Print
deze pagina 
Actievoerders
betreden het terrein van het uraniumverwerkingsbedrijf UCN in Almelo,
tegenwoordig Urenco. (1985)
Een maatschappelijke klimaatbeweging is harder nodig dan ooit. Maar wel een die geweldloos is en de democratische rechtsstaat respecteert. Dat bepleit Wijnand Duyvendak, voormalig fractielid van GroenLinks. Zonder scrupules neemt hij afstand van een radicaal actieverleden.
door Wijnand Duyvendak
Het begon met een mooi idee - met wat nog steeds een goed idee is: Een boek schrijven over de klimaatcrisis. Het idee ontstond afgelopen najaar toen ik in de Tweede Kamer zag hoe de mooie klimaatambities van het kabinet vastliepen in de Haagse werkelijkheid: Uit rekensommen bleek dat in deze kabinetsperiode de C02-uitstoot in Nederland zelfs zal stijgen.
Het idee kreeg vastere vormen tijdens de VN-klimaattop in Bali in december vorig jaar waar ik meemaakte hoe een beslissende doorbraak in een wereldwijde aanpak opnieuw uitbleef. Ik ben daar zo bezorgd over: waarom doet de wereld en doet Nederland niet wat nodig is? We hebben tien tot vijftien jaar om onze C02 uitstoot drastisch terug te brengen - en anders loopt het echt helemaal fout.
Vreedzame veldslag
De politiek zal de maatregelen moeten nemen, of ze worden niet genomen. Zo moeten we het in Nederland doen, zo moeten we het internationaal doen. Ik beschrijf in het boek hoe ik op de klimaattop in Bali meemaakte hoe de Verenigde Staten na een urenlang openbaar debat tussen regeringsdelegaties uiteindelijk 'ja' zei tegen de overigens erg uitgeklede - slotverklaring.
Ik concludeerde: "het is bijzonder de wereld zo in een publiek debat, op het scherpst van de snede, stap voor stap tot overeenstemming te zien komen. Ging het altijd maar zo: een veldslag winnen met vreedzame middelen". Hierom heb ik zelf in 2002 voor het parlementaire werk gekozen: met vreedzame middelen in een politieke gemeenschap pogen een doorbraak te bereiken
Milieudefensie
blokkeert een startbaan op Schiphol (1995)
Nederland bungelt onderaan de lijstjes van milieuprestaties in Europa. Soms lijkt het wel alsof minister Cramer voor spek en bonen in het kabinet zit. Vrijwilligheid en vrijblijvendheid is troef. De klimaatcrisis smeekt om een groene doorbaak in Den Haag. Groene partijen hebben hier in Europa een sleutelrol te spelen, maar zijn net als GroenLinks nog veel te klein. Regeringsdeelname zou een expliciet doel moeten zijn.
Het is vreemd nu plotsklaps de Haagse arena te verlaten. Een stap opzij te zetten. Ik was er nog niet klaar. Nog lang niet klaar. Het spijt me ook ontzettend voor al die mensen die mij hun vertrouwen hebben gegeven. Het is vervreemdend zelf het middelpunt van een hype te zijn. Al is het een rot besef deze zelf mede te hebben aangesticht.
Hype
Met een uitnodiging die meer misverstanden over mijn hedendaagse opvattingen opriep dan verduidelijkte. In een hype vallen argumenten weg. In een hype vallen nuanceringen weg. Er worden beelden gecreëerd. Insinuaties worden feiten. Etiketten geplakt. Oordelen geveld.
In de Volkskrant noemde een columnist mij de Nederlandse Gerry Adams van Sinn Fein. Voor GeenStijl was ik de Karadzic van de Lage Landen. Maar er werd ook ongelooflijk onzorgvuldig omgesprongen met feiten. Zo zou ik volgens Nieuwe Revu in 1998 tegenover de kandidaten commissie van GroenLinks verzwegen hebben dat ik inbraken had gepleegd, terwijl ik toen helemaal niet meedong naar een Kamerzetel voor GroenLinks en pas voor de verkiezingen van 2002 voor het eerst een kandidatencommissie heb gesproken.
En De Telegraaf wist op basis van anonieme bronnen het bespottelijke verhaal te vertellen dat in het kraakpand waar ik in de jaren tachtig woonde sperma gemixt zou zijn om daarmee toprevolutionairen te kweken, waarbij ze en passant ook nog even verwezen naar praktijken uit Nazi-Duitsland.
Ik heb onderschat welke krachten los zouden komen en hoe groot de behoefte is om keihard af te rekenen met actievoeren en met links. Hoe onverwerkt de jaren '80 zijn - hoe onbekend ook. Ik moest me de afgelopen twee weken iedere dag opnieuw voor nóg meer acties uit de jaren '80 verantwoorden, ook acties waaraan ik part noch deel had of acties waartegen ik me destijds al had gekeerd. Zoveel en zo vaak - dat het mijn functioneren als Kamerlid heel lastig maakte. Dan past terugtreden.
Afschuw van geweld
Ook omdat ik erg geschokt was door wat oud-topambtenaar de heer Verberg mij schreef over de brandstichting in zijn woning in 1985. Een daad die ik verafschuw, ook in de jaren '80 verafschuwd zou hebben als het destijds bekend was geweest. Een daad ook die ik nooit beoogd heb, maar mogelijk wel het onbedoelde gevolg was van adresgegevens en een oproep die ik nooit had moeten publiceren.
Maar voor hen die denken dat ik afgelopen donderdag zomaar opgaf: oké, mijn zetel gaf ik op, maar meer ook niet. Ik wilde juist beter kunnen vechten: tegen onterechte beschuldigingen en tegen beelden die niet onderkennen dat ik in woord en daad veranderd ben!
De beweging van de jaren '80 was groot, divers en ongestructureerd. Het verloop ervan onverwacht, onvoorspelbaar en chaotisch. Ik deed in volle overtuiging aan veel acties mee. Maar liet er ook heel veel lopen. Daar voelde ik mij niet bij thuis, die vond ik slecht: de actie tegen de Centrumdemocraten in Kedichem bijvoorbeeld, of de herkraak van de Lucky Luyk.
De
aanleg van het Bulderbos tegen de uitbreiding van Schiphol (1994)
Daar heb ik niet aan mee gedaan en was ik ook niet aanwezig. Er was voor mij - ook toen ik middenin de beweging zat een duidelijke grens: geweld tegen personen, het stichten van brand, laat staan het plaatsen van bommen. Dat vond ik onaanvaardbaar. RARA ging deze grens ver over. Ik was juist heel bezorgd over dergelijke acties, ging de confrontatie erover aan met voorstanders. Ik probeerde de beweging daarvan weg te trekken, weg te houden. Anderen moeten maar beoordelen in hoeverre mij dat gelukt is.
Niemand is machteloos
Waarom moest een boek - dat primair over de klimaatstrijd gaat - ook in hoofdlijnen mijn actieverleden in die jaren beschrijven? Ik wilde laten zien waar mijn optimisme vandaan komt, dat we samen de maatschappij kunnen veranderen. Dat we door te handelen invloed kunnen uitoefenen.
In de jaren '80 stopten we het dumpen van kernafval in zee. Dwong de kraakbeweging af dat Amsterdam leefbaar werd, op een moment dat grote delen van de stad dreigden te verpauperen. Waarschuwden we met Onkruit voor de gevaren van het militarisme, van blinde gehoorzaamheid.
Ik leerde er dat niemand volledig machteloos is. Dat we ons lot in eigen hand kunnen nemen. Het is een optimisme en vertrouwen dat ik nu in 2008 maar al te vaak in de samenleving mis. Want dat optimisme is een waardevol deel van de ervaring die ik in die jaren heb opgedaan met de gekke, de creatieve, de foute, de succesvolle, en de mislukte acties die we voerden.
Een sterke maatschappelijke beweging is cruciaal voor broodnodige veranderingen. Maar ik wilde in het boek ook de slechte ervaringen beschrijven. Om duidelijk te maken waarom ik een geweldloze activist ben geworden. Dat foute acties mij veranderd hebben. En waarom ik er steeds meer er voor koos binnen de kaders van de rechtsstaat actie te voeren. Om mij meer en meer op beïnvloeding van het parlement te richten.
Ik veroordeel nu alle vormen van fysiek geweld en eigenrichting en vind dat acties binnen de grenzen van de rechtsstaat moeten plaatsvinden. Het was voor mij een verbijsterende ervaring dat er juist voor het besef dat mensen kunnen veranderen vorige week geen ruimte meer leek: Eens een dief altijd een dief. Eens een Bluf!-redacteur altijd een Bluf!-redacteur. Ongelooflijk.
Eigen rechter
In de jaren '90 heb ik in de tijd dat ik bij Milieudefensie werkte een opiniestuk geschreven over grenzen van het actievoeren. Ik verantwoordde me in dit stuk voor een bezettingsactie van een startbaan van Schiphol, die we met Milieudefensie in 1995 hadden gevoerd. Acties moesten, zo schreef ik, geweldloos zijn, gericht op parlementaire besluitvorming en dus niet op het spelen van eigen rechter. En actievoerders moesten bereid zijn tot publieke verantwoording en verantwoording voor de rechter.
De
verstoring van het CP-congres op de dijk in Kedighem loopt compleet uit
de hand. (1986)
Ik vind dit nog steeds. Al leg ik voor de klimaatbeweging de lat hoger. Die moet enorm uitkijken met acties waarbij de wet wordt overtreden, ook al vallen zij binnen de genoemde drie criteria. Omdat ik heel bang ben dat harde acties contraproductief zijn, de beweging isoleert en de maatschappelijk roep om krachtdadiger klimaatbeleid marginaliseert.
De inbraak bij Economische Zaken in 1985 werd afgelopen weken scherp veroordeeld, maar er waren ook velen die zeiden eigenlijk morgen wel weer te willen inbreken als daarmee nuttige geheimen boven tafel zouden kunnen komen. Het doel heiligt het middel, is dan kennelijk de redenering. Maar inbraken zijn enorme inbreuken op onze rechtsstaat en ondergraven het democratisch proces. Het doel heiligt hier niet het middel.
Het is voor eigen rechter spelen: want jij meent zelf uit te kunnen maken voor welk goed doel dit middel gerechtvaardigd is en voor welk niet. Maar als rechtse activisten nu eens alle dossiers stelen van asielzoekers die op het punt staan hun generaal pardon te krijgen? Omdat dat voor hen een gerechtvaardigd doel is? Wat kun je daar dan nog tegenover stellen?
VN-Top Kopenhagen
In mijn boek beschrijf ik dat er een nieuwe maatschappelijke beweging nodig is om de klimaatverandering te stoppen. Natuurlijk, de politici moeten de maatregelen nemen. Maar zij zullen dat alleen doen als de maatschappij er met klem om vraagt. En als er genoeg draagvlak is voor de ingrijpende maatregelen die onvermijdelijk zijn.
Dat vraagt een grote, brede, open maatschappelijke klimaatbeweging die geweldloos is en de democratische rechtsstaat respecteert. En allerlei institutionele deelbelangen tussen bestaande organisaties overstijgt. Die beweging is er nu - spijtig genoeg! - nog niet. We missen 'm node.
Nog zestien maanden en dan wordt in Kopenhagen de beslissende VN-Top gehouden: Komt het daar tot afdoende afspraken? Wie is er in Nederland mee bezig, waar is de druk? Want echt, er komt daar alleen een akkoord als we er allemaal samen om vragen, roepen of zelfs smeken. Is het niet gek dat daar niet aan gewerkt wordt?
Ik zou natuur- en milieuorganisaties, maar ook de kerken, vakbonden, journalisten, schrijvers, tv-persoonlijkheden op willen roepen heel snel met een 'Kopenhagenbeweging' te starten. De politiek moet het klimaat redden, maar maatschappelijke druk en steun is onmisbaar, zo beschrijf ik in het boek.
Nu de Kamer niet langer mijn domein meer is, zal ik me er de komende tijd - met alles wat in me is - voor inzetten dat de maatschappelijke klimaatbeweging sterker en krachtiger wordt.
Dit is een lichte bewerking van de toespraak die Wijnand Duyvendak
hield tijdens de presentatie van zijn boek 'Klimaatactivist in de politiek'.
Uitgeverij Bert Bakker, ISBN 978 90 35133617. Tevens beschikbaar als
PDF-file op internet.
-
- - - - - - - - - - -
-
- - - - - - - - - - -
Reageer
op dit bericht
August 20, 2008 at 09:21:18pm
tt hh
August 20, 2008 at 09:17:31pm
dannyboy
mooie toespraak meneer duyvendak, jammer van die taart.
August 20, 2008 at 09:06:13pm
Conflict
August 20, 2008 at 06:48:16pm
teacher goed bezig Wijnie
August 20, 2008 at 06:26:04pm
Schaapjes Effe kijken of we hier plaatje kunnen zetten.
[img]http://www.geenstijl.nl/archives/images/schaap468.jpg [/img]
August 20, 2008 at 06:21:46pm
gvvgj wat een vieze gore lul
August 20, 2008 at 05:57:09pm
Joris Ik heb met hem te doen. de linkse beweging is de mijne niet, maar dit is een hetze en misschien wel een karaktermoord. Zijn zorg over de klimaatcrisis wordt door links en rechts zo ervaart. Dat geeft misschien al aan dat het aanschoppen van links tegen rechts zo'n drie deceniia te veel is geweest. Een afrekening als er nu gaande is heeft overigens geen invloed op het debat over maatregelen. Gefaseerd zal dat doorgevoerd worden.
August 20, 2008 at 05:54:37pm
Abjectief Goh, eindelijk wordt iemand wakker.
(Al is het ditmaal door een stuk aangeschoten wild dat zich blijkbaar wenst te distantiëren van zijn eigen verleden teneinde weer bon-ton gevonden te worden door zijn pluche-plakkende "vrinden" en aanverwante bobo's.
Tja, vreemde situatie: je breekt de wet, begaat misdaden, vernielt andermans goederen of bedreigt de persoonlijke vrijheid dan wel veiligheid "voor het goede doel", en ineens keert de gewone burger zich af van zowel de actiegroep alsmede het onderwerp waarvoor men actie voert.
In dat opzicht is een beetje weet van de werkmethode van de media ook in het geheel niet verkeerd.
Iedereen behoort inmiddels wel te weten dat wanneer er geweld in het spel komt, dat het enigste is waar de media nog over berichten, dat is bij bv. G8 protestmanifestaties overduidelijk geweest.
Je kreeg enkel beelden van geweld en bebloede koppen, maar in het geheel geen intervieuw met manifestanten omwege de reden waarom ze daar staan.
Ik ga er van uit dat dit stuk van Duyvendak wederom niet in dank afgenomen wordt door de harde kern der manifestanten.
Aangezien ze zo graag hun identiteit ontlenen aan hun houding jegens de samenleving enerzijds, en dusdanig overtuigt zijn van hun morele gelijk anderzijds dat ze van mening zijn datze zich neit behoeven te houden aan maatschappelijke, en op democratische wijze vastgestelde wettelijke regels.
Dit soort lieden maken het protesteren en aankaarten van misstanden door goedbedoelende manifestanten geheel onmogelijk, alle tijd en energie die anderen in goedbedoeld ludiek dan wel indringende acties hebben gestoken zullen voor niets zijn, omdat alle aandacht naar de geweldsplegers gaat, en iedereen daardoor over dezelfde kam geschoren wordt, en daarmee het predicaat "tuig" aangewreven krijgt.
Nog maar te zwijgen van de repressieve maatregelen die overheid/EU keer op keer aanscherpen als er weer eens sprake is van onaccetabele situaties waarin de burger zich ook niet kan vinden.
Met geweld gooi je vooral de eigen glazen in. (krakersgeweld vs. Cohen)
Ik vraag me af hoe lang het duurt voordat dit gegeven doorsijpeld naar de individuen die daar anders over denken.
Afin, ik heb het hier al eens eerder over gehad, dus dit zal ook wel weer geen jota veranderen.
August 20, 2008 at 05:38:21pm
Wim H
August 20, 2008 at 05:36:07pm
Wim Heitinga Ik ben Wim Heitinga. Verdomd als het niet waar is.
August 20, 2008 at 05:20:05pm
Hein Wiminga Hoi, Neuken?
August 20, 2008 at 05:19:42pm
Maarten. Stop Terrorisme?
August 20, 2008 at 05:17:35pm
Abjectief Goh, eindelijk wordt iemand wakker.
(Al is het ditmaal door een stuk aangeschoten wild dat zich blijkbaar wenst te distantiëren van zijn eigen verleden teneinde weer bon-ton gevonden te worden door zijn pluche-plakkende "vrinden" en aanverwante bobo's.
Tja, vreemde situatie: je breekt de wet, begaat misdaden, vernielt andermans goederen of bedreigt de persoonlijke vrijheid dan wel veiligheid "voor het goede doel", en ineens keert de gewone burger zich af van zowel de actiegroep alsmede het onderwerp waarvoor men actie voert.
In dat opzicht is een beetje weet van de werkmethode van de media ook in het geheel niet verkeerd.
Iedereen behoort inmiddels wel te weten dat wanneer er geweld in het spel komt, dat het enigste is waar de media nog over berichten, dat is bij bv. G8 protestmanifestaties overduidelijk geweest.
Je kreeg enkel beelden van geweld en bebloede koppen, maar in het geheel geen intervieuw met manifestanten omwege de reden waarom ze daar staan.
Ik ga er van uit dat dit stuk van Duyvendak wederom niet in dank afgenomen wordt door de harde kern der manifestanten.
Aangezien ze zo graag hun identiteit ontlenen aan hun houding jegens de samenleving enerzijds, en dusdanig overtuigt zijn van hun morele gelijk anderzijds dat ze van mening zijn datze zich neit behoeven te houden aan maatschappelijke, en op democratische wijze vastgestelde wettelijke regels.
Dit soort lieden maken het protesteren en aankaarten van misstanden door goedbedoelende manifestanten geheel onmogelijk, alle tijd en energie die anderen in goedbedoeld ludiek dan wel indringende acties hebben gestoken zullen voor niets zijn, omdat alle aandacht naar de geweldsplegers gaat, en iedereen daardoor over dezelfde kam geschoren wordt, en daarmee het predicaat "tuig" aangewreven krijgt.
Nog maar te zwijgen van de repressieve maatregelen die overheid/EU keer op keer aanscherpen als er weer eens sprake is van onaccetabele situaties waarin de burger zich ook niet kan vinden.
Met geweld gooi je vooral de eigen glazen in. (krakersgeweld vs. Cohen)
Ik vraag me af hoe lang het duurt voordat dit gegeven doorsijpeld naar de individuen die daar anders over denken.
Afin, ik heb het hier al eens eerder over gehad, dus dit zal ook wel weer geen jota veranderen.
August 20, 2008 at 05:16:17pm
Hans Taartje Wat een onzin verhaal, de arrogantie dat wij wat aan het milieu kunnen is is onbeschrijfelijk groot bij figuren zoals jij.
Ik zal je zeggen ik was vroeger ook voor een beter milieu en groene shit en weet ik het allemaal, maar weet je wat, het komt me allemaal me strot uit.
Overal moet ik maar voor betalen want groen zijn schijnt niet zonder extra belastingen te kunnen, jullie linkse klootzakken hebben de regering weer een nieuwe melkkoe gegeven en uit eindelijk is het net als met zure regen en farce.
Nah ik kan je zeggen ik scheid geen afval meer ik pleur al me verf batterijen en aardappelschillen in één zak, al meerdere malen heb ik oude olie zo het kanaal in gesodemieterd en ik kan er alleen maar om lachen, ik heb een chevie uit 1972 zonder roetfilter en ik gooi hem graag vol met benzine om weer wat extra fijnstof in die linkse milieu longetjes te pompen, het is niet veel maar alle beetjes helpen.
Hans Taartje
Den Haag
August 20, 2008 at 05:10:29pm
Abjectief Goh, eindelijk wordt iemand wakker.
(Al is het ditmaal door een stuk aangeschoten wild dat zich blijkbaar wenst te distantiëren van zijn eigen verleden teneinde weer bon-ton gevonden te worden door zijn pluche-plakkende "vrinden" en aanverwante bobo's.
Tja, vreemde situatie: je breekt de wet, begaat misdaden, vernielt andermans goederen of bedreigt de persoonlijke vrijheid dan wel veiligheid "voor het goede doel", en ineens keert de gewone burger zich af van zowel de actiegroep alsmede het onderwerp waarvoor men actie voert.
In dat opzicht is een beetje weet van de werkmethode van de media ook in het geheel niet verkeerd.
Iedereen behoort inmiddels wel te weten dat wanneer er geweld in het spel komt, dat het enigste is waar de media nog over berichten, dat is bij bv. G8 protestmanifestaties overduidelijk geweest.
Je kreeg enkel beelden van geweld en bebloede koppen, maar in het geheel geen intervieuw met manifestanten omwege de reden waarom ze daar staan.
Ik ga er van uit dat dit wederom niet in dank afgenomen wordt door de harde kern der manifestanten.
Aangezien ze zo graag hun identiteit ontlenen aan hun houding jegens de samenleving enerzijds, en dusdanig overtuigt zijn van hun morele gelijk anderzijds dat menen dat ze zich niet behoeven te houden aan maatschappelijke, en op democratische wijze vastgestelde wettelijke regels.
Dit soort lieden maken het protesteren en aankaarten van misstanden door goedbedoelende manifestanten geheel onmogelijk, alle tijd en energie die anderen in goedbedoeld ludiek dan wel indringende acties hebben gestoken zullen voor niets zijn, omdat alle aandacht naar de geweldsplegers gaat, en iedereen daardoor over dezelfde kam geschoren wordt, en daarmee het predicaat "tuig" aangewreven krijgt.
Nog maar te zwijgen van de repressieve maatregelen die overheid/EU keer op keer aanscherpen als er weer eens sprake is van onaccetabele situaties waarin de burger zich ook niet kan vinden.
Met geweld gooi je vooral de eigen glazen in. (krakersgeweld vs. Cohen)
Ik vraag me af hoe lang het duurt voordat dit gegeven doorsijpeld naar de individuen die daar anders over denken.
Afin, ik heb het hier al eens eerder over gehad, dus dit zal ook wel weer geen jota veranderen.
hghg