1ddRavagedigitaal 11 juni 2009dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Het huidige banksysteem vormt een gevaar voor de toekomst van de mensheid. De macht over het geld moet weer worden teruggebracht waar het in een democratie thuis hoort: bij het parlement.


door
Rudo de Ruijter


Geld wordt wel eens vergeleken met het bloed van de economie. De kredietcrisis heeft pijnlijk duidelijk gemaakt dat de economie aan een permanent infuus van kredieten ligt. Zodra de banken maar even minder krediet verlenen, gaan bedrijven over de kop en volgen de massa-ontslagen elkaar op.

Ons wordt wijs gemaakt, dat de problemen met de subprime hypotheken een incident was. Met een giga-kapitaalinjectie, wat meer regelgeving en betere controle zou het banksysteem weer goed functioneren. En o ja, we moeten de banken weer vertrouwen.

Kredietcrisis

De hoofdoorzaak van de kredietcrisis ligt besloten in het bank-/geldsysteem zelf. Uitgangspunt van het geldsysteem is, dat geld in omloop wordt gebracht door het verlenen van krediet en weer oplost op het moment, dat het krediet wordt terugbetaald.

Westerse banken hanteren hierbij twee spelregels:
1. ten opzichte van de uitgeleende sommen hoeven ze maar 8 procent eigen vermogen te hebben [1];
2. ze moeten een klein percentage reserve in kas houden voor het verrichten van betalingen voor hun klanten en voor het verstrekken van contant geld.

Aan de hand van deze twee spelregels wordt het grootste gedeelte van het geld, dat klanten op betaal- en spaarrekeningen hebben staan, uitgeleend (bij Triodos is dat 65 procent [2], bij de meeste andere banken veel meer.) Het uitgeleende geld wordt door de kredietnemer uitgegeven en belandt vervolgens op rekeningen bij andere banken.

De klanten van de eerste bank beschikken nu nog steeds over hun banktegoed, terwijl bij de ontvangende banken nieuwe banktegoeden zijn ontstaan. Deze nieuwe banktegoeden vormen weer aanleiding voor het verstrekken van nieuwe kredieten. Dat gaat zo door. De banktegoeden worden dus telkens vermenigvuldigd.

Leningen

Dit systeem wordt 'fractional reserve banking' genoemd. [3] De banken kunnen maar aan een fractie van hun verplichtingen voldoen. Ze hebben het geld van hun klanten uitgeleend, hoewel dit direct opeisbare banktegoeden betreft. Ze gokken er op dat de klanten nooit méér op komen eisen, dan dat ze reserve in kas hebben en dat zonodig de centrale bank wel bij zal springen.

Het percentage dat banken niet uit mogen lenen (de zogenoemde kasreserve) kan wettelijk vastgesteld zijn (in de VS gold 1:9). In veel andere landen bepaalt de centrale bank het minimum percentage. Vóór de crisis heb ik voor Nederland een kasreserve percentage van slechts 3 procent gelezen.

Telkens wanneer een kredietnemer het geld van zijn lening uitgeeft, verhuist het geld naar een volgende bank, die er weer van profiteert om het grootste gedeelte uit te lenen. Hetzelfde geld wordt dus telkens opnieuw uitgeleend. Bij een systeem van 1:9 kan hetzelfde geld 9x uitgeleend worden. Bij een kasreserve van 3 procent kan het 32x uitgeleend worden. En bij elke keer dat het opnieuw uitgeleend wordt vangt een bank rente.

Het klassieke risico voor banken is, dat leningen niet terugbetaald worden. Dat risico neemt toe, wanneer er minder nieuwe leningen in omloop gebracht worden dan dat er leningen afgelost worden. Dan loopt namelijk de hoeveelheid beschikbaar geld in het land terug. Voor de bankwereld biedt een omgeving waarin de geldmassa permanent groeit, de minste risico's.

De centrale bank ziet er op toe, dat deze geldmassa blijft groeien (de zogenoemde 2 procent inflatie). Banken die geld nodig hebben kunnen bij de centrale bank geld lenen, met waardepapieren als onderpand. Ook wanneer de overheid geld leent, neemt de hoeveelheid geld in het land toe.

Afname kasreserves

Verreweg de grootste toename zit hem natuurlijk in de vermenigvuldigingsfactor, die door de banken zelf wordt gerealiseerd. Wanneer de vermenigvuldigingsfactor groeit, kunnen kredieten makkelijker terugbetaald worden. De inkomsten van de banken worden ook vermenigvuldigd.

Er is dus een natuurlijke neiging om steeds hogere percentages uit te lenen. Ook kunnen steeds zwaardere eisen gesteld worden aan de kredietnemers om de risico's te verlagen. Het gevolg van deze dynamiek is echter wel, dat de kasreserves afnemen.

De kasreserves dienen om klanten van contant geld te voorzien en, vooral, voor onderlinge betalingen tussen rekeningen bij verschillende banken. Wanneer een klant van bank A een betaling doet aan een rekeninghouder van bank B, gaat een stukje kasreserve van bank A naar bank B. En zodra een klant van een andere bank weer een betaling doet naar bank A, wordt de kasreserve weer aangevuld.

Dit geld gaat dus op en neer tussen de banken. Vroeger duurde het wel drie dagen om een betaling te doen naar een rekening bij een andere bank. Banken hadden relatief veel kasreserve nodig. Sindsdien is het betalingsverkeer gemoderniseerd. De betalingen gaan nog dezelfde dag op en neer tussen de banken. Hetzelfde geld kan op een dag duizenden keren dienst doen voor betalingen tussen banken.

Betalingsverkeer

Voor het onderlinge betalingsverkeer is nog maar weinig kasreserve nodig. Ook hebben de banken ervoor gezorgd, dat hun klanten nauwelijks nog bankbiljetten nodig hebben. Eerst moesten werkgevers verschuldigde lonen storten op bankrekeningen. Iedereen kreeg de beschikking over cheques, overschrijfkaarten en vervolgens plastic betaalkaarten. Tenslotte wordt ons nu de pinpas opgedrongen voor alle kleine uitgaven. Voor elke euro die wij niet in onze portemonnee houden, kunnen de banken een veelvoud aan leningen verstrekken...

Hoewel een groeiende geldmassa nodig is om het risico van systeemcrashes door niet-terugbetaalde leningen te verkleinen, leidt de vermenigvuldigingsfactor uiteindelijk tot steeds meer instabiliteit van de geldmassa en steeds kleinere kasreserves. Zodra een bank verliezen moet incasseren, verlaagt dit niet alleen zijn eigen vermogen, maar vaak ook zijn kasreserve.

Komt de bank onder de 8 procent eigen vermogen of onder de verplichte kasreserve, dan is de bank volgens de spelregels uitgespeeld. Het waren de subprime hypotheekleningen, die het systeem in 2007 vast deden lopen, maar het had evengoed door verliezen op andere leningen kunnen komen, bijvoorbeeld op leningen aan derde wereld landen. De banken hadden eenvoudigweg onvoldoende reserves om verliezen op te vangen.

Dat problemen bij één bank zich verspreiden over andere banken, komt door het feit, dat banken van elkaar geld lenen en waardepapieren van elkaar kopen om hun balansen te optimaliseren. Het feit, dat de subprimes verpakt waren als samengesteld financieel product, maakte het effect alleen maar groter.

Hoofdoorzaak is echter niet het verlies op de subprime-hypotheken, maar de structureel afgenomen capaciteit van de banken om verliezen op te vangen. En dat is het gevolg van de natuurlijke dynamiek binnen het fractional reserve banking.

Gegijzeld

In veel landen werd de overheid te hulp geroepen om de banken te redden. Dat is opmerkelijk, want het banksysteem functioneert buiten alle democratische controle om. Het waren de directeuren van centrale banken, die de ministers van financi√ęn bij de hand namen (of bij de neus namen) en hen naar internationale vergaderingen leidden om onvoorstelbaar hoge kredieten voor de banken los te peuteren.

We staan garant met toekomstig belastinggeld. Maar de banken zouden er wel een marktconforme rente over betalen. Anders gezegd, dat berekenen ze weer door aan hun klanten: u en ik. In feite werden de ministers van Financi√ęn met de rug tegen de muur gezet. De banken mochten niet vallen, want ze waren te belangrijk.

De macht over het geld is in het verleden door parlementari√ęrs uit handen gegeven. Zij hadden geen notie van wat geld was en hoe het geldsysteem werkt. Nu zijn het de banken die bepalen hoeveel geld er in omloop is en hoeveel de bevolking voor deze dienstverlening moet betalen. De vermenigvuldigingsfactor van het geld leidt ook tot een verschuiving van de macht in het land: in verhouding nemen banken steeds meer investeringsbeslissingen en de overheid steeds minder.

Doordat er steeds meer geld in omloop is, worden ook steeds meer zaken koopbaar. Dit heeft onder andere geleid tot ontmanteling van overheidstaken. Overheden hebben veel diensten, die belangrijk zijn voor het goed functioneren van de maatschappij, te grabbel gegooid voor de winstmakerij: openbaar vervoer, posterijen, telefoon, water- en energievoorzieningen etc. Privé-bedrijven zouden beter presteren. Maar in feite verhult het een machtsverschuiving als gevolg van het 'fractional reserve banking'.

Wij beweren nu nog steeds, dat we in een democratie leven, maar over één van de belangrijkste maatschappelijke factoren, geld, heeft het parlement geen zeggenschap meer. Om de macht over het geld weer binnen de democratie te brengen zijn slechts kleine wetswijzigingen nodig.

Helaas snappen ook de parlementari√ęrs van deze tijd, op een enkeling na, nog steeds niets van het geldsysteem. Dat is jammer, want met het terug nemen van de macht over het geld en een adequate bankhervorming, zouden ze de kredietcrisis vrijwel onmiddellijk kunnen stoppen. [4]

Bankhervorming

Kort omschreven, zou die bankhervorming er als volgt uit kunnen zien: de centrale bank wordt een staatsbank, en onderdeel van het ministerie van financi√ęn. Deze staatsbank cre√ęert als enige bank geld voor leningen. Het parlement bepaalt welk soort leningen voorrang moeten krijgen in het belang van de maatschappij. Die kunnen tegen gunstige voorwaarden verstrekt worden. Het parlement krijgt op deze manier veel meer invloed op de vormgeving van de samenleving.

De huidige commerci√ęle banken worden doorgeefluik voor de leningen van de staatsbank aan het publiek. Zij beheren de betaal- en spaarrekeningen van hun klanten voor rekening van de staatsbank. Zij kunnen niet meer vrij over deze tegoeden beschikken en kunnen ze niet meer vermenigvuldigen. Ze zullen echter wel fondsen kunnen werven om uit te lenen.

Wanneer de penningmeester van een lokale sportvereniging het kasgeld ongezien zou gebruiken om het te beleggen en zichzelf zo te verrijken, dan loopt hij het risico daarvoor veroordeeld te worden. Maar wanneer bankiers het geld van onze betaalrekeningen op deze manier beheren, dan gaan ze vrij uit.

De corrupte spelregels voor banken zijn ontstaan in een ver verleden, toen goudsmeden, en later bankiers, er op uit waren hun klanten te bedotten. [5] Het enige verschil met vroeger is, dat het systeem officieel geworden is en de wet dit nu toestaat.

Uiteraard wordt deze werkwijze zo veel mogelijk verborgen gehouden. Je zult geen enkele website van een bank of centrale bank vinden, waar heldere uitleg gegeven wordt over hoe een bank precies werkt en hoe het systeem in elkaar zit. Op scholen wordt het onderwerp niet behandeld - een heel enkele uitzondering daar gelaten - en zelfs bij de meeste economische opleidingen ontbreekt het in het programma.

Bankiers verkregen macht

Met name vanaf 1913, na de oprichting van de Federal Reserve Bank in de VS, hebben de bankiers het klaar gespeeld om in vele tientallen landen een eigen wettelijk kader te verkrijgen en de macht over het lokale geld in handen te nemen. In elk van deze landen kreeg één bank de rol van centrale bank.

De namen van deze banken wekken de schijn, dat het om overheidsinstellingen gaat, terwijl ze juist - al dan niet stapsgewijs - onafhankelijk werden van het lokale parlement en de regering: De Nederlandse Bank N.V. (1914), Bank of Canada (1935), National Bank of Danmark (1936), Deutsche Bundesbank (1957), Banque de France (1993), Bank of Japan (1997), enz.

Op hun bankbiljetten werden vaak portretten van koningen en staatslieden afgebeeld. In veel gevallen werd de schijn, dat het geld van de staat zou zijn, nog versterkt door het feit, dat de staat de verantwoordelijkheid behield om munten te slaan. Ook op de munten prijkte in de regel één of ander vertrouwenswekkend portret. Zo nodig werd zelfs de godsdienst erbij gehaald. Zo kreeg de Nederlandse gulden 'God zij met u' in de zijkant gegraveerd.

Het is dank zij het potentieel voor economische groei en de toenemende beschikbaarheid van grondstoffen en energie gedurende de vorige eeuw, dat de geldvermenigvuldiging niet tot problemen leidde, maar de economische groei zelfs aanwakkerde.

Gevaar voor de toekomst

Mijn stelling is, dat het huidige banksysteem een gevaar vormt voor de toekomst van de mensheid. De permanente inflatie, die inherent is aan dit systeem, vormt een impuls voor steeds meer economische activiteit om het waardeverlies van het geld te compenseren en iets van het extra in omloop gebrachte geld te bemachtigen.

Het hardnekkige geloof, dat een economie moet groeien om gezond te zijn, komt mijns inziens hier vandaan. (En bijvoorbeeld niet van één of andere spontane zucht van de arbeidersbevolking om steeds harder te werken.)

Duurzaamheid daarentegen, veronderstelt een evenwicht met ons leefmilieu. Ons leefmilieu groeit niet mee met de toename van onze economische activiteit en bevolking. Het wordt er door vernietigd. [6] Wij moeten zo snel mogelijk af van ons inflationaire banksysteem en we moeten de macht over het geld terugbrengen waar het in een democratie thuis hoort: bij het parlement.


Voetnoten :

1. De kapitaaleis van 8 procent is de zogenaamde standaard van het Basel Akkoord uit 1988, waarop allerlei uitzonderingen van toepassing zijn. Zo hoeft een bank voor hypotheekleningen voor woningen slechts 4 procent aan kapitaal te reserveren, voor leningen aan andere banken meestal nog minder en voor leningen met staatsgarantie 0 procent. Zie hier.
In 2004 stelde de Europese Commissie voor de 8 procent te verminderen tot 6 procent en de 4 procent voor hypotheekleningen tot 2,8 procent. Zie hier.
Basel II uit 2006 biedt grote banken meer mogelijkheden om zelf de gunstigste methode te kiezen voor het bepalen van hun risico's.

2. Bij Triodos Bank wordt 65 procent uitgeleend. 

3. Website Zie hoofdstukken Fractional Reserve Banking, Central Banking, Deposit Insurance. Merk op, dat Murray N. Rothbard (1926-1995) voorstander was van een terugkeer naar de goudstandaard, zoals bijv. ook Ron Paul. Hoewel begrijpelijk, bezien vanuit de VS-geschiedenis, heeft een geldsysteem gebaseerd op goud veel nadelen. Landen zonder goudmijnen moeten goud kopen (dus goederen en diensten afstaan aan goudleveranciers) enkel en alleen om over hun landelijke betaalmiddel te kunnen beschikken. Telkens wanneer meer goud op de wereldmarkt komt, zullen zij weer méér moeten kopen om te voorkomen, dat hun valutas relatief minder waard worden (ten opzichte van landen waarvan de goudvoorraad toeneemt). Goudproducenten zouden in veel aspecten supra-nationale macht verkrijgen, meer dan de Federal Reserve nu. Goud heeft geen stabiele waarde. De prijs kan beïnvloed worden door houders van grote voorraden, zoals de goudproducenten en de centrale banken. Zelfs grote aantallen kleine kopers en verkopers, wanneer ze gedreven worden door angst of hebberigheid, kunnen de prijs beïnvloeden. Al deze prijsfluctuaties kunnen een gevaar vormen voor elke economie, die zijn geldsysteem vastgepind heeft aan de waarde van goud. Nog meer dan nu, zou goud de oorzaak worden van conflicten, oppressie en oorlogen.

4. bankcrisis? Hervorming!

5. Geheimen van geld, rente en inflatie.     

6. Energie-crisis: keerpunt van de mensheid.    

 


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Geef je mening:

 

Naar boven

 

 

 

 

hghg