1Ravagedigitaal 25 december 2009ddPrint deze pagina  
 

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

 

 


Zaken in Afrika
is het persoonlijke verhaal van een jonge idealiste. Het boek zal tot de verbeelding spreken van de zogenoemde doe-het-zelvers, die de laatste jaren in groten getale de wijde wereld in trekken om persoonlijk een steentje bij te dragen aan de wereldwijde armoedebestrijding.


door
Theo Ruyter


Als de filantropie niet door christelijke gelukzoekers uit Europa was meegenomen naar Noord-Amerika, zou ze ongetwijfeld in de US of A zijn uitgevonden. En dan niet zozeer om naastenliefde of barmhartigheid gestalte te geven, maar als smeermiddel om het kapitalistisch systeem wereldwijd ingang te doen vinden en zelfs geliefd te maken.

Deze gedachte drong zich op, toen ik eenmaal het autobiografische boek Zaken in Afrika van de jonge veertiger Jacqueline Novogratz uit had. Novogratz wortelt namelijk onmiskenbaar in de Amerikaanse traditie van de filantropie, die wordt gekenmerkt door een strikte scheiding tussen geld verdienen en geld uitgeven en die al zoveel grote namen van Andrew Carnegie tot Bill Gates heeft opgeleverd.

Tegelijkertijd wordt ze geobsedeerd door de vraag hoe ze die aloude filantropie een heel ander gezicht kan geven (p.296) en boven wat ze zelf 'de liefdadigheidssfeer' noemt (p.363) uit kan stijgen.

Blauwe sweater

De oorspronkelijke titel van het boek The Blue Sweater dekt eigenlijk veel beter de lading dan de titel van de Nederlandse vertaling. Die verwijst regelrecht naar een persoonlijke ervaring van de auteur en weerspiegelt in het algemeen haar neiging zaken die haar overkomen op te vatten als een vingerwijzing of welkome levensles.

De blauwe sweater slaat op een cadeautje van een oom, waar ze jaren lang mee rondgelopen heeft. Op de voorkant stond de afbeelding van een Afrikaans landschap en op het merkje aan de binnenkant had ze haar naam geschreven. In het begin van de middelbare school, toen ze een keer was uitgelachen vanwege die sweater, bracht ze hem naar een tweedehands winkel voor het goede doel. Jaren later, in 1987 in Kigali (Rwanda), zag ze opeens tijdens het joggen een magere jongen ermee lopen. Ze hield hem staande en ja hoor, haar naam stond erin (p.17).

 


Viering van het 8-jarig bestaan van Acumen Fund

 

Novogratz had ondertussen, na haar afstuderen, drie jaar gewerkt voor de Chase Manhattan Bank en bedacht dat ze - als geboren idealist en wereldverbeteraar - de bakens in haar carri√®re maar eens drastisch moest verzetten. Ze benoemde armoedebestrijding als haar hoofddoel en beschouwde, vanuit haar ervaring in de (commerci√ęle) bankenwereld, microfinanciering als h√©t instrument bij uitstek waarmee ze uit de voeten kon. Zo belandde ze, via een non-profitorganisatie voor vrouwen in New York, voor het eerst in Afrika.¬†

Na een fnuikende ontgroening in het elitaire milieu van de Afrikaanse ontwikkelingsbank in de Ivoriaanse hoofdstad Abidjan vestigt ze zich in Nairobi, waar ze begin 1987 haar eerste grote opdracht aanneemt in een microfinancieringsorganisatie voor vrouwen. Ook die draait uit op een fiasco. Dan vindt ze pas echt haar plek in Rwanda, waar het klikt met bepaalde mensen. Ze heeft een groot aandeel in de oprichting van een 'bank' voor vrouwen op basis van microcredietverlening (Duterimbere).

Wijze lessen

Rwanda - ze blijft er twee jaar hangen - is in haar geval het land, waar de herprogrammering plaatsvindt die nodig is wil een westerling zich in Afrika thuis voelen en daadwerkelijk samen met mensen ter plaatse iets uitrichten. Vandaar dat de auteur later telkens weer, in gedachten of in werkelijkheid, naar dat land terugkeert. Dat geldt met name voor de periode van de massamoorden in 1994. Ze neemt zich dan voor elk jaar terug te keren om beter te begrijpen wat daar is gebeurd en om te zien wat het met haar bekende mensen heeft gedaan (p. 227).

Twee van de lessen die haar 'voor altijd dankbaar' (p.285) stemmen ten opzichte van Rwanda is dat microfinanciering niet dé maar wel een belangrijk deel van de oplossing is en dat armoede niet door traditionele liefdadigheid alleen kan worden opgelost. Die lessen neemt zij mee in haar constante zoektocht naar mogelijkheden om zelf het verschil te maken in deze wereld. Eerst vooral in Afrika, maar allengs ook steeds meer daarbuiten. De tocht mondt uit in de oprichting van de eigen organisatie Acumen Fund, op 1 april 2001 geregistreerd als publieke liefdadigheidsinstelling (p.293).

Op dat moment heeft Novogratz op grond van haar bedrijfsplan al acht miljoen dollar bij elkaar, waarvan vijf miljoen geschonken door de Rockefeller Foundation en twee miljoen door de Cisco Foundation. Het is de bedoeling dat geld, zowel in de vorm van leningen en aandelen als bij wijze van subsidie, te investeren in (op winst gerichte) bedrijven en non-profitorganisaties.

Novogratz omschrijft haar aanpak bij voorkeur in bewoordingen als 'durfkapitaal voor de armen' en benadrukt dat armen moeten worden gezien als klanten, voor wie 'sociale ondernemers' markten kunnen scheppen. Acumen Fund had in 2008 al meer dan 40 miljoen dollar ge√Įnvesteerd in ruim 40 ondernemingen, die zich op de een of andere manier met armoedebestrijding bezig houden. De organisatie is vooral actief in India en Pakistan en Oost- en Zuid-Afrika.

 


Novogratz in Kenia

 

De centrale vraag die ze zich telkens weer stelt is: hoe kan tegen zo laag mogelijke kosten worden voorzien in de behoefte van mensen aan fundamentele producten en diensten, waarmee de kwaliteit van hun leven verbeterd en hun eigen productiviteit verhoogd wordt. Voorbeelden zijn, afgezien van financi√ęle dienstverlening, de behandeling van staar op het Indiase platteland, de introductie van druppelirrigatie in Pakistan en¬† India en de toepassing van Japanse technologie voor de productie van klamboes in Tanzania.

Typerend voor de benadering van Acumen Fund - in de naam klinkt dat al door - is ook het belang dat wordt gehecht aan leiderschap. In de jaren '90 deed Novogratz daarmee veel ervaring op binnen de Rockefeller Foundation, als gangmaker van een project onder de naam Next Generation Leadership (p.213). Vandaar het trainingsprogramma voor potenti√ęle leiders, waarmee Acumen Fund in 2006 van start ging (p.369).

Verademing

Zaken in Afrika is een verademing in de stroom boeken van allerlei geleerden (doorgaans mannen), die met elkaar wedijveren in ontoegankelijk taalgebruik en hun inzichten en meningen verpakken in een stortvloed van voetnoten en literatuurverwijzingen. De persoon achter de auteur is daar vaak ver te zoeken, laat staan dat je erachter komt wat voor fouten hij heeft gemaakt of wat voor twijfels en onzekerheden hij kent.

Jacqueline Novogratz maakt van haar hart geen moordkuil en hoewel ze meestal goed weet wat ze wil, kan ze zichzelf ook prima relativeren. Wie ooit heeft geprobeerd voor langere tijd zijn draai te vinden in Afrika (of in andere warme landen), zal zich vaak herkennen in de situaties die ze beschrijft en de rollen die ze daarin speelt.

Haar boek moet dan ook zeker tot de verbeelding spreken van de zogenoemde doe-het-zelvers, die de laatste jaren in groten getale de wijde wereld in trekken om persoonlijk een steentje bij te dragen aan de wereldwijde armoedebestrijding. Het is te hopen dat ze dan ook tot de ontdekking komen dat je heel wat keren op je bek moet gaan, voor je echt kunt zeggen dat je bijdrage iets voorstelt.

De grootste beperking van het boek is in mijn ogen dat de auteur - ondanks haar schat aan praktijkervaring en haar uitdrukkelijk streven de filantropie opnieuw uit te vinden - geen brug weet te slaan tussen het eigen filantropisch universum en de omringende buitenwereld. Heel af en toe maakt ze melding van actualiteiten op een bepaald tijdstip of een bepaalde plaats, maar een arena waar belangentegenstellingen worden blootgelegd en strijd wordt gevoerd voor de afbakening van wat wel en wat niet in 'het algemeen belang' is, bestaat voor haar niet, althans niet in dit boek.

Politieke processen en gebeurtenissen zijn eigenlijk niet meer dan een onderdeel van het decor op het toneel waar Novogratz en honderden andere individuele mensen de sterren van de hemel spelen. Tussen de regels door zou je kunnen lezen dat zij een rol voor zichzelf en anderen ziet weggelegd, waar of omdat de overheid of de staat in gebreke blijft.

Maar zelfs dat maakt ze niet expliciet. In dat opzicht is ze trouw aan de filantropische traditie van haar vaderland. Waar en hoe je daar rijk geworden bent doet niet ter zake, als je maar luid en duidelijk een deel van je bezit weggeeft. Op die manier ben en blijf je altijd een deel van de oplossing en hoef je nooit een deel van het probleem te worden.




Titel:
Zaken in Afrika; belevenissen van een westerse zakenvrouw met een missie

Auteur: Novogratz, Jacqueline

Uitgever: Artemis & Co, 2009

ISBN: 9789047201267

Prijs: ‚ā¨ 22,50

 

 

 

 

 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

 

Naar boven

Naar homepage