Niet lang geleden werden 'bulkpartijen' werklozen door commerciële reïntegratiebedrijven aan elkaar verkocht. Alleen reïntegratiebedrijven zijn er beter van geworden. Gemeenten hebben geleerd en namen de regie over. Voor werklozen is er niets veranderd.

door Nanda van Oo

'Een bloedbad!', 'Vergelijkbaar met 1929'. Deze uitspraken overspoelden ons kort geleden wanneer we de krant opensloegen of tv aanzetten. Ze verwijzen naar de internationale beursen en de kredietcrises, ontstaan in Amerika. Bewust of onbewust koppelen we de uitspraken, ze sijpelen door ons brein en zakken in ons collectieve geheugen.

Wanneer het jaartal 1929 wordt genoemd, drijft 1933 als een dreigende wolk naderbij. Of we het stadium van ontbinding de Zivilisation hebben bereikt uit Oswald Spenglers' Der Untergang des Abendlandes (1922). Maar wanneer de koersen maandag dramatisch dalen, zijn die donderdag weer hersteld.

Waarom spreekt dit ons zo aan? De fascinerende wereld van flitskapitaal, snelle jongens met geld, die morgen alles kwijt kunnen raken en vervolgens van een hoog gebouw springen, spreekt tot de verbeelding. Het onderwerp is sexy. Het is de combinatie van romantiek, (gebrek aan) vertrouwen in ons kunnen en angst. Economie is psychologie.

Misbruik

Ze stapten het ene traject uit, het andere weer in. Alleen reïntegratiebedrijven zijn er beter van geworden. Gemeenten hebben geleerd en namen de regie over; reïntegratiebedrijven worden nog betrokken, maar kunnen niet meer hun gang gaan. Voor werklozen is er niets veranderd.

Sinds invoering van de wet Wet Werk en Bijstand (WWB) in 2004 mogen gemeenten geld dat overblijft van bijstandsuitkeringen houden. Dus ook Amsterdam heeft belang bij reïntegratie van haar 42.000 werklozen. De conclusie van de Rekenkamer Amsterdam luidt echter: effectiviteit reïntegratiebeleid is laag: inzet reïntegratietrajecten leidt maar beperkt tot uitstroom naar regulier werk (Reïntegratie, begeleiding van bijstand naar werk, 2007; pag 7 – PDF ). Effecten van de WWB zijn tot 2007 meegenomen. Volgens de Rekenkamer schiet Dienst Werk en Inkomen (DWI) tekort 'door gebrek aan inzicht' (pag 109).

Formulierenbrigade

Hoe begeleidt de Dienst Werk en Inkomen (DWI) werklozen naar de arbeidsmarkt? Een goed voorbeeld is de Formulierenbrigade; zij helpt Amsterdammers bij het invullen van formulieren. Een ideaal reïntegratietraject, zo lijkt het. Hiervoor doe je een opleiding van een half jaar. Wanneer die begint, ontvang je een stagevergoeding in plaats van bijstandsuitkering - je bent dan niet meer werkloos.

De gemeente ontvangt subsidie van het ministerie van SZW. Het werkloosheidscijfer wordt zo bijgesteld en gemeenten gebruiken het geld voor andere projecten; zoals kosten van de Noord/Zuidlijn of oplopende kosten voor verbouwing van het Rijksmuseum ontstaan door mismanagement.

Voor de opleiding Formulierenbrigadier is MBO-niveau vereist. Wanneer je een vergelijkbare hogere opleiding hebt afgerond, krijg je geen vrijstelling voor vakken. Het hoofd Opleiding verklaart: 'Je moet immers leren samenwerken'. Het onderdeel samenwerken in de opleiding is hooguit 3 procent. Dat heeft met de aard van een formulier te maken, dat vul je nu eenmaal niet met z'n vieren in.

De werkelijke reden is dat vrijstelling ten koste gaat van de subsidie voor stagevergoedingen. Het gedeelte van de vrijstelling zou wettelijk ook moeten worden aangevuld met een WWB-uitkering. Ongunstig voor het werkloosheidcijfer.

Na de opleiding kom je op een Marktplein van de DWI en breng je tijd door met lezen van de krant, invullen van een puzzeltje of formulier. Geregeld zitten twee personen achter een bureau, maar een dag minder komen is onmogelijk. Dit blijkt namelijk 'vormend' bedoeld. Zo 'wennen jullie aan werktijden.' Wanneer je zegt dat velen hier jaren verblijven en al gewend zijn, volgt een relaas over de uitstroom.

Uitstroom

De Formulierenbrigade kende in 2005 officieel een uitstroom naar regulier werk van 25 procent (andere jaren zijn niet bekend); er is geen follow up geweest. De Rekenkamer beweert dat de gemiddelde uitstroom dat jaar lager is, namelijk 11 procent (vergelijk Jaarverslag werk DWI 2005 en Rekenkamer Amsterdam 2007; pag 37). Geeft je dat aan, wordt de discussie gesloten met een eigen-schuld-dikke-bult-argument: 'Daarom zit je hier, je denkt negatief!'  

Reïntegratieconsulenten en klantmanagers - de enige aanspreekpunten - hebben geen tijd, want druk met zichzelf en klantmanagement. Een telefoontje lukt net. Het verzoek 25 procent minder aanwezig te kunnen zijn, was aanvankelijk mogelijk, maar door drukke werkzaamheden uitgesteld: 'U hoort nog van ons!'

Kom je bij de ARBO-dienst, tref je een verpleegkundige op de stoel van de arts. Die heeft geen bevoegdheid, ziet ook geen verschil tussen verkoudheid en zware depressie, en heeft al helemaal geen historisch besef, want 'ziektegeschiedenis telt niet'. Volgens verstrekt advies bezoek je een GGZ instelling, waar je jaren hebt gelopen, en stap je opnieuw in een medische traject.

Zo loopt reïntegratie voor velen dood. Er gaan meer groepen starten. Ruimtegebrek dat ondanks de grote uitval ontstaat, zal worden opgelost door de gemeentelijke dienst instelling Pantar. Die beheert de Sociale werkvoorziening (WSW), en is onderdeel van DWI. Sinds januari heeft ze taken overgenomen en kunnen veteranen van de Formulierenbrigade die afzwaaien, hier worden ondergebracht. De stagevergoedingen zullen bij Pantar worden verlengd, tenzij Den Haag uit angst voor de kredietcrisis de subsidie intrekt.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg