1ddRavagedigitaal 29 oktober 2008 dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

De crisis in de financiële wereld stort veel mensen in diepe ellende,
maar op de lange termijn biedt het de mogelijkheid om op zoek te gaan naar een alternatieve, meer duurzame economie.

door Lou Keune

In het publieke debat over de kredietcrisis overheerst de opvatting dat
die heel erg is. En die 'ergernis' wordt versterkt door de paniek die
een aantal spelers (o.a. beurshandelaren en beleggers) bevangen lijkt te
hebben.

Opeens blijkt het mogelijk om met initiatieven te komen waarvoor door mensen gepleit werd die al sinds de jaren zeventig zeer kritisch waren over het neoliberale model. De econoom John Kenneth Galbraith, om iemand te noemen, is uit zijn graf opgestaan, in de persoon van zijn zoon. Wie had kunnen denken dat nu zelfs bankiers zouden pleiten voor nationalisatie? Nog breder is de stroom van voorstellen die gaan in de richting van verregaande controle op het financieringskapitaal. Daarbij wordt ook bepleit om de werkingssfeer van banken en andere financiele ondernemers te beperken, bijvoorbeeld hun bevoegdheid tot creatie van geld aan banden leggen.

En plots is er geld genoeg, verregaande en miljarden verslindende ingrepen worden mogelijk gemaakt nu de toestand als zeer ernstig en bedreigend wordt ervaren. In de melee van geluiden wordt ook afstand genomen van het neoliberalisme. Toen wij eind jaren negentig begonnen met het initiatief
'Voor de Verandering - Alternatieven voor het neoliberalisme' waren er heel wat mensen, ook uit linkse hoek, die dat afwezen alleen al vanwege
het gebruik van de term 'neoliberalisme'. Het waren toen de hoogtijdagen van de ICT boom, en de bomen groeiden tot in de hemel en verder.

Hoezo inperken? Privatiseren, dereguleren, liberaliseren, fuseren, dat waren de parolen. Natuurlijk waren er mensen als Eveline Herfkens die oog hadden voor de mogelijke negatieve bijeffecten. Maar ja, dat was ook voor haar geen reden om het model ten principale ter discussie te stellen. Integendeel, het model was goed, en voor dergelijke bijeffecten moesten er vangnetten en zo komen. Leve de WTO!, leve de Wereldbank!, leve het IMF!, leve de EU-grondwet! en leve al die ondernemers die zeiden zich in te zetten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen!. Wat daar bij komt is dat nu van alles als betrekkelijk wordt beschouwd. Honderden miljarden euro's en dollars en yens verdampen in een week. Hoe dikwijls hebben mensen als Willem Hoogen- dijk niet betoogd dat al die creatie van geld, en de daaruit voortvloeiende groeidwang, averechts werkt, schijnwelvaart oplevert.

Volgens berekeningen van de VN is zo'n 30 % van het Nederlandse
nationale inkomen overbodig, althans uit oogpunt van welzijn. Maar ja,
die 100 % 'welvaart' legt wel voor de volle 100 % en meer beslag op
mensen en de natuur. Vandaar dat de mondiale inkomensongelijkheid
alsmaar groeit, vandaar dat als wij zo doorgaan wij over enkele decennia
een tweede aardbol nodig hebben. Hoezo is dat neoliberale model een
succes? Een mislukking, kun je beter zeggen.

Is dat reden om ons, vroege critici van het neoliberalisme, te wentelen
in ons grote gelijk? Natuurlijk niet. Want deze crisis brengt, zeker op
de korte termijn, veel mensen in grote problemen. Zie maar al die mensen
in de VS die uit hun huizen gezet zijn en nu op een van die desolate
campings wonen of nog erger. Denk aan al die mensen die hun baan
verloren hebben of dreigen te verliezen. Hoeveel mensen in Nederland
liggen nu 's nachts in hun bed te piekeren? Hoeveel mensen in
ontwikkelingslanden komen nu van de regen in de drup omdat hun
economieën verstrengeld zijn geraakt met die van de 'oude'
centrumlanden.

Zelfs reuzen als China en Brazilie voelen het spook naderen, in China zijn de eerste fabrieken van consumentenartikelen al gesloten. Overigens is het de vraag in hoeverre deze crisis op den duur niet een zegen kan worden voor veel ontwikkelingslanden. De loskoppeling van de wereldeconomie na de depressie in de jaren dertig en veertig leidde tot positieve impulsen voor de interne ontwikkeling, zoals de eigen industrie. Vandaar dan ook dat bijvoorbeeld Argentinië na de Tweede Wereldoorlog tot de rijke landen werd gerekend. Daarvan is nu dankzij de toename sinds de jaren vijftig van de externe handels- en investeringsafhankelijkheid niet veel meer over. Misschien leidt ook deze crisis tot nieuwe alternatieven voor het schadelijke 'exportgeleide' ontwikkelingsmodel.

Een tweede reden dat wij ons niet moeten wentelen in ons gelijk is dat
deze crisis ons voor een nieuwe verantwoordelijkheid stelt. Wij hebben
natuurlijk veel mooie ideeën over een andere economie en over hoe het
anders zou moeten en kunnen. Voor een deel praktiseren wij die ideeën
ook. Maar wat zeggen wij als ons gevraagd wordt wat te doen? Wat te
antwoorden als Bos of Balkenende belt en advies wil? Wat, als de
buurvrouw zegt radeloos te zijn en om raad vraagt? Die en andere vragen
moeten wij kunnen gaan beantwoorden, en dan niet meer alleen in de eigen parochies maar ook in het echte publieke debat.


Lou Keune is verbonden aan de Universiteit van Tilburg, en lid van de
Werkgroep Voor de Verandering - Alternatieven voor het Neoliberalisme.

Dit stuk verscheen afgelopen zaterdag in Het Brabants Dagblad

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht