Ver van Familie van Marion Bloem gaat over de schijnbaar geruisloos geïntegreerde Indische Nederlanders. De film behandelt de nauwe en soms beklemmende familiebanden in de Indische gemeenschap, en het omgaan met de pijn van het koloniale verleden.

Dat pijnlijke verleden werd door Marion Bloem veelvuldig in haar boeken en in haar documentaire Het Land van mijn ouders (1984) belicht. De tweede generatie waartoe Bloem behoort, worstelt met gevoelens van ontheemding. Geboren in 1952 groeide ze op in deze migrantengemeenschap, de ruim 200.000 duizend Indo’s waren de grootste minderheidsgroep in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Deze groep wordt vaak gezien als voorbeeld van succesvolle integratie in de Nederlandse samenleving.

Die integratie ging wel degelijk moeizaam. Tijdens de koloniale tijd hadden de Indo’s een ondergeschikte rol ten opzichte van de blanke (koloniale) Nederlander, en werden ook vijandig bejegend door de Indonesische bevolking. Toen de Indo’s naar Nederland kwamen, vaak na een lang verblijf in de Jappenkampen, hadden ze moeite om zich aan te passen in het voor hun vreemde en kille Nederland.

De pijn van het afscheid nemen van hun geliefde Indië, en de daarmee samenhangende angsten en trauma’s speelden en spelen een grote rol in de verhouding met hun kinderen. Ze weigerden ook vaak te spreken over dat pijnlijke verleden, terwijl dat verleden ongewild hun levens beheersten. Marion Bloem wou een film maken over deze moeizame familie verhoudingen. En vooral ook laten zien hoe de normen en waarden uit koloniale tijden doorleven in de hedendaagse familieverhoudingen.

Ver van familie is gesitueerd in 1986, hiermee kon de eerste generatie Indo’s in beeld gebracht worden, omdat op dit moment nog zeer weinigen van de eerste generatie in leven zijn. Bloem heeft een ambitieuze poging gedaan om deze complexe materie in een familie-epos te behandelen. Ze is al 25 jaar bezig met dit project, de Nederlandse filmfondsen zagen er geen brood in. Dankzij de stichting Het Gebaar, een stichting die fondsen beheerd ten bate van de Indische gemeenschap, kon deze film gerealiseerd worden.

Er komen heel wat personages voorbij in de film, maar de kern van het verhaal is de poging van een kleindochter om in contact te komen met haar stervende grootmoeder. Barbie (Terence Schreurs) die met haar vader naar de Verenigde Staten emigreerde, neemt na de dood van haar stiefmoeder het vliegtuig naar Nederland om grootmoeder Em (Anneke Grönloh) op haar sterfbed te zien. Diverse familieleden proberen deze hereniging tegen te houden, allerlei geheimen moeten blijkbaar toegedekt blijven.

Gebaseerd op het gelijknamige in 1999 verschenen boek van haar, heeft Bloem de film geregisseerd, het scenario geschreven, de casting gedaan en de liedjes geschreven. Deze gedrevenheid is voelbaar in elke minuut van de bijna twee en half uur durende film. Een manco is zeker dat er zoveel in de film is gestopt, een groot aantal personages en verhaallijnen maken het geheel topzwaar. De ingewikkelde familieverhoudingen vragen nogal wat concentratie van de kijker. Bloem had meer op de kracht van het beeld moeten vertrouwen en de woordenstroom moeten indammen.

Toch barst de vertelling van authenticiteit, voor Indische mensen moet het een feest van herkenning zijn. Niet alleen met de tal van min of meer bekende Indische mensen in zowel hoofd als bijrollen, maar ook de liedjes en de Indische sfeer geven de rolprent onvermoede kracht. En natuurlijk het Indische eten. Gedurende de film worden talloze heerlijk gerechten en hapjes klaargemaakt die geserveerd gaan worden tijdens de opening van een tentoonstelling gemaakt door een van de familieleden.

In die tentoonstelling wordt het Indische verleden van de familie getoond, en oma Em als familiemoeder van het talloze kroost, in het zonnetje gezet. Het acteerwerk is van zwak tot sterk. Anneke Grönloh als grootmoeder Em speelt haar rol aangrijpend, Terence Schreurs, voornamelijk bekend door soapseries, is zeer overtuigend en ontwapenend in haar rol van kleindochter Barbie. Ver van familie is een film waar wel het een en ander op aan te merken valt, toch is het een bezienswaardig speelfilmdebuut van Bloem geworden.

Ulrik van Tongeren

Ver van familie (Waterfront Film Distribution)

vanaf 23 oktober in:
Amsterdam (Ketelhuis)
Den Haag (Filmhuis)
Breda (Chassé)
Utrecht (Louis Hartlooper Complex)
Einhoven (Plaza Futura)
Nijmegen (Lux)
Enschede (Cinestar)
Vanaf 30 oktober in Rotterdam (Lantaren/Venster)

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Wat vind jij van deze film?

Naar boven

hghg