1ddRavagedigitaal 12 oktober 2008 dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Vanzelfsprekend mogen Nederlandse media de term 'populisme' gebruiken, maar ze zouden vaker moeten aangeven wat ze hiermee exact bedoelen. Vooral ook zouden ze zich kritischer moeten opstellen tegenover de constructie 'populisme' die door de spindoctors van het Politiek Middenveld is vervaardigd.

door August Hans den Boef

Zondag 28 september hield Oostenrijk zijn Nationalratswahl. De FP÷ van Heinz-Christian Strache werd de derde partij in het parlement en de BZ÷ van JŲrg Haider (inmiddels dodelijk verongelukt -red.) passeerde de groenen als vierde partij. Dezelfde dag hadden de Beieren hun Landtagswahl. Historisch nieuws daarbij was het verlies van de absolute meerderheid door de christen-democratische CSU in het parlement van de vrijstaat.

Een beetje in de schaduw daarvan bleef de winst voor de Linke van Oskar Lafontaine: van het niets op 4,3 procent; bijna de kiesdrempel gehaald. Voor zowel FP÷, BZ÷ als Linke gebruiken Nederlandse media frequent de term 'populisme', zij het soms voorafgegaan door het adjectief rechts of links. In Nederland heten PVV, TON en SP populistisch.

Palin

Er zit weinig systeem in het gebruik van deze term. Sarah Palin zou je vergeleken met Rita Verdonk een 'hyperpopulist' moeten noemen. Dat gebeurt echter niet. Palin heet 'verfrissend'. De enige keer dat je op LexisNexis haar naam direct gekoppeld ziet aan de term 'populisme' is in
De Telegraaf
van 2 oktober. En dan nog gaat het om een geciteerde uitspraak van haar politieke tegenstander Andrew Halcro.

Wel als populistisch werden de Amerikaanse leden van het House of Representatives gekwalificeerd die tegen de crisisplannen van Bush stemden. Onverantwoordelijke lieden die slechts aan hun komende herverkiezing dachten. Populisten. Terwijl een aantal van de congresleden argumenten gaf voor de tegenstem. Waarom zouden bedrijven en rijke ondernemers in hemelsnaam belastingverlaging krijgen?

Waarom sluist de regering het geld niet direct door naar de gedupeerden in de vorm van renteloze leningen? Aan bonafide, hart werkende huizenbezitters voor wie de hypotheek te hoog is geworden? Aan mensen die buiten hun schuld werkeloos zijn geworden? Aan al die Amerikaanse gemeentes die door de dalende huizenprijzen minder inkomsten krijgen, maar wel tegen een hogere rente bij de bank moeten lenen en daardoor allerlei investeringen niet meer kunnen betalen en binnenkort zelfs geen lopende zaken? Wat is daar populistisch aan?

Afwijken

Als er een systeem zit in de kwalificatie populisme, zetelt dat vooral in het afwijken van de norm van het politieke midden. Na de tijden van verzuiling en vervolgens polarisatie bloeide in Nederland het poldermodel, een model van politieke consensus waarbinnen het Middenveld onder elkaar alle lakens uitdeelde. Dit Middenveld bestond behalve uit werkgevers en vakbonden uit de met hen via veelsoortige lijnen gelieerde politieke partijen CDA, PvdA en VVD. Volgens hun marketeers drie brands die respectievelijk staan voor markt & religie, markt & solidariteit en markt & individu.

Meer had Nederland aan het eind van de vorige eeuw immers niet nodig. CDA, PvdA en VVD zijn dan ook de drie partijen die sinds jaar en dag regeren. In wisselende combinaties weliswaar, maar daarmee geven ze de kiezer telkens weer het idee dat hij werkelijk iets heeft te kiezen. Zeker omdat er de laatste decennia altijd een bijwagentje nodig is, willen twee van de drie grote brands op een (comfortabele) kamermeerderheid kunnen steunen.

Nu is dat ChristenUnie, maar als de reformatorische christenen teveel hun conservatieve zedentrommeltje blijven roeren, kunnen ze uiteraard weer afgelost. Waarschijnlijk door GroenLinks, dat als polderpartij onder Femke Halsema c.s. op de PvdA ging lijken zoals de Kleine Zaal van het Concertgebouw op de Grote Zaal.

Door de electorale overwinning echter in 2002 kon de Lijst Pim Fortuyn getalsmatig geen bijwagen meer genoemd worden. Jan Peter Balkenende moest in zijn eerste kabinet deze omvangrijke LPF als coalitiepartner opnemen, wat het verdwijnen van het poldermodel symboliseerde. Eens maar nooit weer, heeft het Politiek Middenveld toen gedacht.

Toen de SP eind 2006 nog groter werd dan de LPF vier jaar daarvoor, gold deze partij per definitie als een onaanvaardbare coalitiepartner voor Balkenende. Niet alleen omdat Marijnissen - ook volgens collega Wouter Bos Ė veel te links was, maar vooral omdat een kabinet met de SP de verdwijning van het poldermodel zou bestendigen.

Flanken

Uitstel van executie. Als er nu verkiezingen zouden zijn, halen de drie partijen van Balkenende IV nauwelijks zestig zetels, een trend die al enige tijd in de peilingen valt waar te nemen. Het Politiek Middenveld lijkt structureel een kwijnende minderheid te worden: geen drie grote partijen meer, maar vijf of zelfs zes middelgrote.

Gevolg: in de toekomst zullen altijd meer dan drie partijen nodig zijn voor een stabiele parlementaire steun. De onderhandelingen over zo'n kabinet zullen zich dan ook niet meer bewegen via het poldermodel en evenmin louter de belangen van het Politiek Middenveld beogen.

Kortom, na de ontzuiling begroeten we de ontpoldering, een proces dat veel media helaas nog beschrijven volgens de normen van het poldermodel zelf. Zij hebben daarbij een weinig kritisch oog voor de manier waarop het Politiek Middenveld zijn best doet om het beeld van zijn onmisbaarheid uit te dragen. Daarin gelden partijen buiten het Politiek Middenveld, uitgezonderd de beproefde bijwagentjes, als 'de flanken', zoals Bos dat onlangs kwalificeerde.

Deze flanken heten vaak Ė SP, PVV, TON Ė 'populistisch'. In plaats van dankbaar de zegeningen van het Politiek Middenveld te roemen, stellen zij die juist ter discussie. Omdat zij de laatste tijd kiezers weglokken van de polderpartijen, dienen de 'flanken' te worden gediskwalificeerd. CDA-topman Doekle Terpstra startte zelfs een heuse volksbeweging tegen zijn concurrenten Wilders en Verdonk.

Die angst voor electoraal verlies hebben de spindoctors van het Politiek Middenveld vertaald in een (negatieve) constructie van het populisme. De 'flanken' beschikken daarin over louter negatieve eigenschappen. Geen van deze partijen beschikt over regeringservaring. Ze willen ook helemaal niet 'mee'-regeren, maar liever het nobele kabinet op een onredelijke manier aanvallen.

Ze zijn de slechte stuurlui aan wal en schreeuwen politieke eisen die ondoordacht, onhaalbaar, wereldvreemd, radicaal, extremistisch of misschien wel staatsgevaarlijk zijn. Hun electoraat bestaat in het gunstigste geval uit misleide proteststemmers, maar vaker uit rancuneuze kleinburgers, louche sujetten, randfiguren, querulanten, negativisten, cynici, ignoranten, naaktlopers, hele en halve criminelen en vooral laaggeschoolden. Of zoals tegenwoordig: laaggeletterden.

Onderschatting

Die constructie van een losgeslagen, populistisch electoraat klopt absoluut niet met wat wetenschappelijke onderzoekers als Andrť Krouwel al jaren rapporteren. Want wanneer het om electorale verschuivingen gaat, voltrekken die zich meestal binnen een beperkt cluster. Kiezer twijfelt tussen CDA, VVD en PVV. Een ander tussen PvdA, SP en GroenLinks. Een derde tussen CDA, CU en SGP.

De onvrede over acht jaar Kok vertaalde zich in 2002 in de stedelijke gebieden in een stem op de LPF en in de provincie op het CDA. Twee partijen die destijds voor de kiezer tot hetzelfde cluster behoorden. Desondanks nemen media vaak de populisme-constructie over van het Politiek Middenveld. Een voorbeeld: pas toen de SP meer kamerleden had dan de VVD, werd ze serieus genomen en sommige media doen dat nog steeds niet.

Deze attitude van het vanzelfsprekend onderschatten en soms zelfs diskwalificeren van de 'flanken' is echter heel wat anders dan inhoudelijk kritiek uiten op hun standpunten. Wilders een gevaarlijk ongeleid projectiel noemen en de akelige standpunten van zijn partij fileren, bevordert waarschijnlijk een gezonde democratie.

Dat is echter heel wat anders dan het per definitie kwalificeren van zijn PVV (c.q. SP, TON, PvdD) als tweederangs omdat die buiten het Politiek Middenveld opereert. Vooral voor journalisten is het poldermodel geschiedenis en zij dienen zich daarom in de concurrentiestrijd tussen het traditionele middenveld en de nieuwkomers op te stellen als nieuwsgierige waarnemers, vooral niet als deelnemers.

Analyseer kritisch de (populistische) programma's en praktijken. Genadeloos, maar wel via dezelfde objectieve criteria die op het Politieke Middenveld worden toegepast.

Een van de bevindingen zal zijn dat populisme ook binnen dit Middenveld voorkwam en nog steeds voorkomt. En dat wij dat vroeger anders noemden.


De auteur is werkzaam aan het Instituut voor Media en Informatie Management, Hogeschool van Amsterdam. Dit artikel heeft eerder op de site van De Journalist gestaan.

 


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht