Work First is de nieuwste toverformule die korte metten moet maken met de langdurige werkloosheid. Het op Amerikaanse leest gestoelde project legt de nadruk op werkonwilligheid van de klant. Volgens Nanda van Oo wordt van Work First een veel te rooskleurig beeld geschapen en laten de media zich met een kluitje in het riet sturen.

door Nanda van Oo

"We zijn weer gidsland", verklaart ze enthousiast. "Uit de hele wereld komen ze nu kijken", voegt ze toe. Aan het woord is Carmen de Jonge, directeur van Boaborea , branchevereniging van reïntegratiebedrijven. Op de grote foto bij het artikel in de Volkskrant worden we aangekeken door een glunderend mannenhoofd vanachter een lopende band.

Het wil doen geloven dat niet alleen Jilt Postma (45), maar iedereen gelukkig is: zijn hond, poes, dwergpapegaai; de meisjes van de supermarkt, zelfs de ambtenaren van de gemeente Leeuwarden leven mee. Ook RTL4 is blij met hun nieuwe BN'er. Jilt verkoopt goed, omdat hij als langdurige werkloze op oudere leeftijd een baan heeft gevonden.

Niet sexy

Het artikel is gemonteerd als een vlotte nieuwsflits en bevat de boodschap dat Jilt rolmodel is voor alle langdurig oudere werklozen. Hij werkt weer dank zij het nieuwe beleid. Welk beleid dat is en hoe dat precies werkt, wordt uit het artikel niet duidelijk. Er zijn alleen maar uitspraken van lieve positieve mensen. Op een verweesde opmerking na die per ongeluk in het artikel lijkt terechtgekomen: "Het geheim is de economische groei."

Je leest er bijna overheen, maar in je achterhoofd blijft deze quote rondzingen. 'It's the economy, stupid!' Dus wanneer het slechter gaat met de economie, raakt Jilt weer werkloos?

Het onderwerp reïntegratie van langdurig oudere werklozen is voor de media nooit erg 'sexy' geweest. Het speelt zich af aan de onderkant van de samenleving waar zich de meest schrijnende problemen voordoen. Met de komende hoorzitting in de Tweede Kamer over de verdampte reïntegratiegelden dient het 'opgeleukt' te worden. Maar vertekent dat niet?

Het armoedeprobleem wordt ook nog even meegenomen; de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zullen dat varkentje wel even wassen, is de gedachte. Dan raakt de auteur halverwege opgesloten in het verhaal en struikelt over de karikaturen. Jilt krijgt nu wel meer dan een bijstandsuitkering, maar netto wordt hij niet veel wijzer. Dat is de bekende armoedeval. Armoede is inderdaad verminderd, maar dat heeft meer met andere maatregelen te maken dan met de arbeidsmarkt.

Work First

Een dag eerder in dezelfde krant (VK, Economie 22 februari): 'Langdurig bijstandsgerechtigden verplicht te werken. Anders wordt uitkering ingetrokken.' En: 'Zeventig procent van de uitkeringsgerechtigden blijkt weer zin te hebben in werken.' Dat concludeert de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) op basis van een eigen onderzoek naar het project Work First. In de RWI overleggen werkgevers, werknemers en gemeenten over arbeid en integratie.

Het onderzoek naar Work first 'Aanbevelingen aan gemeenten'
[PDF bestand] betreft vragenlijsten afgenomen onder een kleine populatie deelnemers. De respondenten, langdurig werklozen, konden niet anoniem reageren; in de sociale wetenschappen beschouwd als ongeldig. Er zijn wat enquêtes en telefonische interviews gedaan met gemeenten en sociale diensten. Uit de inleiding: 'Is niet gegarandeerd dat elke gemeente (...) zich in de cases herkent' (zie ook Rekenkamer Amsterdam 2007; Reïntegratie Begeleiding van bijstand naar werk', pag 19-23 [PDF bestand].

Work First en arbeidsmarktperspectief is daarentegen volgens de RWI wél kwantitatief, maar niet aselect dus niet representatief. Moeilijk te generaliseren. Het gaat om onderzoeken in Hoorn, Meppel, Oss en nog drie plaatsen. Werklozen zijn er nauwelijks aan te pas gekomen. De media onthaalden echter warm met: 'RWI: Amerikaans reïntegratieproject boekt succes' (Nieuws.nl en Dag.nl).

MUG, Maandblad voor Uitkeringsgerechtigden schrijft: 'Langdurig werklozen doen het goed in reïntegratietraject'. De titel van dit onderzoek van de RWI wordt niet vermeld. De datum verwijst naar 'Analyse aandeel langdurig uitkeringsgerechtigden in WW en WWB' van 29 januari. De conclusie daarvan luidt: 'Wanneer studies naar 'netto-effectiviteit' van reïntegratie op een tijdbalk worden gezet, zijn resultaten lager naarmate studies recenter zijn.' En: 'Het cijferbeeld is te diffuus om conclusies aan te verbinden.'

De praktijk

Nu de praktijk in reïntegratieland. Langdurig (oudere) werklozen volgen al verplicht reïntegratietrajecten. Ze ontvangen tegenwoordig een stagevergoeding in plaats van bijstandsuitkering. Officieel zijn ze niet meer werkloos, zo worden de cijfers creatief bijgewerkt. Ze vallen nog wel onder Dienst Werk en Inkomen (DWI).

Klantmanagers van DWI zijn belangrijke schakels in de keten werklozen/arbeidsmarkt. Ze zijn echter niet op de hoogte van trajecten en nog minder van talenten en mogelijkheden van hun klanten; ze weten niet wie bij welk traject zou kunnen passen. Ze kijken hooguit of er plaats is. Dat klanten ook direct aan vacatures kunnen worden gekoppeld, is onbekend terrein. Daar is geen tijd voor, want ze zijn druk met 'klantmanagement'.

Werkloosheid wordt zo voor een belangrijk deel in stand gehouden door onkunde en onwetendheid (Rekenkamer Amsterdam 2007). De stagevergoedingen kunnen worden verlengd en het klantenbestand circuleert in een trajectencarrousel zonder perspectief. Op deze manier zullen nooit meer mensen aan het werk komen.

Of Work First daadwerkelijk iets zal veranderen? Het legt de nadruk op werkonwilligheid van de klant. Men zal ook aandacht moeten besteden aan het personeel en de organisatie. De taak van de media is zich te verdiepen in de rapporten en zich niet zo makkelijk met een kluitje in het riet te laten sturen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg