In de politiek is er nog geen partij met een programma en visie dat zich op spirituele principes baseert en op basis hiervan doelen voor een samenleving opstelt. Maar die zal er ergens in de komende tien of twintig jaar wel komen.

door Philip de Wolf

Er wordt weinig geschreven over de relatie tussen de spirituele beweging en politiek. Vermoedelijk omdat men deze twee werelden als gescheiden ervaart. Waar links zich in de politieke arena bevindt van meningen en partijtaferelen, columnisten van kranten, verslaggevers en publieke opinie, houden mensen die spiritueel geïnteresseerd zijn zich voornamelijk bezig met zichzelf, hun persoonlijke ontwikkeling, de waarheid achter paranormale verschijnselen en de zin van het leven en de kosmos.

Politiek

Politici hoor je over het algemeen niet over spiritualiteit. Spiritualiteit heeft iets onwetenschappelijks, geloof boven de rede, iets waar je in moet geloven. Iets vaags ook, mystieks. Niet iets waar de tamelijk nuchtere en rationele Nederlander voor te winnen is. Zeker niet als een politicus ermee aan komt zetten. Die zal zich twee keer bedenken voor hij met spirituele waarheden komt aanzetten waar de media graag in zou hakken.

Het morele kompas dat politici in Nederland gebruiken komt voort uit de oudere religieuze stromingen (CDA, SGP), uit oude socialistische ideeën, veelal vervormd (SP, Groenlinks, PvdA), uit een a-religieus geloof in vrijheid, vrije markt en democratie (VVD, D66) en sinds Pim Fortuin het anti-establishment-kompas, dat gevoed wordt door vervreemding, komst van buitenlanders, de islam, het gevoel nooit vertegenwoordigd te zijn in Den Haag.

De oude kompassen zijn in die zin de laatste tientallen jaren vooral vertroebeld en minder leidend geworden. En er lijkt geen verlichtende ideologische stroming te bestaan die hier een antwoord op heeft. De paradoxen van het globaliserende kapitalisme worden niet opgelost.

Toch is er wel een stroming die verder kijkt, alleen is die nog niet politiek manifest. De mensen die zich verdiepen in spiritualiteit zoeken naar zingeving, hogere waarheden van het leven, soms van buiten de aardse sferen. Ze zoeken ook een weegschaal en kompas waarop je keuzes kunt baseren, en de juiste goeroe of leraar zal ze sturen naar de enige echte plek waar een antwoord te vinden is: het eigen zijn en bewustzijn. En dat is bijzonder, want de antwoorden die hier liggen, komen niet van bestaande, externe autoriteiten, maar van de enige ware autoriteit, het zelf.

Het Zelf

Is dat een goed-aardig beestje, het zelf? Het is een fundamentele vraag, en elke spirituele leraar zal je hetzelfde vertellen: ja, dit is een goed-aardig beestje. Ieders ziel is van een hogere orde, van een hoger bewustzijn. Het ego brengt de illusie dat wij onszelf moeten beschermen en afgescheiden zijn van de rest.

Het Zelf bezegelt een andere waarheid –eenheid, liefde en mededogen en een fundamenteel doel: zelfverwezenlijking en het terugkeren naar het Zelf. Het kennen van het Zelf. Het bewustzijn naar een hoger niveau tillen. Hier bevindt zich de realisatie dat het Zelf niet gebonden is aan de eigen persoon, maar deel uit maakt van een met bewustzijn doorspekt universum waar jouw blik en geest deel van uit maakt.

De stroming die het kennen van het Zelf, en het vergroten van het bewustzijn aanmoedigt, begint langzamerhand aan aandacht te winnen. Ik vermoed dat dit geen eendagsvlieg zal zijn, of zij zal in elk geval na verloop van tijd terug komen. In tijdschriftenland zijn psychologiebladen als Happinez en Ode steeds populairder aan het worden. Yoga is meer gemeengoed, en laatst kwam het bericht van de constante groei in het aantal aanhangers van het boeddhisme. Het zijn allen tekenen.

Sommige columnisten gebruiken de term 'ietsisme' – om de groep aan te duiden voor mensen die geloven dat er wel 'iets' is. Mensen als Char en tv-programma's rond het paranormale gedijen hierop. Het 'ietsisme' is een mooie term voor mensen die 'iets' hogers vermoeden, maar niet geloven in de dogma's uit de religies. Het raakt echter nog niet de kern van de groeiende groep, die gelooft in zelfverwezenlijking en groei door transformatie van het zelf en het collectief.

Partij en spiritualiteit

In de politiek is er nog geen partij met een programma en visie dat zich op spirituele principes baseert en op basis hiervan doelen voor een samenleving opstelt. Maar die zal er ergens in de komende tien of twintig jaar wel komen, zo vermoed ik.

De Partij voor de Dieren is wat dat betreft een voorbode – de partij die niet alleen focust op dieren maar op duurzaamheidsthema's en het leven in het algemeen. En daarbij het welzijn van natuur, mens (ook de toekomstige!) en dier centraal stelt. Maar ze baseert zich niet op een spirituele zienswijze, al zijn er sterke relaties tussen deze bewegingen.

Een duurzamere levensstijl is vooral te behalen door tevreden te zijn met weinig. Onze permanente staat van unease, het eeuwige stemmetje in je hoofd dat zoekt naar genot, aandacht, verlichting en liefde, wordt in onze samenleving bedolven onder signalen in de vorm van reclame en sociale normen die meer, groter, cooler en goedkoper als ultieme vorm van succes neerzetten.

De maatschappij zet het ego op 1. Deze nieuwe bewegingen overstijgen deze norm. Er zijn interessante overeenkomsten tussen deze spirituele beweging en kritisch links. Het is geen toeval dat juist deze groep bio- en fair-trade koopt en minder getrokken wordt door materialisme, maar juist zoekt naar authenticiteit.

De meest interessante overeenkomst vind ik echter dat beide stromingen proberen zelf na te denken en niet alles voor zoete koek slikken. Voorbeeld: als je wat langer nadenkt over vrijhandel dan simpelweg uit te gaan van de heersende stroom in de economische wetenschap, realiseer je je dat vrijhandel misschien aardig zou kunnen werken in een wereld met een gelijk speelveld en mondiaal evenwicht in welvaart. Maar dat dit niet gaat werken om arme landen zichzelf te laten ontwikkelen en een gezonde mate van onafhankelijkheid te laten creëren (mocht dat al de bedoeling zijn van mannen in pak in D.C.).

Houding naar wetenschap

Interessant is ook hoe beide groepen tegen wetenschap aan kijken. Bij links is het vaak een instrument geweest voor onafhankelijke waarheidsvinding – de kritische blik op politici en beleid die eigen observaties vaak steunt. Hoewel dat laatste, vooral als het gaat om economische issues, verdomd lastig is door de indoctrinatie en een vasthoudend geloof in neoliberalisme, kapitalisme, anti-socialisme en de 'we need growth to afford the costs of a good environment'-ideologie bij academische economen.

Wetenschap voor mensen met een ander, spiritueel bewustzijn is naar mijn idee echter anders. Wetenschap is voor zo'n partij een instrument om waarheid te kennen, maar slechts één instrument. Het andere instrument, de ervaring, het zijn, en de daarmee gepaard gaande onvermijdelijke zelfdefiniëring, is net zo, zo niet waardevoller.

De hoek van de wetenschap zal voor zijn partij ook de grootste vijand zijn, want een hoger bewustzijnsbesef zal ook een besef omvatten van waarheden waar de instrumenten van de wetenschap niet aan kan komen. Het zal zich buiten de huidige wetenschappelijke paradigma's begeven, en dat roept weerstand op. Want de wetenschap is er deels nog niet aan toe, en is deels niet als instrument geschikt voor het toetsen van in spiritualiteit gezochte waarheden.

De basis van wetenschap: reproduceerbaarheid, logica, falsifieerbaarheid en steeds beter beschrijvende modellen van de werkelijkheid die gevonden zijn door principes van inductie en deductie hebben hun manco's in het beschrijven van het universum.

Liefde

Ook de fundamentele subjectiviteit van de menselijke interpretatie voorkomt denk ik dat een 'theorie van alles' gevonden wordt in de spiritualiteit. De niet-reproduceerbaarheid van het unieke van de menselijke ervaring zorgt ervoor dat dit voor de wetenschap onbegaanbaar terrein is. Werelden die zich buiten de aardse sfeer bevinden, kunnen (nog?) niet wetenschappelijk worden gemeten en zijn dus slechts bereikbaar voor vrij gespeculeer.

Voor de ware spirituele zoeker echter niet, want het antwoord zoekt hij of zij in zichzelf. En die ware aard zal hem brengen bij wat hij werkelijk is op het diepste niveau: liefde. Elke keuze, op persoonlijk, sociaal, of maatschappelijk niveau kan gezocht worden op basis van de vraag: wat zou liefde nu doen?

Maar een dergelijke partij zal een essentieel woord zijn van mensen en het menszijn –eentje met een kleine, vaste, en langzaam groeiende aanhang. Eentje die vele, oud-linkse principes zal steunen, maar die de autoriteit niet bij Marx, het socialisme of de democratie zoekt, maar in onszelf.

De hippie-achtige waardes van zo'n partij zullen door grote afwezigheid van egoïstische motieven vooral geridiculiseerd worden. Ze zullen nog sterker weggezet worden als idealisten dan de socialisten en communisten van nu, maar vroeg of laat gaat het kwartje vallen, daar ben ik van overtuigd.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

. - November 12, 2009 - 06:00 pm
.

Geert - October 15, 2009 - 09:33 pm
De politieke partij voor Mens en Spirit staat geregistreerd in Den Haag voor deelname aan de tweede kamerverkiezingen mei 2011. Het concept verkiezingsprogramma staat op hun website www.mensenspirit.nl

Deva - October 01, 2009 - 06:16 pm
Leuk, eens een positief artikel over spiritualiteit. Zelf heb ik 12 jaar in de new age-sien gezeten en ik moet echter concluderen dat veel spirituele mensen een ideologie aanhangen die ten diepste neoliberaal is. Ze geloven namelijk dat je kunt creeren wat je werkelijk wilt. Een overtuiging die gemakkelijk leidt tot blaming the victim: eigen schuld, dikke bult. De meeste new agers hebben zich ook nog nooit zorgen hoeven maken over geld omdat ze uit de kleinburgerlijke middenklasse afkomstig zijn, en hebben een commerciele instelling. Dus new agers zijn niet per definitie bondgenoten in de politieke strijd, al is er zeker een groot verlangen naar een vredige en rechtvaardige wereld. Wat betreft Mens en Spirit, ik heb een tijdje geleden eens op hun site gekeken en toen hadden ze nog niet eens een partijprogramma. Dus mijn stem krijgen ze niet.

Arend - August 24, 2009 - 09:28 pm
www.mensenspirit.nl

Tom - August 09, 2009 - 07:03 pm
Zo'n politieke partij is er al wel, namelijk "Partij voor Mens en Spirit" van Lea Manders en Arend Zeevat.

ron - July 19, 2009 - 12:28 am
Gevaar dreigt wanneer in een democratie oncontroleerbare spiritualiteit samengaat met controleerbare politiek (en wetenschap). Zal onwelgevallige wereldse politiek verdoezeld worden door spirituele principes wanneer dat zo uitkomt? Waar gaat spiritualiteit in haar streven naar Welzijn en Geluk over in utopistische ideologie?

De hier positief beschreven Partij voor de Dieren wilde in 2007 de evolutietheorie schrappen. Het bestuur van de PvdD behoort tot de Zevendedagsadventisten en wacht op terugkeer van Jezus. Duidelijk wat gebeurt bij een spirituele opleving wanneer de PvdD een regering vormt met de Christen Unie. Darwin met zijn ‘apenverhaal’ wordt verboden, Genesis zal de officiële natuurwetenschappelijke leermethode zijn.

Naast censuur het probleem van de logica. Spirituele principes zijn, in tegenstelling tot wereldse wetenschappelijke principes, niet te falsifiëren. Dat komt tot uitdrukking in het godsbewijs uit de 11e eeuw van Canterbury: het bewijs van God ligt besloten in het bestaan van God. Een spirituele (cirkel)redenering bewijst niets maar heeft wel altijd gelijk. Dat principe is nooit veranderd.

Laten we minder materialistisch worden, bv de grootschalige bio-industrie en overbodige elektronica afschaffen, en niet Bijbel/Spiritualiteit en politiek weer door elkaar gaan halen. Mentaliteitsverandering zou zo langzamerhand ook zonder de hemel moeten kunnen.

S. - July 18, 2009 - 05:48 pm
Wat een ridicuul idee. nieuwe politieke bewegingen zijn er zeker nodig, maar spiritualiteit en politiek zijn in geen geval combineerbaar. we moeten juist idngen als spiritualiteit en religie zo ver mogelijk van politiek vandaan houden, alles wat niet seculier is is onverbiddelijk.

Co Smick - July 18, 2009 - 12:38 pm
Dd ratten verlaten het zinkende schip!Maar waar gaan ze naar toe? Dat er "iets hogers" zou bestaan zal misschien best nogweleens bewezen kunnen worden. Maar dat soort wetenschap is hetzelfde als de wetenschap voor de drenkeling dat het water nat is (Nietzsche). Ik ben wel voor biologisch en veganistisch. Niet omdat het iets hogers zou zijn.Het voelt gewoon goed! Maar duur,he?

Maarten - July 17, 2009 - 09:24 am
Van de wetenschapsfilosofie heb ik begrepen dat een stelling/thesis door slechts één bewijs ontkracht hoeft te worden, en de stelling/thesis vervalt. Dat kan behoorlijk frusteren. Misschien dat daarom zo veel mensen van tegenwoordig te lijden hebben aan wensdenken, wat precies het tegenovergestelde doet: na formulering van de (gewenste) stelling (conclusie), gaan we uitsluitend nog op zoek naar de bevestigende bewijzen. Zien wat je wilt zien. Net zo belangrijk: niet zien wat je niet wilt zien.

Als elk gevonden antwoord meerdere nieuwe vragen oproept, dan kan de wetenschap slechts verstrooien. Er was een tijd dat de mens één absolute en onbetwistbare waarheid aanhing. Daar hebben we een lelijk trauma aan over gehouden. De verlichting maakte het rationele dominant, maar wij maken het tijdens onze levens mee, dat de wetenschap ook zo haar beperkingen blijkt te hebben. Want de wetenschap heeft niet alleen instrumenten, het is een instrument.

Goed en slecht. Liefde en haat. Dat zijn wel erg menselijke begrippen, hoor.

Tot slot: het spijt me zeer, maar is dit propaganda voor Groen-Links? Want die beschrijving in de laatste twee alinea's vertoont wel overeenkomsten.

verstandige man - July 16, 2009 - 12:38 pm
Volgens Tom Wright gaan we naar een nieuwe vorm van heidendom toe.

Dit heeft vervolgens met Daniel 7 te maken waarin het christelijke westen het opneemt tegen de oosterse spiritiwi.

Trouwens ook in de artikelen van Ilja Faun bespeur ik de gedachte dat we onze eigen werkelijkheid scheppen. Dit heet constructivistische leervisie. = lariekoek.

.

Naar boven

hghg