1ddRavagedigitaal 2 juli 2008dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Eind vorig jaar publiceerde Joris van Parys een bijbeldikke biografie over de Vlaamse schrijver Cyriel Buysse (1865-1932), onder de titel Het leven, niets dan het leven. Hierin vertelt hij het verhaal van een maatschappelijk geŽngageerd auteur, die op veel gebieden zijn tijd ver vooruit was.

door Carl Versteeg

Aan het einde van de 19e eeuw vulden de meeste schrijvers in het streng katholieke Vlaanderen hun bladzijdes met geprevel over het geluk dat Godsvrucht, Huisgezin en Vaderland hen hadden gebracht. Groot was dan ook de schok toen Cyriel Buysse zijn eerste boeken publiceerde, vol expliciete beschrijvingen van geweld, dronkenschap, seks en andere zondige zaken. Wanneer de katholieke pers deze boeken besprak, leek het vaak alsof Buysse een pseudoniem was van de duivel in hoogsteigen persoon.

Van Parys citeert in de biografie een beroemde passage uit de katholieke Boekengids, die decennia lang voor veel Vlamingen het beeld van deze schrijver bepaalde: 'Buysse is de type van den perversen dekadent, den cynieken antiklerikalist, den vuilschrijver, die aast op passies, de letterkundige die Vlaanderen, zijn eerlijken naam en zijn zaak meer kwaad heeft gedaan dan iemand zich indenken kan. Wie respekt heeft voor zich zelf en rein wil blijven, rake nooit een boek aan van dezen auteur'.

Kerk en Kapitaal

Waar kwam dit revolutionaire schrijverschap vandaan? Van Parys beschrijft hoe Buysse opgroeide als zoon van een rijke industrieel. Zijn vader gaf hem allerlei banen binnen zijn bedrijf, in de hoop hem zo op te leiden tot zijn opvolger. Buysse had echter meer interesse in uitgaan, meisjes versieren en het lezen van zondige boeken van …mile Zola. Het enige dat hij op werkvloer in de fabriek van zijn pa leerde was, dat hij zag hoe de arbeiders daar werden uitgebuit.

In de naturalistische traditie van Zola besloot hij daarom in verhalen en romans te gaan beschrijven hoe de maatschappij volgens hem in elkaar zat. Een grote rol speelde daarin het machtsmisbruik door Kerk en Kapitaal. Anders dan veel collega-schrijvers met diezelfde kritiekpunten, geloofde Buysse echter niet in de Grote Oplossingen van de opkomende ideologieŽn uit die tijd, zoals het socialisme, het anarchisme en het communisme.


Werkkamer van Buysse

Buysse was een pleitbezorger voor de volledige onafhankelijkheid van de kunstenaar. Een schrijver moest misstanden signaleren, maar zijn handen vervolgens niet smerig maken aan dat ranzige machtsspel genaamd politiek, zo luidde zijn officiŽle mening. Hij wilde mede daarom ook nooit openlijk een kant kiezen; niet voor de socialisten, maar ook beslist niet tegen de liberale beweging, waarin zowel zijn vader als zijn broer actieve politici waren.

Uit deze biografie blijkt echter, dat Buysse in de praktijk toch niet zo objectief was. Zo schreef hij gratis stukken voor de socialistische pers, terwijl hij de liberale pers voor zijn bijdragen liet betalen.

Dierenrechten

Van Parys laat in dit boek ook zien dat Buysse, ondanks zijn openlijke afkeer van de politiek, beslist geen salon-maatschappijcriticus was. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij bijvoorbeeld erg actief bij de vluchtelingenhulp. Hij trok ook naar het front om, met gevaar voor eigen leven, pijnlijk mooie stukken te schrijven over de waanzin die daar heerste. Zijn boek Van Een Verloren Zomer is een literair monument tegen de oorlog.

Buysse was zijn tijd ver vooruit als pionier in de strijd voor dierenrechten. Zo publiceerde hij in het blad van de dierenbescherming heftige stukken tegen vivisectie. Daarnaast was hij vanaf 1912 bestuurslid van de Vereniging tot behoud van Natuur- en Stedenschoon en verzette zich in die rol tegen het opofferen van de bossen voor allerlei kanaliseringen, wegen en pronkerige villa's van de nouveaux riches.

Ook op een ander gebied was hij erg vooruitstrevend, al lijkt dat anno 2008 niet erg consequent in verband met dat vorige punt: Hij was namelijk ťťn van de eerste prominente autobezitters in Vlaanderen.

Bij de meeste Vlaamse literaire tijdgenoten was Buysse niet erg geliefd. Dat kwam grotendeels doordat hij in een aantal felle artikelen duidelijk had gemaakt hoe allergisch hij was voor het Vlaams-nationalisme. Aan het volk werd de Vlaamse Beweging indertijd gepresenteerd als een sociale strijd voor de rechten van de onderdrukte arme Vlaamse boeren en arbeiders. Buysse doorzag al snel, mede door het gedrag van de toenmalige machtsbeluste Vlaamse leiders, dat dit uiteindelijk zou ontaarden in bekrompen nationalisme.


Als trotse autobezitter

Anders dan de meeste Vlaamstalige schrijvers uit zijn tijd, sloot hij zich dan ook niet aan bij de strijd voor meer rechten voor de Vlaamse taal. Hij zag liever dat alle Vlaamse kinderen van arbeiders en boeren de kans zouden krijgen om goed Frans te leren. Daar hadden ze veel meer aan, want dat was tenminste een wereldtaal.

Zijn tijd vooruit

Helaas blijkt uit zijn biografie, dat Buysse zelf het levende voorbeeld was, dat dit ideaal in de praktijk niet zo makkelijk zou werken. De schrijver kwam uit een rijke familie, had daardoor als jongen veel Franse les gehad, las vele stapels Franse boeken en was gewend om in het dagelijks leven zelfs Frans te spreken. Toch bleef het voor hem altijd een vreemde taal waarin hij, ondanks veel ambitieuze pogingen, nooit een literair werk van enig niveau kon schrijven.

Aan zijn literaire talent lag dat zeker niet. Buysse was een geweldige, meeslepende verteller en is ťťn van de weinige Vlaamstalige schrijvers uit zijn tijd, waarvan veel boeken anno nu nog steeds zeer leesbaar zijn. Wie daaraan durft te twijfelen, moet bijvoorbeeld maar eens boeken als 't Bolleken, Tantes of Het Ezelken uit de bibliotheek halen. De lezer zal merken dat Buysse niet alleen qua inhoud, maar ook qua stijl zijn tijd ver vooruit was.

Mede daarom was het voor zijn tijdgenoten erg ingewikkeld, om deze 'zondige schrijver' op de juiste literaire waarde te schatten. Wat mij betreft wordt hij daarom tot op heden nog altijd fel onderschat. Er is immers weinig fantasie voor nodig om in hem de grote voorloper te zien van een literaire traditie, die via onder meer Minne, Elsschot, Boon, Brusselmans en Lanoye tot op de dag van vandaag de Vlaamse literatuur beheerst.

Met deze monumentale biografie in de hand is het aan de nieuwe generaties letterkundigen om Buysse de eervolle plek in de Vlaamse literatuurgeschiedenis te geven, die hij verdient: een absolute hoofdrol.


Titel
: Het leven, niets dan het leven. Cyriel Buysse en zijn tijd
Auteur: Joris van Parys
Pagina's: 956
Uitgeverij: Atlas
ISBN: 9789089180018


- - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht