1ddRavagedigitaal 8 oktober 2008 dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Berichtgeving over conflicten en in conflictsituaties is geen eenvoudige taak. Desondanks maken invloedrijke media in ons land te vaak gebruik van onzorgvuldig taalgebruik. Met hun berichtgeving zonder context wekken zij, bewust of onbewust, de indruk dat Palestijnen vooral aanvallen en IsraŽl vergeldt.

door Arjan El Fassed

Op 6 augustus kondigde Sacha de Boer een item in het 8 Uur Journaal aan over Oost-Jeruzalem. "Dat sinds 1967 bij IsraŽl hoort", zei ze erbij. In hetzelfde item, gemaakt door correspondent Sander van Hoorn, zegt voormalig minister van Defensie van IsraŽl, Moshe Arens, hetzelfde.

De matig geÔnformeerde nieuwsconsument zou dus denken dat Oost-Jeruzalem inderdaad bij IsraŽl hoort. Maar dat is niet het geval. Het staat onomstotelijk vast dat Oost-Jeruzalem sinds 1967 bezet is; de internationale gemeenschap bij monde van de Veiligheidsraad heeft IsraŽls annexatie van Oost-Jeruzalem dan ook nooit erkend.

In 1980 werd die annexatie veroordeeld en alle lidstaten van de VN werden opgeroepen om als strafmaatregel hun ambassades uit West-Jeruzalem te verplaatsen naar Tel Aviv. Vrijwel alle landen, ook Nederland, gaven hier gehoor aan. Bovendien heeft de internationale gemeenschap sindsdien alle maatregelen die IsraŽl in Oost-Jeruzalem heeft genomen ten koste van de Palestijnse inwoners van de stad veroordeeld.

Context

Het onzorgvuldige taalgebruik in het Journaal staat niet op zichzelf. Eind juli schreef Ton van Brussel, de NOS Ombudsman, naar aanleiding van klachten over de berichtgeving op Teletekst dat het 'met name in korte berichten moeilijk is nieuws in een juiste context te zetten' en dat alleen al daarom 'afgezien moet worden van een eenzijdig gebruik van negatieve kwalificaties als extremistisch en duidingen als een vergeldingsactie'. Hij meldde tevens dat externe adviseurs signaleerden 'dat anders de indruk kan ontstaan dat het IsraŽlische perspectief in de berichtgeving van de NOS domineert, zonder dat van moedwil sprake is'.


Oost-Jeruzalem "Dat sinds 1967 bij IsraŽl hoort"

Een ander voorbeeld. Op 17 maart beschrijft correspondent David Poort in het Algemeen Dagblad de nederzetting Har Homa, gebouwd op de Westelijke Jordaanoever, als een 'joodse wijk'. Hoewel hij Oost-Jeruzalem ziet als bezet gebied, omschrijft hij nederzettingen rond de stad als 'joodse wijken' of 'joodse delen'.

Dit is niet verwonderlijk. Poort neemt de terminologie over van de IsraŽlische premier Ehud Olmert die in hetzelfde stuk wordt geciteerd. Olmert zegt: 'Iedereen weet dat IsraŽl nooit een wijk als Har Homa zal opgeven.' Als de perceptie is dat Oost-Jeruzalem bij IsraŽl 'hoort', lijkt het voor de hand liggend dat een 'wijk' ook geen kwaad kan. De context is dat Oost-Jeruzalem bezet is en dat die 'wijk' een 'nederzetting' is, illegaal volgens internationaal recht en dat het daarmee vanzelfsprekend is dat er protest tegen wordt aangetekend.

Op het eerste gezicht lijkt het een technische fout of feitelijke onjuistheid, maar door het ontbreken van context krijgt een dergelijk begrip een andere betekenis. Het is nog steeds zo dat de berichtgeving zonder context doet vermoeden dat Palestijnen aanvallen en IsraŽl vergeldt.

Eenzijdige duiding

Van nieuwsmedia mag je verwachten dat gebeurtenissen worden geduid, maar vaak wordt een gebeurtenis eenzijdig geduid, namelijk met de IsraŽlische versie van gebeurtenissen. Zo berichtte correspondent David Poort in het eerdergenoemde artikel in Algemeen Dagblad dat gesprekken tussen IsraŽl en de Palestijnse Autoriteit waren opgeschort na Palestijnse protesten tegen de bloedige inval van het IsraŽlische leger in de Gazastrook.

'Daarbij werden ruim 120 Palestijnen gedood, onder wie veel burgers. De inval was een vergelding voor de aanhoudende raketaanvallen vanuit het gebied'. Hij meldde niet dat de inval volgens IsraŽlische woordvoerders een 'vergelding' was, noch dat de aanleiding een dode in Sderot was.

Dezelfde manier van berichtgeving gebeurde op 17 april in enkele regionale kranten. Daarin werd vermeld dat 'IsraŽliŽrs' regelmatig bombardementen uitvoeren op de kuststrook 'om te voorkomen dat radicale Palestijnen het IsraŽlische grondgebied met zelfgemaakte Qassem-raketten bestoken of aanslagen uitvoeren. Ook vallen IsraŽlische militairen soms de strook binnen om extremisten uit te schakelen'.

Ook hier wordt een IsraŽlische verklaring rechtstreeks overgenomen als zijnde een feitelijke waarneming. Volgens NOS Ombudsman Van Brussel is het belang van 'niet politiek-ideologisch gebonden' formuleringen essentieel. 'Wij willen niet zeggen dat wij daarin geen fouten maken'.

Op basis van een eigen onderzoek door de buitenlandredactie van de NOS, de ombudsman en externe deskundigen vielen twee patronen op. De eerste is het hierboven geschetste voorbeeld dat als IsraŽl doelen met raketten bestookt, in de berichtgeving wordt vermeld dat dit een 'reactie' of 'vergelding' is op eerdere aanvallen van Palestijnen terwijl als Palestijnen IsraŽlische doelen bestoken daar doorgaans geen reden voor wordt opgegeven.

Een tweede patroon is volgens de NOS dat in berichtgeving over Palestijnen gebruik wordt gemaakt van kwalificaties als 'militant', 'extremistisch' en 'radicaal', terwijl in berichtgeving over IsraŽl dergelijke kwalificaties ontbreken. 'Deze twee patronen laten zien dat de redactie met twee maten meet. Daarmee laadt de redactie de verdenking op zich de IsraŽlische houding begrijpelijker te vinden dan de Palestijnse', schrijft Van Brussel.

Plichtmatige balans

Een derde patroon is dat er nog steeds een plichtmatige balans plaatsvindt in berichtgeving. Zo worden beschietingen met zelfgemaakte raketten vanuit de Gazastrook op de IsraŽlische stad Sderot gebalanceerd met IsraŽlische militaire aanvallen op de Gazastrook. Dat de IsraŽlische aanvallen grootschaliger zijn en veel meer (materiŽle en menselijke) schade veroorzaken, komt de nieuwsconsument meestal niet te weten.

Redacties kiezen vaak de ene dag voor een 'IsraŽlisch' verhaal om dat vervolgens te compenseren met een 'Palestijns' verhaal. Dit gebeurt ook andersom. Maar in een asymmetrische situatie ondermijnt het balanceren de waarheidsvinding juist.

Hoe hangen gebeurtenissen samen en wat is de context? Wanneer de context wordt weggelaten, terwijl die essentieel is voor het inzicht van de nieuwsconsument, wordt de berichtgeving vaak eenzijdig. Context - zoals de militaire bezetting, het ontstaan van IsraŽl, de ongelijkheid tussen de bevolkingsgroepen die tussen de Middellandse Zee en de Jordaan wonen, de daadwerkelijke invloed die de Palestijnse Autoriteit heeft op het dagelijks leven van Palestijnen, de verkiezingsuitslag van 2006 waarbij Hamas de meerderheid van de zetels in de Palestijnse Wetgevende Raad haalde, het gebrek aan bewegingsvrijheid van Palestijnen, de feitelijke militaire macht van het IsraŽlische leger ten opzichte van Palestijnse militanten, het verschil dat wetgeving maakt tussen Palestijnse en IsraŽlische burgers, de invloed van het leger op de IsraŽlische samenleving en historische verantwoording - bepaalt voor een belangrijk deel het handelen van actoren in dit conflict. Zonder context wordt de nieuwsconsument het bos ingestuurd en wordt hij of zij gedwongen zelf maar uit de tekst of het bericht op te maken hoe de verhoudingen in dit conflict liggen.

VS contra Hamas

Een recent voorbeeld. Hoewel veel media hebben bericht over de interne strijd tussen Fatah en Hamas, waarbij meestal Hamas werd beschuldigd van de 'machtsovername' in de Gazastrook, maakten alleen dagblad De Pers op 6 maart en weekblad De Groene Amsterdammer op 14 maart gewag van het feit dat de VS hebben geprobeerd de democratisch gekozen Hamas-regering na de verkiezingen omver te werpen.

Onderzoeksjournalist David Rose beschreef in het Amerikaanse blad
Vanity Fair
,
aan de hand van uitgelekte geheime documenten, interviews met Amerikaanse en IsraŽlische beleidsmakers en gesprekken met zowel Hamas-politici als Fatah-veiligheidschef Mohammed Dahlan, hoe dat concreet in zijn werk was gegaan.

Waarom zouden Nederlandse media dit gegeven, dat veel zegt over het ontstaan van de strijd tussen Hamas en Fatah en de invloed van de Amerikaanse buitenlandse politiek op het conflict, weglaten in de berichtgeving, terwijl zij wel uitvoerig over de interne strijd tussen Hamas en Fatah berichten? Wat ook de redenen mogen zijn, de nieuwsconsument is er in ieder geval niet bij gebaat.

Berichtgeving over conflicten en in conflictsituaties is geen eenvoudige taak. Gelukkig is de hedendaagse nieuwsconsument niet meer afhankelijk van ťťn nieuwsbron en nemen redacties in toenemende mate zichzelf de maat, zoals blijkt uit het onderzoek door de NOS Ombudsman. Meer verantwoording over berichtgeving is belangrijk en een groeiende trend. Zo kunnen feitelijke fouten in de toekomst worden voorkomen en stelt berichtgeving de nieuwsconsument beter in staat om te begrijpen wat er gebeurt.


Arjan El Fassed is medeoprichter van de nieuwssite
The Electronic Intifada
en auteur van het onlangs verschenen boek
'Niet iedereen kan stenen gooien'


- - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht