriend zijn 26-04-09 'Voer actie tegen ontwikkelingshulp' 23-04-09 Red de havenloodsen 18-04-09 RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla 13-04-09 De keizer en de astroloog 10-04-09 Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber 04-04-09 'Wereld van Obama niet kernwapenvrij' 31-03-09 'Dierenactivist is geen terrorist' 27-03-09 Het Europees mandaat van Els de Groen 24-03-09 Verheerlijking van de oorlog 20-03-09 Slimme energiemeter schendt privacy 17-03-09 Leven achter tralies 12-03-09 Het HCZ-gebouw zit al vol 08-03-09 Hond Vla luidde drama Vrankrijk in 05-03-09 Afscheid van een stadssjamaan 03-03-09 Stop gratis 'meidenprik' 02-03-09 Het spel om de knikkers 27-02-09 Krakers met groen-zwarte vingers 24-02-09 Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam 21-02-09 Bedrijven in dienst van de Israëlische bezetter 17-02-09 Pessimist tegen wil en dank 10-02-09 Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod 07-02-09 Sublieme Digitale Sensatie 30-01-09 We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op 27-01-09 Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting 24-01-09 België voedt militaire industrie Israël 20-01-09 Richtingenstrijd onder Obama voortgezet 18-01-09 Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit 10-01-09 De Achterhuisdoctrine 05-01-09 Russisch gasconflict draait om meer dan dollars 04-01-09 Europa de straat op voor Palestijnse zaak Archief 2008 Archief 2007 Archief augustus - december 2006 Archief januari - juli 2006

Bijzonder hoogleraar journalistieke kritiek aan de Universiteit van Amsterdam Maarten Doorman doet deze week in de Volkskrant voorstellen om de webredacties van kwaliteitskranten te hervormen. Die zullen anders worden verdrongen door internet, is zijn idee.

door Ron Kretzschmar

Doorman, die ook in Maastricht cultuurfilosofie doceert, maakt voor hij zijn voorstellen presenteert een analyse van onze huidige cultuur. Om de interactieve tijdgeest te beschrijven, begint hij met het voorbeeld van een gezaghebbend culinair journalist die eind jaren '60 een restaurant de grond in schreef. Nu zou dat niet meer mogelijk zijn, verzucht de journalist in zijn herinnering, want in dit interactieve tijdperk maakt men zelf wel uit wat men vindt van een maaltijd.

De culinair journalist dient niet alleen als metafoor om het tanende gezag van de kunstcritici te beschrijven, maar is ook hét voorbeeld van hoe de hoge cultuur steeds meer wordt verdrongen door de lage cultuur. Maar is cultuur niet gecompliceerder dan een maaltijd als metafoor? Het internet is mede schuldig, maar we kunnen er ook van leren, zegt Doorman.

Populisme

Het culinaire voorbeeld roept wel een associatie op met Youp van 't Hek die zo'n twintig jaar later in 1989, het historische jaar van de val van de Berlijnse Muur in een oudejaarsconference het alcoholvrije Buckler bier belachelijk maakte. Van 't Hek veroorzaakte een drastische daling van de verkoopcijfers. Dat gebeurde nog niet zo lang geleden, het heeft blijkbaar ook met de toon te maken die is veranderd.

Met de Val van de Muur verscheen nog een fenomeen die (mede)verantwoordelijk is voor de veranderde toon - waar Doorman niets over zegt. De komst van de commerciële televisie in 1989 met haar kijkcijferdwang, veranderde Nederland geleidelijk in een verbitterd pretpark met verwende burgers. Daar doemde ook de onvermijdelijke Bekende Nederlander op en het wantrouwen in de elite begon eveneens te groeien.

Het populisme dat als een griepvirus om zich heen grijpt is niet alleen een politiek fenomeen, maar gaat dieper. Dat is meer een algehele culturele afkeer van de zelfingenomenheid van de 'grachtengordel'. De arrogantie van hoge cultuur doet walgen. Doorman beperkt zich echter tot de kunstredacties van kwaliteitskranten. Die veranderden eveneens – niet alleen van toon maar ook van inhoud.

De verering van de verkoopcijfers is te zien aan de boeken die besproken worden. Doorman zegt: 'Het oprukkend marktdenken heeft (kunst)kritiek in de verlegenheid gebracht'. En: 'In de hoogtijdagen van de avantgarde was een bestseller verdacht'. Tegenwoordig mag een slecht geschreven boek dat subliem verkoopt op de aandacht van elitaire critici rekenen. Het gebrek aan literair gehalte wordt in de recensie diplomatiek omzeild met typeringen als 'eigentijdse zedenschets' en 'veelbelovend'.

Link als structuurelement

Zoals kunstcritici beweren dat ze altijd de betere literatuur zullen recenseren maar tegelijk niet om de verkoopcijfers heen kunnen, zo zegt Doorman dat de afdelingen Kunst en Cultuur van kwaliteitskranten gebruik moeten gaan maken van professionele webredacties. Hiervoor doet hij voorstellen ter verbetering. Weinig revolutionair, voegt hij toe, want die worden al toegepast. Zijn punt is echter dat die niet geïntegreerd worden in de tekst.

De voorstellen zouden niet alleen gebruikt moeten worden voor literatuur, maar ook voor films, voorstellingen en concerten. Ongetwijfeld zal hier ook combinatie van de disciplines worden bedoeld. Voorstellen om weblinks als structuurelement in een 'lopende tekst' te verwerken:

- Link naar andere recensie of artikel;
- Link naar eerdere recensies of artikel over dezelfde auteur op de site;
- Link naar eerder of recent gehouden interview met de schrijver;
- Lemma waarin de belangrijkste info over bijvoorbeeld schrijver;
- Uitsnede van stukje proza van boek, artikel of gedicht;
- Aan bespreking gekoppelde weblog dat discussie voortzet.

Wat opvalt is dat Doorman gelijk heeft als hij zegt dat linken gebruik is op internet, hij heeft ook gelijk dat die niet samenhangend worden gebruikt door de kwaliteitskranten: 'linken' als structuurelement. Maar dat geldt ook voor de journalistieke websites op internet. Vooral het vijfde voorstel - belangrijk voor 'linken als structuurelement' - wordt niet toegepast.

Een digitale tocht maakt dat duidelijk. Toegepast op de nieuws- en opiniesites waarop ook kunst wordt behandeld, kunnen grofweg drie typen worden herkend; geen van de drie maken echter gebruik van linken als structuurelement.

Typologie

Ten eerste zijn er de zogenoemde aggregators. Deze nieuwssites plaatsen langere artikelen en maken sporadisch gebruik van links, maar niet als structuurelement. Zo is er Welingelichte Kringen (WK). WK plaatst nationale en internationale artikelen en is geïnspireerd door The Huffington Post (THP) , een Amerikaanse website die serieuze artikelen plaatst van nationale en internationale kranten en tijdschriften.

THP heeft sinds enige tijd een professionele redactie met enkele betaalde journalisten en is daardoor minder aggregator aan het worden. De debatsite Joop.nl heeft zich eveneens door THP laten inspireren en plaatst artikelen die veelal eerder in papieren versie zijn gepubliceerd.

Ten tweede zijn er de satirische opiniesites als GeenStijl (GS), Sargasso, Speld , Retecool, Bbrussen etc die kortere teksten plaatsen. Deze sites linken wel, maar ook niet zoals hier bedoeld.

Filmpjes zijn belangrijk. Een filmpje wordt in zijn geheel bij een tekst geplaatst, maar niet met specifieke beelden als structuurelement. GS plaatst bijvoorbeeld veel filmpjes, maar meer als televisie op internet. Filmpje op Bbrussen 'Het Binnenhof van Jair': 'De losse handjes van Pechtold'

Websites als Ravage en Het Vrije Volk (HVV) plaatsen langere teksten en komen het dichtst in de buurt bij linken als structuurelement. Ravage en HVV benaderen met linken als bewijsvoering van een argument meer het idee van structuurelement, maar maken daarbij minder gebruik van filmbeelden.

Ter afsluiting moet opgemerkt worden dat deze websites allen een weblog hebben waarop de discussie voortgezet kan worden. Verder is eerder sprake is van mengvormen dan strikte scheiding van deze typen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

Bert Brussen - February 05, 2010 - 12:14 am
Zeg, als jullie toch aan het linken zijn, link dan ook even naar DeJaap.nl
Ik vind linken als structuur trouwens erg risicovol. Je loopt toch het risico dat je mensen verliest doordat ze midden in een zin op een link klikken en naar de gelinkte site surfen. Bovendien kun je je afvragen of een artikel niet op zichzelf leesbaar moet zijn, zonder links. Maar dat is persoonlijke voorkeur.

ron - January 31, 2010 - 02:57 pm
@Bosman

Waar het hier volgens mij om gaat is dat in literatuurkitiek op websites van kwaliteitskranten effectiever ‘gelinkt’ zou moeten worden. Bv een bepaalde strofe uit een gedicht, en niet het hele gedicht onder een link plaatsen zoals nu gebeurt. En die strofe bespreken en in verband brengen met een strofe uit ander gedicht (intertekstualiteit) en eventueel in breder verband brengen.

Jij gebruikt het begrip rhizome (‘wortelend denken’), dat is een begrip uit de postmoderne filosofie van Gilles Deleuze (Rhizome, 1976). Deleuze bedoelde met rhizome het denken vanuit het vrije ‘nomadische’ subject; het zgn ‘rhizomatische netwerkdenken’. Daar wordt volgens mij toch weer iets anders bedoeld dan intertekstualiteit. Dat is specifieker, dacht ik.

J.J. Bosma - January 31, 2010 - 01:25 pm
Ik vind het heel jammer dat een tijdschrift als Ravage, met een zeer kritische mediaachtergrond, een tijdschrift dat ik associeer met vrije media, tactische media zelfs, een artikel over cultuur en het Internet publiceert dat geen enkele verwijzing bevat naar de geschiedenis van belangrijke en vormende kritische Internetplatforms waar ook zijzelf deel van uitmaken. In analyses van het Internet die gemaakt worden door mensen die zelf niet of nauwelijks hebben deelgenomen aan de vorming van deze structuren merk je altijd hoe weinig ze ervan weten, en vooral hoe weinig respect ze ervoor hebben. Het artikel in de Ravage gaat in feite over hoe 'goede' inhoud kan worden ontsloten en/of aangeboden door middel van technische oplossingen (het link-verhaal), geheel vanuit het perspectief van oude mediastructuren. Ik mis een vergelijking met het bestaan en ontstaan van serieuze community-based culturele platforms zoals nettime of rhizome (om maar es wat te noemen), ik mis een besef van hoe oude media en nieuwe media wezenlijk verschillen in hoe inhoud tot stand komt, en ik mis vooral een duidelijk kritische noot richting te onwetende, slecht geinformeerde critici van Internet journalistiek wat betreft het publiceren in een grotere context: men blijft maar 'torentjesdenken' in plaats van 'netwerkdenken'. Deze dingen zouden meegenomen moeten worden in een tekst in een zo kritisch blad als Ravage, dat zich toch ook zeer bewust moet zijn dat elk artikel over hoge en lage cultuur en het Internet een bouwsteen is voor de toekomst. Neem daarin altijd het werk van de vele online pioniers en bestaande 'hoge' Internetculturen gewoon altijd als serieuze context mee. Als jij het niet doet, wie dan wel?

De Dark Ages of the Internet is geen puur technisch verhaal. Hele belangrijke gebeurtenissen worden zelfs als geschiedenis weggelaten. Zo ontstaat een verkeerd beeld, en een verkeerd uitgangspunt voor verdere ontwikkeling.

Maarten Links - January 31, 2010 - 12:59 pm
Linken dan!

ron - January 31, 2010 - 12:22 pm
Maarten nu weet ik het!, je bedoelt De Sublieme Digitale Sensatie van vorig jaar januari. Was ik vergeten. Het uitvergroten van details van de schilderijen van het Prado is natuurlijk waar dit ook over gaat.

Dit artikel nav Maarten Doorman gaat over literatuurkritiek, met name poëzie, op de (kunst)websites van de kwaliteitskranten. Maar er is een grote overeenkomst in de techniek, nl de 'uitsnede'.

ron - January 31, 2010 - 11:54 am
Maarten, bedoel je De Culturele Evolutie van vorig jaar mei? Dat was een fragment uit een verhaal, dat heb ik toen herschreven tot een artikel.

Maarten - January 31, 2010 - 10:30 am
Hoe heette dat vorige artikel an jou hier over ook al weer, Ron?

.

Naar boven

Naar homepage