1ddRavagedigitaal 07-02-08dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Een golf van gedwongen verkopen met leegstand en voortdurende huisuitzettingen teistert de Amerikaanse maatschappij. De woningmarkt voor koophuizen zakt in elkaar en slaat om zich heen als een van de belangrijkste onruststokers van de wereldeconomie. Wat is er aan de hand? Hoe reageert de politiek? Is er een oplossing voorhanden?

door Hugo Gietelink

De ontstane situatie om Amerika heeft het karakter van een pijnlijk eigendomsconflict, waarbij het in wezen gaat om de vraag wie op welke voorwaarden over de huisvesting mag beschikken. De hypotheekbanken zijn daarbij de schuldeisers; zij die de bewoners met het huis als onderpand het geld hebben geleend en dat geld terug willen met daarbij de rente als bron van hun winstontwikkeling.

Daartegenover staan de bewoners die met het geleende geld het huis hebben gekocht en daarmee officieel huiseigenaar zijn, maar door een schuldverplichting, die niet of nauwelijks nog te betalen is, hun huis dreigen te verliezen of door gedwongen verkoop hun huis reeds verloren hebben.

Het zou gaan om ongeveer 1 miljoen gezinnen, die in 2007 wegens betalingsproblemen hun koophuis al hebben verloren, waarbij in het huidige en komende jaar volgens schattingen nog eens 2 miljoen gezinnen bij kunnen komen, maar dat is sterk afhankelijk van hoe de crisis zich ontwikkelt en wat de politiek gaat doen.

Spooksteden

Door de golf van gedwongen verkopen is ook veel leegstand ontstaan, wat door speculatie over mogelijk herstel van de markt langdurige leegstand is geworden. Zo zijn complete wijken van levende gemeenschappen veranderd in spooksteden.

Doordat veel bewoners niet de renteverhoging konden betalen en sommige hypotheekbanken zelfs failliet zijn gegaan, worden toelatingseisen voor het verkrijgen van een lening aangescherpt. Dat betekent dat de banken aankoersen op een verhoging van de rente, dat wordt gezien als compensatie voor het risico dat de lening niet wordt terugbetaald of dat groepen, die als 'minder kredietwaardig' worden ingeschat van lenen worden uitgesloten.

Voor bewoners, die door gedwongen verkoop hun huis al hebben verloren is daardoor een buitengewoon moeilijke situatie ontstaan. Zij staan als minder kredietwaardig te boek en kunnen het krijgen van een lening voorlopig wel vergeten. En waar moet je heen als je geen huis hebt? Slapen in een auto of een caravan?

Het alternatief van een betaalbare of sociale huurwoning is zeer moeilijk te vinden, zo niet onmogelijk. Het grootste deel van de woningen in de Verenigde Staten is een koopwoning (69 procent) en de huren zijn over het algemeen zeer hoog, meestal zonder huurprijsbescherming, vergelijkbaar met vrije markthuren in Nederland voor een 2 of 3 kamerwoning vanaf 1000 dollar per maand. (In New York of Boston is dat al snel het dubbele!)

Door de ontstane crisis op de huizenmarkt is de vraag naar ontbrekende betaalbare huurwoningen alleen maar groter geworden. Het is survival on the market waarbij alles op alles moet worden gezet om de maandlasten te kunnen ophoesten om maar vooral niet op straat te worden gezet. De ontstane huisvestingscrisis en alle economische gevolgen die daarmee gepaard gaan, is ingeslagen als een bom en centraal thema in de Amerikaanse verkiezingsstrijd.

Hypotheekleningen

Hoe is de situatie ontstaan? De crisis volgt op een periode van sterk stijgende huizenprijzen. Huizenprijzen die eigenlijk zijn opgeblazen door een voortdurende toestroom van dollars, die met de ontwikkeling van de hypotheekmarkt gepaard is gegaan. In feite zochten financiers nieuwe markten om op hun dollarbezit te kunnen verdienen.

Het verstrekken van hypotheekleningen werd een steeds belangrijker onderdeel, waarbij de banken het kopen van een huis hebben aangeprezen als een zekere investering op de toekomst. Daarbij werd benadrukt dat sprake is van een historisch lage rentestand (m.n. na de aanslag op de Twin Towers in 2001) en dat het daardoor gunstig is om geld te lenen om de koop mee te financieren.

Zo ook werd gewezen op de mogelijkheid om net als in Nederland de hypotheekrente van de belasting af te kunnen trekken, waardoor de fiscus aan het koophuis meebetaalt. Het gevolg was een forse toename van het aantal kopers, waardoor de huizen steeds duurder werden (In tien jaar tijd een stijging van ongeveer 5 miljoen huizenbezitters, waarbij de huizenprijzen meer als verdubbelden).

Met de stijgende huizenprijzen werden weer nieuwe kopers aangetrokken, het idee versterkend dat je een dief bent van je eigen portemonnee als je geen huis koopt. Want, zo leek het wel, de markt kon niet kapot, met een koophuis wordt je slapende rijk.

Doordat de koopprijzen de lucht inschoten werden de huren ook steeds hoger, want de huurprijsbescherming was in de meeste staten afgeschaft. Daarbij werd het ook winstgevender om oudere wooncomplexen met relatief goedkopere huurwoningen te laten verkrotten en te slopen om ruimte te maken voor investeringen in nieuwbouw met dure huur en koopappartementen, want de prijzen van de bouwgrond op gewilde locaties werden ook veel duurder. Het huren als alternatief werd zo steeds minder aantrekkelijk gemaakt wat de bereidheid tot kopen weer heeft versterkt.

Huizenzeepbel

Omdat de waarde van het huis toch wel zou stijgen werd het risico dat de lening niet kon worden terugbetaald als zeer klein ingeschat, waardoor de hypotheekbanken ook mensen met minder financiŽle draagkracht hebben gemotiveerd om een huis te kopen. Zo ook werden bewoners, die al een koophuis hadden en zichzelf door de oplopende marktprijzen steeds rijker rekenden, aangemoedigd om wat wordt genoemd de 'overwaarde van je huis' te verzilveren.

Het verschil tussen de hypotheekschuld en de marktprijs kan dan worden geleend om weer een duurder of een tweede huis mee te kopen, op de beurs aandelen of opties te kopen, mee op vakantie te gaan of om alle mogelijke uitgaven mee te doen.

Zo groeide de hypotheekmarkt als nooit tevoren, waarbij bovendien een levendige handel ontstond in de afgesloten leningen, die aan grote internationaal opererende zakenbanken bij wijze van security werden doorverkocht, waarmee nog meer kon worden verdiend om uit te lenen. Het leek wel alsof de Amerikaanse bevolking er steeds rijker door werd. Maar de schijn bedriegt, want in feite was sprake van een enorme geldontwaarding, doordat de huizenprijzen stegen met de toename van de geldhoeveelheid, waarmee de kredietverstrekking van de banken gepaard gaat.

Daarmee heeft een fundamentele verschuiving plaatsgevonden, waarbij het aandeel van woonlasten ten opzichte van de andere uitgaven gestaag groter werd en waarbij door de groeiende schuldenlast van de bewoners, de banken steeds meer macht kregen over de huisvesting.

Terwijl de huizenprijzen bleven stijgen, bleven de arbeidslonen, de salarissen en uitkeringen nagenoeg gelijk met als gevolg dat de schuld met de daarbij voortslepende rentelast steeds moeilijker te betalen was. Met een renteverhoging als aanleiding werd steeds duidelijker dat steeds meer gezinnen de lasten niet meer konden betalen en barstte de housing bubble en de omgekeerde beweging zou worden ingezet.††

Schuldenlast = winst

De gegroeide afstand tussen de arbeidslonen en de huizenprijzen wordt beschouwd als de belangrijkste oorzaak van de ontstane crisis. De arbeidslonen bleven gelijk of konden niet overeenkomstig de huizenprijzen stijgen door de voortdurende concurrentieslag tussen bedrijven onderling, waardoor er een enorme druk is om de lonen als deel van de productiekosten zo laag mogelijk te houden. Dit mechanisme is structureel en heeft in de kapitalistische geschiedenis wel vaker voor een afzetprobleem gezorgd.

Met het geleende geld van de hypotheekbanken leek het wel alsof dit probleem was opgelost. Met de groeiende stroom van hypotheekleningen werden de arbeidslonen als het ware 'aangevuld' doordat meer geld werd uitgeleend dan met aflossing en rente werd terugbetaald, waardoor meer geld beschikbaar om de huizen mee te kopen, de bouwbedrijven hun producten konden blijven verkopen en door de groeiende vraag de huizenprijzen omhoog werden getild, zonder gehinderd te worden door zoiets als een afzetprobleem.

Omdat het geleende geld door 'het verzilveren van de overwaarde' ook werd gebruikt om andere producten te kopen als huizen hebben ook andere bedrijfstakken dan de bouw en aanverwante industrie daarvan geprofiteerd tot ver over de Amerikaanse grenzen heen. Wereldwijd is de groeiende schuldenlast van Amerikaanse gezinnen gebruikt om producten met winst te kunnen verkopen. Tegen de prijs van een groeiende schuldenlast bleef het afzetprobleem onder de oppervlakte en het uitbreken van een kapitalistische crisis kon zo worden uitgesteld.

Afzetprobleem

Nu blijkt dat door de onbetaalbaarheid van de rentelast het aantal verkopers het aantal kopers overstijgt en de huizenprijzen dalen, gaat het feit dat die schuldenlast is ontstaan zich op niet mis te verstane wijze wreken. Dit uit zich niet alleen in een levensgroot betalingsprobleem tussen bewoners en hypotheekbanken, maar ook de bouwbedrijven en eigenlijk alle bedrijven, die door de groeiende schuldenlast hun producten nog winstgevend konden verkopen gaan dat merken.

Inmiddels wordt duidelijk dat de schuldenlast behalve een stimulus ook een rem kan zijn. Immers, het veroorzaakt een voortdurende vermindering op het arbeidsloon in de vorm van aflossing en rente, welke door de crisis niet wordt gecompenseerd door het afsluiten van nieuwe leningen om huizen mee te kopen. Productiebedrijven worden zo nog harder geconfronteerd met de gevolgen van de enorme afstand tussen huizenprijzen en arbeidslonen.

Het afzetprobleem wordt als overproductiecrisis manifest. Daarmee versterkt het ene het andere. Huizenprijzen gaan dalen, stagnerende nieuwbouw, werkloze bouwvakkers, waardoor ook de lonen weer dalen en daarmee de kans dat de huizenprijzen nog meer in elkaar klappen. Het argument om een huis te kopen om rijker te worden, slaat om in het tegendeel.

Het verhaal van 'overwaarde verzilveren' slaat om in het 'onderwaarde betalen', waarbij banken extra garanties zullen eisen, leningen of bijstortingen om de verliezen te dekken, die niet kunnen worden gebruikt om uit te geven, maar waar wel rente over moet worden betaald, waardoor een nog groter deel van het arbeidsloon verloren gaat om de ontstane overproductiecrisis te bestrijden. De huizenzeepbel krimpt, de geldhoeveelheid wordt minder en het afzetprobleem steeds groter, in Amerika of elders in de wereld, wat zich zal uitdrukken in een sterke vermindering van export naar Amerika.

Ontkenningspolitiek

Opvallend is hoe na het manifest worden van de hypotheekcrisis in het voorjaar van 2007 de politiek in eerste instantie reageerde alsof er niet veel aan de hand was. Het duurde maanden voordat de regering Bush eindelijk erkende dat er een serieus probleem was gerezen. Die ontkenningspolitiek is eigenlijk nog sterker aanwezig bij de Nederlandse regering of bij de collega's in europees verband.

Afgaand op de uitspraken van Bos of Balkenende, maar ook door bijvoorbeeld de directeur van de Postbank worden de problemen op de huizenmarkt vooral als een Amerikaans probleem voorgesteld. Het verhaal is dat in Nederland het toezicht op hypotheken veel beter is geregeld en het aandeel van de hoge risicohypotheken, zoals in Amerika is verstrekt nauwelijks aanwezig. Hiermee wordt het probleem van de huizenzeepbel, wat ook in Europa is ontwikkeld en zeer zeker in Nederland (vgl. de extreme groei van de WOZ-waarden) eigenlijk weggemoffeld.

Zo'n reactie lijkt wel bedoeld om het vertrouwen in stijgende huizenprijzen vooral niet te ondermijnen en daarmee het sprookje van het steeds rijker wordende gezin met het steeds maar duurder wordende koophuis in stand te houden en het barsten van de zeepbel in Nederland te voorkomen. En wat te denken van de gevolgen voor Europese productiebedrijven als gevolg van het inzakken van de Amerikaanse consumptie?

Daarbij opgeteld de gevolgen van de ontstane kredietcrisis, waarbij banken volgend op de hypotheekcrisis ook naar elkaar wantrouwend zijn geworden en steeds zwaardere voorwaarden stellen aan het financieren van een lening, waar ook de Europese bedrijven van afhankelijk zijn. De Nederlandse economie is geen eiland, maar deel van een wereldwijd kapitalistisch stelsel, waar de Verenigde Staten als meest invloedrijke speler een zeer zware griepaanval te pakken heeft, waarvan de bacillen tot ver over de oceaan toeslaan.

Reddingsplan

Geconfronteerd met de uitslaande brand lijkt de Amerikaanse regering langzaam wakker te worden. Sinds de herfst van het vorig jaar volgt de ene na de andere maatregel om het tij te keren. Zo heeft de Fed, de Amerikaanse centrale bank, het rentetarief dat de Amerikaanse staat berekent voor het uitlenen van geld al meerdere keren verlaagd om het lenen van geld goedkoper te maken.

Ook is een zogenoemde reddingsplan opgesteld omhuisuitzettingen van huiseigenaren tegen te gaan, door bevriezing van de variabele rente van de risicovolle subprime hypotheken. Het nieuwste plan is een geldinjectie, voor iedere belastingbetaler 800 dollar met tal van belastingverlagingen. Al deze maatregelen zijn bedoeld om het afzetprobleem tegen te gaan door de uitgaven van gezinnen en bedrijven te stimuleren en te voorkomen dat het gerezen wantrouwen de economie nog verder in een neerwaartse spiraal naar beneden trekt.

Vooralsnog heeft dit niet het beoogde effect, want de crisis op de huizenmarkt is er namelijk niet veel minder om geworden en van verschillende kanten is ook kritiek geuit. Zo zijn de hypotheekbanken niet blij met de opgelegde bevriezing van de variabele rente en de democratische oppositie, die op zich het stimuleringspakket steunt eist meer zekerheid door uitbreiding van het voedselbonnenprogramma en versterking van de werkloosheidswet nu door de ontstane situatie ontslagen vallen het arbeidsloon daalt en meer armoede de kop opsteekt.

Maar wat ook de kritiek moge zijn, opmerkelijk is wel dat Bush actieve overheidsbemoeienis bepleit om de patstelling op de markt te doorbreken als een herhaling van de in de jaren dertig beproefde Keynesiaanse new deal, een crisismedicijn wat wel even anders klinkt dan de jarenlang uitgedragen neoliberale ideologie van de vrije markt.

Verstrikt

Op de keeper beschouwd is de Amerikaanse overheid gevangene geworden van haar eigen beleid. In een laatste poging om als president van Amerika de gemeenschappelijke belangen van het Amerikaanse kapitaal te dienen raakt Bush verstrikt in een web vol tegenstrijdige belangen. Met het uitdelen van 800 dollar aan cadeautjes wordt het arbeidsloon weliswaar tijdelijk aangevuld, waarvan bedrijven kunnen profiteren door tal van producten te verkopen, maar een opwaartse druk op de prijzen is daarvan wel het gevolg en daarbij een toenemende staatsschuld.

Dit geldt ook voor de gevolgen van belastingverlagingen. Het is alsof Bush de problemen op de huizenmarkt wil oplossen door de positie van Amerikaanse huizenkopers te imiteren, die ook maar bleven lenen en uitgeven met de prijs van een steeds groter wordende schuldenlast.

In combinatie met een politiek tot renteverlaging gaat die staatsschuld opbreken, omdat die zo hoog is dat de Amerikaanse staat alleen voor het betalen van de rentelast afhankelijk is geworden van internationale financiers. Die willen wel verdienen op hun dollars, wat niet wordt bevorderd als door een renteverlaging het uitlenen van dollars minder winstgevend wordt.

Het gevolg is dan dat dollarbezit wordt omgeruild voor andere valuta, waar meer rente op kan worden verdiend, met een koersval van de dollar als gevolg, waar de Fed, de Amerikaanse centrale bank als uitgever van de dollars een behoorlijke deuk door zal oplopen.

Keynesiaanse spagaat

Voor de Amerikaanse hypotheekbanken is devaluatie van de dollar ronduit funest. Want dollarbezit is het alfa en omega van hun bestaan en de voornaamste bron van hun zelfverrijking. Als de dollar valt worden de hypotheekleningen die de banken hebben uitstaan ook minder waard. De enige manier waarop de hypotheekbanken de kosten van devaluatie van de munt kan compenseren is de hypotheekrente te verhogen, maar dat was nu nťt waar de problemen op de huizenmarkt mee waren ontstaan en wat de staat met een Keynesiaanse ingreep tot renteverlaging op staatsleningen wilde tegengaan.

Het Keynesiaanse crisismedicijn valt in spagaat, loopt vast op de macht van de financiers. Een macht die door de Amerikaanse regering zelf is veroorzaakt door de mogelijkheden die zijn gegeven om zowel de Amerikaanse regering zelf (door de kosten van oorlogsvoering e.d.), dan wel de bewoners (door de gevoerde huisvestingspolitiek) tegen een groeiende schuldenlast in het rood te zetten. Kan die macht worden gebroken?

Door de hypotheekbanken zal te allen tijde een harde dollar worden verdedigd met daarbij de mogelijkheid om de rente te verhogen wat nu al blijkt uit de protesten tegen een tijdelijke bevriezing van de variabele rente. Daarmee is het afzetprobleem voor de Amerikaanse productiebedrijven niet opgelost. De kans is groot dat het probleem elders wordt gebracht.

Als dit niet met openlijk militair machtsvertoon gebeurt of een devaluatie van de munt zal het arbeidsloon omlaag moeten. Zo worden de productiekosten omlaag gebracht om de import, die toch al kleiner wordt door de terugvallende consumptie, nog meer te verkleinen en de export te verhogen. De crisis op de Amerikaanse huizenmarkt zal nog sterker voelbaar worden in de rest van de wereld, in China, in de Arabische landen, alsook in Europa, waarbij de verlaging van het arbeidsloon een nog zwaardere wissel trekt op de slepende schuldenlast, die ten tijde van de wassende huizenzeepbel door de Amerikaanse huizenkopers is aangegaan.

Perspectief

De crisis op de Amerikaanse huizenmarkt zal voorlopig de gemoederen wel bezig houden. Zeer zeker als de uitgeslagen brand steeds wereldser vormen gaat aannemen. De grote vraag is welke conclusie mag worden getrokken nu de droom van het eigen huis ontaardt in een nachtmerrie. Een nachtmerrie die steeds meer wordt gevoeld door een groeiende ongelijkheid die naar voren treedt.

Of het nu de leegstand van de te koop staande huizen, de stagnatie in de bouw of de daarmee oplopende werkloosheid van bouwvakkers betreft, steeds brutaler wordt het contrast met de concreet bestaande maatschappelijke werkelijkheid, waarin de behoefte aan huisvesting groeit, als mensen door oplopende schulden op straat worden gezet.

Het hypothekendrama maakt duidelijk wat er kan gebeuren, wanneer een fundamentele basisbehoefte wordt geofferd aan het spel van de vrije markt. Daarbij verschijnt de volgende vraag. Wat is belangrijker, de zekerheid van een goed huis voor ons allemaal of de mogelijkheid geldbezit ten kostte van anderen te vermeerderen ook als daarmee de huisvestingszekerheid in het geding is en ongelijkheid tussen mensen kan groeien.

Het lijkt wel als het oude liedje, waar hypotheek of ook de huurschuld uiteindelijk de schuld is van het kapitaal. Maar het kapitalisme is alom aanwezig en ons daarvan bevrijden is makkelijker gezegd dan gedaan. Daarbij geeft de historische praktijk van het zogenoemde 'staatssocialisme' aan hoe gigantisch groot de gevaren zijn van corruptie, bureaucratie, onderdrukking of ronduit terreur in naam van de revolutie! Een oplossing is moeilijk, maar de redelijkheid zegt dat het zo niet langer kan. Het is als het kind met het badwater. Koesteren wat waardevol is en weggooien wat weg moet.

Change!

De geschiedenis leert ons waar het verkeerd is gegaan. De optimistische theorieŽn van de vrije markt-gelovigen missen daarbij iedere aansluiting op de concreet historische werkelijkheid, terwijl de ideologen van het sociaal-kapitalisme dromen van een combinatie die in zichzelf tegenstrijdig en feitelijk onmogelijk is. Hetbevrijd zijn van armoede en angst, de freedom from want and fear!, waarmee president Roosevelt in 1941 de doelstelling van het naoorlogs tijdperk formuleerde, is ondanks de beloften en mogelijkheden van de Keynesiaanse verzorgingsstaat niet waar gemaakt.

De ontstane huisvestingscrisis als drama van ontredderde huizenkopers en het daarbij ontbrekende alternatief van een betaalbare huurwoning geeft aan hoe enorm veel nog kan worden verbeterd. Dit geldt voor Amerika, maar door de groeiende schuldenbel van huizenkopers en voortgaande huurverhogingen, uitverkoop en sloop van sociale huurwoningen gaat het in Nederland dezelfde kant op. We kunnen onze kop niet in het zand steken!

De geschiedenis kan ook inspiratie zijn. Is de droom van een maatschappij zonder crisis en voor iedereen de zekerheid van een goed huis niet de pure bevestiging van wat we eigenlijk met elkaar zouden willen? Het is niet makkelijk om een blauwdruk voor een nieuwe politiek te formuleren, omdat iedere blauwdruk door een voortdurend veranderende werkelijkheid al weer is ingehaald. Maar dat betekent niet dat we machteloos zijn, want steeds weer opnieuw klinkt de kracht van gemeenschappelijke actie voor gemeenschappelijke doelen, waarmee in het verleden ook heel veel is bereikt!!!

Daarbij kan worden vastgesteld dat het think global, act local nu actueler is dan ooit. Ook de problemen op het gebied van huisvesting laten zien hoe alleen in een internationaal perspectief de dynamiek kan worden begrepen, terwijl de oplossing bij de deur kan worden gezocht. Of het nu gaat om kopers of huurders, daklozen of krakers, Amerikanen, Nederlanders of wie dan ook in de wereld. Het concreet verdedigen en ontwikkelen van huisvestingszekerheid voor mensen is waar het omgaat. De kracht zijn wij zelf, CHANGE! roepen kiezers in Amerika.

 


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht