1ddRavagedigitaal 17 juli 2008dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
‘Evacuatie’ Nederlander in Libië verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar échte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
Kirgizië: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carrièrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in Oekraïne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid Italië verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de Israëlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
België voedt militaire industrie Israël
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Met het stuklopen van het verdrag van Lissabon heeft de EU nog steeds geen gezamenlijk asielbeleid. Wel ontstaat er steeds meer consensus over wetgeving en samenwerking. Zo gaat de ontwikkeling van één Europese buitengrens die gemeenschappelijk bewaakt wordt door.

door Wouter Hiemstra

Een belangrijke kracht hierachter is het relatief onbekende Europese agentschap Frontex. Zij heeft de opdracht gekregen om de samenwerking tussen Europese landen te bevorderen als het op grensbewaking aankomt. Deze recente ontwikkeling past in een proces dat reeds twintig jaar gaande is en voorlopig nog geen einde kent.

Reeds in de jaren '80 van de vorige eeuw werd op Europees niveau gesproken over het opheffen van de binnengrenzen om zo tot één Europese markt te komen. Tegelijkertijd sprak men de wens uit om Europa te 'beschermen' tegen migranten en asielzoekers.

In de jaren '90 volgden concrete afspraken en verdragen. Zo leidde de gefaseerde invoering van het Schengenverdrag tot het openstellen van de binnengrenzen en werd de migratiepolitiek van de afzonderlijke lidstaten op elkaar afgestemd en verscherpt.

Daarnaast werd het concept van veilige- en derdelanden geïntroduceerd, waarmee vluchtelingen op basis van hun herkomst konden worden geweigerd. Gecombineerd met de intensivering van de bewaking aan de buitengrenzen is het steeds moeilijker geworden om Europa in te komen. Zij die wel binnen weten te komen, verblijven hier vaak illegaal en worden geconfronteerd met uitsluiting en repressie.

Verscherping

Onder druk van populistische en rechtse partijen is het migratiebeleid strenger en repressiever geworden. Men wil zo weinig mogelijk migranten toelaten en de toegang tot Europa verder beperken. Om dat te bewerkstelligen worden een aantal paden gevolgd.

Ten eerste probeert men tot een gemeenschappelijk asielbeleid te komen. Dat is echter met het vastlopen van het verdrag van Lissabon vertraagd. In de tweede plaats worden landen die nu kampen met grote vluchtelingenstromen, zoals bijvoorbeeld Spanje, financieel ondersteund door de EU. In de derde plaats is er een Europees gezantschap in het leven geroepen die samenwerking tussen de verschillende staten moet stimuleren en de verschillende informatiesystemen moet integreren.

Deze organisatie is Frontex (van het Franse frontières extérieures). Zij vormt een belangrijke aanzet tot het vormen van één Europees grensbewakingssysteem. De aanzet tot het oprichten van Frontex werd gegeven door de Raad van Ministers. Zij besloot in oktober 2004 'tot oprichting van een Europees agentschap voor het beheer van de operationele samenwerking aan de buitengrenzen van de lidstaten van de Europese Unie'.

Ondanks het wegvallen van de binnengrenzen is grensbewaking ook in het begin van de nieuwe eeuw veelal een nationale aangelegenheid. Een Europese grenspolitie bestaat niet, laat staan één informatiesysteem of intensieve samenwerking. Frontex moet hier verandering in gaan brengen en wordt in mei 2005 actief.

Als in 2006 de eerste operaties volgen, wordt al snel duidelijk wat de rol van Frontex is. Enerzijds worden er op (lucht)havens (paspoort)controles uitgevoerd. Dit gebeurt op basis van risico-analyses; op specifieke 'dreigingen' wordt snel en met specialistische teams gereageerd. De teams die deze controles uitvoeren bestaan uit experts uit vrijwel alle lidstaten, waaronder Nederland.

Anderzijds worden er in de Middellandse Zee en rond de Canarische eilanden zeeblokkades opgeworpen om te voorkomen dat bootvluchtelingen Europa bereiken. Hierbij speelt Frontex vooral een coördinerende en ondersteunende rol. Zij heeft zelf geen schepen in bezit of douaniers in dienst, maar kan daar wel over beschikken. Nederland heeft in dit kader een fregat toegezegd.

Zeeblokkades

Bij deze zeeblokkades wordt pijnlijk duidelijk wat het antwoord van Frontex is op de complexe vluchtelingenproblematiek. In de eerste plaats zijn er de blokkades zelf. Dat hiermee internationale vluchtelingenverdragen worden geschonden, lijkt bijzaak te zijn. Iedereen heeft het recht om asiel aan te vragen en een dergelijke aanvraag moet op een veilige plek afgehandeld worden.

Door vluchtelingen reeds in de nationale wateren van West-Afrikaanse staten tegen te houden en terug te sturen, kan dit nooit het geval zijn. Sterker nog, er worden tal van (bilaterale) verdragen met Afrikaanse landen gesloten, waarmee de Europese buitengrens steeds verder oprukt. In ruil voor economische en politieke voordelen werken landen als Libië, Marokko, Mali, Mauretanië en Senegal mee aan het tegenhouden van vluchtelingen.

Zo worden er deels in deze landen controles uitgevoerd en blokkades opgeworpen om mensen tegen te houden. Dat het hier deels om ondemocratische landen gaat met een bedenkelijke reputatie op het gebied van mensenrechten lijkt geen rol te spelen. Als gevolg van deze ontwikkelingen wordt de weg naar Europa langer en gevaarlijker en vallen er steeds meer doden. 

Afgezien van het oprekken van de grenzen wil men op termijn ook de fysieke buitengrens zelf bewaken met één grensbewakingssyteem. Hierbij wordt hoog ingezet op technische middelen als satellietoverzicht, radarcontrole en onbemande verkenningsvluchten. In Europa zelf wordt gewerkt aan een geautomatiseerd in- en uitreissysteem waarin de biometrische gegevens van reizigers van buiten de EU worden gekoppeld aan visumgegevens. Wie niet op tijd vertrekt, wordt dan automatisch gesignaleerd en gezocht.

Gecombineerd met risico-analyses, steekproefsgewijze controles overal in Europa en uitsluiting, moet het vluchtelingen zo moeilijk mogelijk gemaakt worden om hier te komen en te verblijven. Eenmaal opgepakt wordt men uit de maatschappij verwijderd en opgesloten in een van de vele vluchtelingengevangenissen of -boten, tot anderhalf jaar lang. In dat Europa is de boodschap duidelijk: vluchtelingen zijn niet welkom. Frontex speelt hierbij een sturende en coördinerende rol. Zij staat aan de basis van één Europese grensbewakingssysteem.

Mensenrechten

Met wat in feite de institutionalisering van de Europese grensbewaking is, neemt het democratische gehalte verder af. Frontex is een agentschap dat slechts weinig verantwoording hoeft af te leggen en met nationale parlementen vrijwel niets meer te maken heeft. Met een budget dat van 16 miljoen in 2006 tot 100 miljoen in 2009 groeit, is tegelijkertijd duidelijk dat de verwachtingen hooggespannen zijn.

Frontex speelt een pioniersrol en daarbij kan zij in grote mate vrij haar gang gaan. Sinds de jaren negentig is méér controle, méér repressie en méér uitsluiting het antwoord op het vluchtelingenvraagstuk, dus het mag geen verrassing heten dat ook Frontex die weg inslaat en verder verkent. Dat daarbij  mensenrechten in de verdrukking raken en worden geschonden is een bijzaak. Europa heeft nou eenmaal geen plek voor al die vluchtelingen.

Vluchtelingen uit Afrika en andere delen van de wereld, blijven echter naar Europa komen. Zeeblokkades en prikkeldraadversperringen leiden slechts tot meer doden, niet tot minder vluchtelingen. In Afrika zijn in veel landen armoede, uitzichtloosheid en gewapende conflicten aan de orde van de dag. Democratie is er ver te zoeken, laat staan een toekomst voor de eigen kinderen.

Dat is de reden waarom mensen vluchten en een nieuw bestaan in Europa willen opbouwen. Extra grensbewaking is slechts een van de vele barrières die zij op hun weg tegen zullen komen en zal hen niet van hun keuze afbrengen. De politieke koehandel die met Afrikaanse landen wordt gedreven, werkt democratie niet in de hand.

Klimaatveranderingen zullen de kwetsbare ecosystemen in Afrika verder verzwakken. Liberalisering van de wereldhandel, wurgverdragen met de wereldbank en de schuldproblematiek staan economische ontwikkeling in de weg. In dit alles heeft de Europese Unie een belangrijk aandeel. Zolang hier niets aan verandert, zullen mensen de oversteek naar Europa blijven wagen.  

Bronnen:

- Kritische duits-/engelstalige website Frontexwatch
- Officiële website van de EU
- Kerberos der Festung Europa, IN: AIB, nr. 79, zomer 2008
- Was ist Frontex?, Materialien gegen Krieg, Repression und für andere Verhältnisse, nr. 4, IMI: januari 2008


- - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht