1ddRavagedigitaal dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006


Actievoerders betreden het terrein van het uraniumverwerkingsbedrijf UCN in Almelo, tegenwoordig Urenco. (1985)


Een maatschappelijke klimaatbeweging is harder nodig dan ooit. Maar wel een die geweldloos is en de democratische rechtsstaat respecteert. Dat bepleit Wijnand Duyvendak, voormalig fractielid van GroenLinks. Zonder scrupules neemt hij afstand van een radicaal actieverleden.

door Wijnand Duyvendak

Het begon met een mooi idee - met wat nog steeds een goed idee is: Een boek schrijven over de klimaatcrisis. Het idee ontstond afgelopen najaar toen ik in de Tweede Kamer zag hoe de mooie klimaatambities van het kabinet vastliepen in de Haagse werkelijkheid: Uit rekensommen bleek dat in deze kabinetsperiode de C02-uitstoot in Nederland zelfs zal stijgen.

Het idee kreeg vastere vormen tijdens de VN-klimaattop in Bali in december vorig jaar waar ik meemaakte hoe een beslissende doorbraak in een wereldwijde aanpak opnieuw uitbleef. Ik ben daar zo bezorgd over: waarom doet de wereld en doet Nederland niet wat nodig is? We hebben tien tot vijftien jaar om onze C02 uitstoot drastisch terug te brengen - en anders loopt het echt helemaal fout.

Vreedzame veldslag

De politiek zal de maatregelen moeten nemen, of ze worden niet genomen. Zo moeten we het in Nederland doen, zo moeten we het internationaal doen. Ik beschrijf in het boek hoe ik op de klimaattop in Bali meemaakte hoe de Verenigde Staten na een urenlang openbaar debat tussen regeringsdelegaties uiteindelijk 'ja' zei tegen de overigens erg uitgeklede - slotverklaring.

Ik concludeerde: "het is bijzonder de wereld zo in een publiek debat, op het scherpst van de snede, stap voor stap tot overeenstemming te zien komen. Ging het altijd maar zo: een veldslag winnen met vreedzame middelen". Hierom heb ik zelf in 2002 voor het parlementaire werk gekozen: met vreedzame middelen in een politieke gemeenschap pogen een doorbraak te bereiken


Milieudefensieblokkeert een startbaan op Schiphol (1995)

Nederland bungelt onderaan de lijstjes van milieuprestaties in Europa. Soms lijkt het wel alsof minister Cramer voor spek en bonen in het kabinet zit. Vrijwilligheid en vrijblijvendheid is troef. De klimaatcrisis smeekt om een groene doorbaak in Den Haag. Groene partijen hebben hier in Europa een sleutelrol te spelen, maar zijn net als GroenLinks nog veel te klein. Regeringsdeelname zou een expliciet doel moeten zijn.

Het is vreemd nu plotsklaps de Haagse arena te verlaten. Een stap opzij te zetten. Ik was er nog niet klaar. Nog lang niet klaar. Het spijt me ook ontzettend voor al die mensen die mij hun vertrouwen hebben gegeven. Het is vervreemdend zelf het middelpunt van een hype te zijn. Al is het een rot besef deze zelf mede te hebben aangesticht.

Hype

Met een uitnodiging die meer misverstanden over mijn hedendaagse opvattingen opriep dan verduidelijkte. In een hype vallen argumenten weg. In een hype vallen nuanceringen weg. Er worden beelden gecreŽerd. Insinuaties worden feiten. Etiketten geplakt. Oordelen geveld.

In de Volkskrant noemde een columnist mij de Nederlandse Gerry Adams van Sinn Fein. Voor GeenStijl was ik de Karadzic van de Lage Landen. Maar er werd ook ongelooflijk onzorgvuldig omgesprongen met feiten. Zo zou ik volgens Nieuwe Revu in 1998 tegenover de kandidaten commissie van GroenLinks verzwegen hebben dat ik inbraken had gepleegd, terwijl ik toen helemaal niet meedong naar een Kamerzetel voor GroenLinks en pas voor de verkiezingen van 2002 voor het eerst een kandidatencommissie heb gesproken.

En De Telegraaf wist op basis van anonieme bronnen het bespottelijke verhaal te vertellen dat in het kraakpand waar ik in de jaren tachtig woonde sperma gemixt zou zijn om daarmee toprevolutionairen te kweken, waarbij ze en passant ook nog even verwezen naar praktijken uit Nazi-Duitsland.

Ik heb onderschat welke krachten los zouden komen en hoe groot de behoefte is om keihard af te rekenen met actievoeren en met links. Hoe onverwerkt de jaren '80 zijn - hoe onbekend ook. Ik moest me de afgelopen twee weken iedere dag opnieuw voor nůg meer acties uit de jaren '80 verantwoorden, ook acties waaraan ik part noch deel had of acties waartegen ik me destijds al had gekeerd. Zoveel en zo vaak - dat het mijn functioneren als Kamerlid heel lastig maakte. Dan past terugtreden.

Afschuw van geweld

Ook omdat ik erg geschokt was door wat oud-topambtenaar de heer Verberg mij schreef over de brandstichting in zijn woning in 1985. Een daad die ik verafschuw, ook in de jaren '80 verafschuwd zou hebben als het destijds bekend was geweest. Een daad ook die ik nooit beoogd heb, maar mogelijk wel het onbedoelde gevolg was van adresgegevens en een oproep die ik nooit had moeten publiceren.

Maar voor hen die denken dat ik afgelopen donderdag zomaar opgaf: okť, mijn zetel gaf ik op, maar meer ook niet. Ik wilde juist beter kunnen vechten: tegen onterechte beschuldigingen en tegen beelden die niet onderkennen dat ik in woord en daad veranderd ben!

De beweging van de jaren '80 was groot, divers en ongestructureerd. Het verloop ervan onverwacht, onvoorspelbaar en chaotisch. Ik deed in volle overtuiging aan veel acties mee. Maar liet er ook heel veel lopen. Daar voelde ik mij niet bij thuis, die vond ik slecht: de actie tegen de Centrumdemocraten in Kedichem bijvoorbeeld, of de herkraak van de Lucky Luyk.


De aanleg van het Bulderbos tegen de uitbreiding van Schiphol (1994)

Daar heb ik niet aan mee gedaan en was ik ook niet aanwezig. Er was voor mij - ook toen ik middenin de beweging zat een duidelijke grens: geweld tegen personen, het stichten van brand, laat staan het plaatsen van bommen. Dat vond ik onaanvaardbaar. RARA ging deze grens ver over. Ik was juist heel bezorgd over dergelijke acties, ging de confrontatie erover aan met voorstanders. Ik probeerde de beweging daarvan weg te trekken, weg te houden. Anderen moeten maar beoordelen in hoeverre mij dat gelukt is.

Niemand is machteloos

Waarom moest een boek - dat primair over de klimaatstrijd gaat - ook in hoofdlijnen mijn actieverleden in die jaren beschrijven? Ik wilde laten zien waar mijn optimisme vandaan komt, dat we samen de maatschappij kunnen veranderen. Dat we door te handelen invloed kunnen uitoefenen.

In de jaren '80 stopten we het dumpen van kernafval in zee. Dwong de kraakbeweging af dat Amsterdam leefbaar werd, op een moment dat grote delen van de stad dreigden te verpauperen. Waarschuwden we met Onkruit voor de gevaren van het militarisme, van blinde gehoorzaamheid.

Ik leerde er dat niemand volledig machteloos is. Dat we ons lot in eigen hand kunnen nemen. Het is een optimisme en vertrouwen dat ik nu in 2008 maar al te vaak in de samenleving mis. Want dat optimisme is een waardevol deel van de ervaring die ik in die jaren heb opgedaan met de gekke, de creatieve, de foute, de succesvolle, en de mislukte acties die we voerden.

Een sterke maatschappelijke beweging is cruciaal voor broodnodige veranderingen. Maar ik wilde in het boek ook de slechte ervaringen beschrijven. Om duidelijk te maken waarom ik een geweldloze activist ben geworden. Dat foute acties mij veranderd hebben. En waarom ik er steeds meer er voor koos binnen de kaders van de rechtsstaat actie te voeren. Om mij meer en meer op beÔnvloeding van het parlement te richten.

Ik veroordeel nu alle vormen van fysiek geweld en eigenrichting en vind dat acties binnen de grenzen van de rechtsstaat moeten plaatsvinden. Het was voor mij een verbijsterende ervaring dat er juist voor het besef dat mensen kunnen veranderen vorige week geen ruimte meer leek: Eens een dief altijd een dief. Eens een Bluf!-redacteur altijd een Bluf!-redacteur. Ongelooflijk.

Eigen rechter

In de jaren '90 heb ik in de tijd dat ik bij Milieudefensie werkte een opiniestuk geschreven over grenzen van het actievoeren. Ik verantwoordde me in dit stuk voor een bezettingsactie van een startbaan van Schiphol, die we met Milieudefensie in 1995 hadden gevoerd. Acties moesten, zo schreef ik, geweldloos zijn, gericht op parlementaire besluitvorming en dus niet op het spelen van eigen rechter. En actievoerders moesten bereid zijn tot publieke verantwoording en verantwoording voor de rechter.


De verstoring van het CP-congres op de dijk in Kedighem loopt compleet uit de hand. (1986)

Ik vind dit nog steeds. Al leg ik voor de klimaatbeweging de lat hoger. Die moet enorm uitkijken met acties waarbij de wet wordt overtreden, ook al vallen zij binnen de genoemde drie criteria. Omdat ik heel bang ben dat harde acties contraproductief zijn, de beweging isoleert en de maatschappelijk roep om krachtdadiger klimaatbeleid marginaliseert.

De inbraak bij Economische Zaken in 1985 werd afgelopen weken scherp veroordeeld, maar er waren ook velen die zeiden eigenlijk morgen wel weer te willen inbreken als daarmee nuttige geheimen boven tafel zouden kunnen komen. Het doel heiligt het middel, is dan kennelijk de redenering. Maar inbraken zijn enorme inbreuken op onze rechtsstaat en ondergraven het democratisch proces. Het doel heiligt hier niet het middel.

Het is voor eigen rechter spelen: want jij meent zelf uit te kunnen maken voor welk goed doel dit middel gerechtvaardigd is en voor welk niet. Maar als rechtse activisten nu eens alle dossiers stelen van asielzoekers die op het punt staan hun generaal pardon te krijgen? Omdat dat voor hen een gerechtvaardigd doel is? Wat kun je daar dan nog tegenover stellen?

VN-Top Kopenhagen

In mijn boek beschrijf ik dat er een nieuwe maatschappelijke beweging nodig is om de klimaatverandering te stoppen. Natuurlijk, de politici moeten de maatregelen nemen. Maar zij zullen dat alleen doen als de maatschappij er met klem om vraagt. En als er genoeg draagvlak is voor de ingrijpende maatregelen die onvermijdelijk zijn.

Dat vraagt een grote, brede, open maatschappelijke klimaatbeweging die geweldloos is en de democratische rechtsstaat respecteert. En allerlei institutionele deelbelangen tussen bestaande organisaties overstijgt. Die beweging is er nu - spijtig genoeg! - nog niet. We missen 'm node.

Nog zestien maanden en dan wordt in Kopenhagen de beslissende VN-Top gehouden: Komt het daar tot afdoende afspraken? Wie is er in Nederland mee bezig, waar is de druk? Want echt, er komt daar alleen een akkoord als we er allemaal samen om vragen, roepen of zelfs smeken. Is het niet gek dat daar niet aan gewerkt wordt?

Ik zou natuur- en milieuorganisaties, maar ook de kerken, vakbonden, journalisten, schrijvers, tv-persoonlijkheden op willen roepen heel snel met een 'Kopenhagenbeweging' te starten. De politiek moet het klimaat redden, maar maatschappelijke druk en steun is onmisbaar, zo beschrijf ik in het boek.

Nu de Kamer niet langer mijn domein meer is, zal ik me er de komende tijd - met alles wat in me is - voor inzetten dat de maatschappelijke klimaatbeweging sterker en krachtiger wordt.


Dit is een lichte bewerking van de toespraak die Wijnand Duyvendak hield tijdens de presentatie van zijn boek 'Klimaatactivist in de politiek'. Uitgeverij Bert Bakker, ISBN 978 90 35133617. Tevens beschikbaar als
PDF-file
op internet.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht