Vrijstad Christiania werd gesticht in 1970, toen een groep hippies in het Kopenhaagse stadsdeel Christianshavn een gebied met verlaten militaire kazernes kraakte. De buurt kent sindsdien een vorm van zelfbestuur. Peter Barton toog naar Denemarken op zoek naar zijn droombeeld.

door Peter Barton

Heb er al veel over gehoord. Een hippiedorpje midden in Kopenhagen. Met veel groen en zelfgebouwde huisjes. En waar wiet en hasj wordt verkocht, al was ik daar minder in geïnteresseerd. Daarvoor hoef ik immers niet naar Christiania, kan ik ook gewoon naar de lokale coffeeshop.

Maar alvorens ik in Christiania arriveer - na een reis van vijftien uur met de trein - is mijn droombeeld aan gort geholpen door een vaste bezoekster van het hippiestadje. "Het is niet meer wat het geweest is", zegt het meisje dat ik tijdens een concert in Kopenhagen ontmoet. "Elke week doet de politie er wel een inval."

Aparte koffie

Op weg van mijn hotel naar het hippiedorp loop ik langs de gracht van Kopenhagen. Kom een man tegen met een hond die kwispelend tegen me opspringt, zoals bijna alle honden doen. Ik laat hem mijn hand ruiken en omdat het beest blijft kwispelen aai ik hem over zijn bol. Het baasje vraagt of ik op weg ben naar Christiania en ik antwoord bevestigend.

De man blijkt ook een stelselmatige bezoeker van de vrijstadje adviseert me wat verder te lopen dan de hoofdstraat, en vooral ook de koffie uit te proberen in een kroeg waarvan ik na enkele minuten al de naam vergeten ben.

Als ik een toegangshek met een veelkleurig bordje 'Christiania' erop benader, heb ik voor mezelf al besloten alle kroegen binnen te lopen en koffie te bestellen. De kans dat ik de geadviseerde kroeg misloop is dan vrij klein. Ik zigzag het hek door en loop de terp af, wat me een pleintje op leidt waar een paar mensen zitten te lunchen.

Het is ongeveer twaalf uur 's middags en ik blijk de zuidoostkant van Christiania binnengelopen te zijn. De naam 'vrijstad' dekt de lading maar half, het is een totaal andere, eigen en zelfstandige gemeenschap, wat meer weg heeft van een apart land. Waarvan hasj en wiet wellicht de grootste exportproducten zijn, maar zeer zeker niet de enige.

Bij een tuinwinkel vlakbij de ingang vind ik een informatieboekje over Christiania dat ik voor vijf kroon (ongeveer 67 cent) koop. In het middengedeelte bevindt zich een plattegrond, waaruit ik afleid dat het vrijstaatje groter is dan alleen het vrijstadje: er hoort nog een stuk bos bij van ongeveer een kilometer lengte, en een soort schiereiland in de gracht van dat net zo lang is.

Christiania-stad

Al met al voldoende reden om een fiets aan te schaffen als inwoner. Want van puntje noord naar puntje zuid is het toch al een flink eind lopen. Gelukkig is er een fietsenwinkel in Christiania, maar veel mensen hebben het opgelost door in het zuiden te gaan wonen, waar de hoofdstraat, de hoofdingang en verreweg de meeste winkels en kroegen zich bevinden.

Wat dan wel het gevolg heeft dat het zuiden van Christiania de uitstraling heeft van een gemiddelde stad. Alleen dan wat kleiner. Maar met dezelfde drukte, hetzelfde beton en dezelfde kilheid. Ja, zelfs een beetje getto-achtig. Dit drukbevolkte gedeelte wordt door de Christianezen dan ook 'Christiania-stad' genoemd, en het buitengebied is 'het bos'. Alleen auto's zul je in het stadje niet tegenkomen, want die zijn verboden in verreweg het grootste gedeelte.

In plaats daarvan rijden fietsen af en aan door de straten. En op werkelijk elke straathoek van Christiania-stad word je wel herinnerd aan de onlosmakelijke verbintenis tussen Christiania en softdrugs. Precies zoals het meisje van gisterenavond al waarschuwde: het is te ver doorgeslagen de afgelopen jaren. Wat een liefkozend marktplein voor moet stellen staat vol met standjes waar de koopman je dopestickers, t-shirts met wietblaadjes, hasjpijpen en cd's van Bob Marley probeert aan te smeren.

Maar de ergenis van de Christianezen ligt ergens anders, zo krijg ik te horen als ik het eerste kroegje binnenstap en voor vijf kroon een kopje koffie weet te bemachtigen. De meeste daadwerkelijke 'pushers', zoals de hasjhandelaren hier worden genoemd, nemen het niet zo nauw met de regels van Christiania. Ze kwamen in Kopenhagen in de problemen met de politie, die ze vervolgens naar het vrijstadje stuurde.

Ook in het informatieboekje wordt erover geschreven. Volgens de Christianezen is dit een belangrijke oorzaak van criminaliteit in Christiania-stad en zelfs reden geweest tot een jarenlange volledige afsluiting van de hoofdingang. Het gebied achter de hoofdingang heeft een complete facelift gehad. Harddrugsdealers zijn weggejaagd, de softdrugsdealers kregen een nieuwe plek aan de Pusherstreet. Deels heeft het geholpen: criminaliteit is verminderd en harddrugsgebruik en -handel is uitgebannen. Deels hielp het geen moer: de politie doet geregeld nog invallen.

Overlast

Want dat was precies wat het meisje van het concert me vertelde, en dat is precies wat duidelijk de sfeer bepaalt in vooral Christiania-stad. Wie een 'Christianees' aanspreekt, ontkomt er niet aan dat het gesprek binnen enkele minuten over politie-invallen gaat. Het houdt de gemoederen bezig. Christianezen voelen zich onderdrukt.

Op internet is een documentairefilm te vinden waarop te zien is hoe de politie tekeer gaat bij één van deze 'schoonveeg-acties' waarbij ze proberen om alle hasj uit Christiania te verdrijven. Ik geloof het graag als een caféhoudster me vertelt dat ik op een goede dag gekomen ben: vandaag geen politie. Ze waren gisteren al geweest en ze komen doorgaans niet twee dagen achter elkaar.

Het is overigens niet de enige aanleiding voor de Deense politie om gewelddadig op te treden in Christiania. Een jaar geleden viel de politie het vrijstadje binnen en arresteerde hierbij zestig mensen om op die manier een pand te ontruimen dat door de gemeente als 'bouwval' was aangewezen en moest worden gesloopt. Het pand staat er nog, maar de herinnering aan die avond ook. De Christiania-stedelingen zijn wantrouwig jegens alle bezoekers.

Hoe anders is dat in het bos. Een man die in een rond huis woont vlak buiten de stad, biedt me een rondleiding in zijn woning aan. In het meest noordelijke puntje van Christiania heeft een bewoner een bordje bij zijn tuin opgehangen waarop te lezen valt dat het niet zijn tuin is maar een openbare gelegenheid, en het bankje tegen zijn huis bedoeld is voor toeristen die na de lange wandeling even willen rusten. Van politie-invallen hebben ze hier geen last; te dunbevolkt en te stil.

Te massaal

Want wellicht dat daarin het probleem zit voor Christiania-stad: het is er iets te massaal. Van de hippiesfeer die nog duidelijk te proeven is in het bos, is in de stad nog maar weinig te vinden, en al helemaal niet in de directe omgeving van de Pusherstreet.

Ironisch genoeg is de politie hier juist zelf de oorzaak van. Junks en dealers die ze elders uit Kopenhagen wegjagen, verwijzen ze namelijk door naar Christiania, volgens veel Christianezen. En op die manier creëren ze zélf draagvlak voor invallen in het vrijstaatje.

Door afspraken tussen Christiania en het stadsbestuur van Kopenhagen zijn de inwoners niet meer in staat om de verkoop van softdrugs te reguleren en een oogje op de gebruikers te houden, omdat afgesproken is dat Christianezen geen softdrugs meer verhandelen, waardoor dit nu door bendes van buiten gebeurt. Die dus massaal vanuit Kopenhagen aan komen zetten.

Nadat ik alle koffie in Christiania heb uitgeprobeerd, en daardoor noodgedwongen ook een openbaar toilet aan een kwaliteitsproef heb onderworpen, loop ik via de Pusherstreet naar de hoofdingang, alwaar een groot bord mij vertelt dat ik nu de Europese Unie weer in ga. Voor mezelf besluit ik dat als ik ooit nog eens mijn eigen land sticht, het wel op een eiland moet zijn. Ver weg van politie en dealende bendes. Want beide zijn blijkbaar niet goed voor je leefomgeving.

De foto's zijn afkomstig van de website Flickr.com

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg