De Amerikaanse regisseur en scenarioschrijver Alan Ball houdt van uitdaging. Met zijn speelfilmdebuut Towelhead heeft hij alle remmen losgegooid. Het is een agressief provocerende rolprent die niet volledig geslaagd is, maar veel stof tot discussie geeft.

Alan Ball is vooral bekend door zijn werk als producent en schrijver van de baanbrekende tv-series Six Feet Under en True Blood. Zijn grote doorbraak was in 1999 met zijn scenario voor American Beauty, geregisseerd door Sam Mendes. Ball houdt ervan taboes te lijf te gaan. Hij kruidt zijn verhalen met een ijzersterke mengeling van gifzwarte humor en tragiek.

Zijn verhalen spelen zich af in welvarende buitenwijken, het zogenaamde suburbia, waar achter de onberispelijke gazons en voorgevels disfunctionele families ten onder gaan. Hij kan het niet laten om deze kant van Amerika te persifleren.

Met Towelhead heeft hij hetzelfde procedé toegepast. Gebaseerd op het gelijknamige boek van Alicia Eran (2005) speelt de film tijdens de start van de Eerste Golfoorlog, begin jaren '90. Het eigenzinnige Libanees-Amerikaanse 13-jarige meisje Jasira (Summer Bishil) staat centraal in de vertelling.

Weggestuurd door haar Amerikaanse moeder naar haar strenge Libanese vader in het conservatieve Texas, worstelt zij onder meer met uitsluiting op school wegens haar Arabische achtergrond. Bovendien worstelt ze met haar ontluikende seksualiteit, hetgeen haar tot een dankbare prooi maakt voor buurman Travis (Aaron Eckhart) met pedofiele neigingen.

Ook is er een echtpaar in de straat die zich zorgzaam over haar ontfermt. Haar vader, gespeeld door Peter Mardissi, is erg strikt. Hij verbiedt haar tampons te gebruiken, en probeert zijn ogen te sluiten voor haar ontluikende seksualiteit. Jasira put haar seksuele voorlichting onder meer uit mannenbladen die ze vindt bij buurman Travis, waar ze babysit.

Ball snijdt heel wat thema's aan: racisme, superpatriottisme, anti-Arabische sentimenten, gebroken gezinnen en pedofilie. Zijn film is grillig, fantasierijk en ongemakkelijk. Hij heeft nog maar nét greep weten te houden op een film die alle kanten dreigt uit te stuiven. De sardonische toon van het verhaal en de ruime aanwezigheid van humor zorgen hier mede voor.

Toch wringt er iets in de film. Met een dergelijke opeenstapeling van explosieve thema's lijkt het alsof Ball een lijst van taboes aan het afwerken is. Overdaad schaadt is hier een beetje het probleem. Alleen al met de titel van de film, Towelhead (theedoek), joeg hij islamitische organisaties op de kast. Terwijl in de rest van de film de islam niet aan de orde komt; de vader van Jasira is een christelijke Libanees en Jasira draagt zelfs geen hoofddoek.

De acteurs overtuigen alleszins. Aroon Eckhart als pedofiele buurman speelt zijn ranzige rol overtuigend met een mengeling van charme en dreiging. Summer Bishil, die meerderjarig was toen ze de rol speelde, weet feilloos de contradicties van het meisje te spelen, beurtelings naïef als een kind, en tegelijkertijd te volwassen voor haar leeftijd.

Peter Macdissi in zijn rol als vader is op het eerste gezicht een woeste karikatuur van een Arabische vader, maar toch weet de acteur gaandeweg nuances aan te brengen. Zijn personage heeft het zwaar te verduren met het alledaagse onder de oppervlakte levende racisme in de Amerikaanse samenleving.

Regisseur Ball heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt met zijn confronterende en provocerende blik op een smerige Amerikaanse samenleving. Sommige scènes, zoals de seksueel geladen ontmoetingen tussen Jasira en buurman Travis, zijn ongemakkelijk om naar te kijken. Het pedofilievraagstuk is natuurlijk het meest explosieve onderdeel van de film, en heeft ook veel weerstand opgeroepen.

Toch kan Ball niet genoeg geprezen worden voor zijn moed om pijnlijke en soms stuitende thema's aan de orde te stellen. Dat de film een nogal overladen en enigszins verwarde indruk achterlaat, is dan weer een minpunt. Desondanks is het een bijzondere en bezienswaardige film, waar nog lang over nagepraat zal worden.

Ulrik van Tongeren

Towelhead (Benelux Film Distributors, 2007) nu in de bioscopen

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Wat vind jij van deze film?

.

Naar boven

hghg