1ddRavagedigitaal 15 november 2008 dPrint deze pagina

Eerdere artikelen:

23-07-11
'Dylan is gek'
09-07-11
Rietveld studenten imponeren
28-06-11
De Navo-oorlog in Libië: desastreus, illegaal en mislukt
04-06-11
Geef games niet de schuld
21-05-11
Is cultureel verweer wenselijk?
04-05-11
Stenografen van de macht
17-04-11
Waar Abraham de mosterd haalt
01-04-11
Rust en frust langs de kust
04-03-11
ĎEvacuatieí Nederlander in LibiŽ verkiezingsstunt?
23-02-11
Dagen van dicatator Khadafi zijn geteld
22-02-11
Captain Beefheart / Don Van Vliet (1941-2010)
01-02-11
Afghanistan in gerommeld!
30-01-11
Beelden van bezetting
18-01-11
Goededag meneer Cohen
13-01-11
Britse agent was zes jaar activist
02-01-11
De oorsprong van de geitenneuker
28-12-10
Twitteren op de vulkaan
21-12-10
De wereld na WikiLeaks' Cablegate
08-12-10
Lennon komt weer tot leven
04-12-10
Elektroshock voor verwarde politici
30-11-10
Media dienen Wikileaks te wikken en wegen
23-11-10
Werkt Google voor jou of werk jij voor Google?
09-11-10
Versoepelde Tabakswet een nog groter gedrocht
28-10-10
Slagveld Uruzgan
21-10-10
Zoektocht naar ťchte hulp
05-10-10
Zwarte Blok slaat de plank mis
27-09-10
Een goed georganiseerde leugen
14-09-10
Geachte heer Hirsch Ballin,
02-09-10
Oorlog als er vrede dreigt
30-08-10
'Media leiden aan Ninja Turtle-syndroom'
24-08-10
Clash oude en nieuwe media
20-08-10
Wij zijn de (kwaliteits)media spuugzat!
12-08-10
Moratorium bepleit voor verarmd uranium
06-08-10
Censuur in Nederland
17-07-10
Het neoliberale drama
01-07-10
KirgiziŽ: Geschiedenis van identiteiten
15-06-10
Schreeuw om aandacht van een loyale ambtenaar
05-06-10
De prinsbedelaar en de kindermoordenaars
29-05-10
Beste STEMGERECHTIGDE
26-05-10
Tweeverdieners die erbij willen horen
15-05-10
Raad vertilt zich aan de hulp
24-04-10
Gastvrij Nederland anno 2010
31-03-10
Repressie neemt toe in Rusland
27-03-10
Het individu versus de staat
19-03-10
'Poetin stap op!'
05-03-10
Gooise carriŤrejagers veroveren
De Pijp
23-02-10
Afghanistan: Gemilitariseerde hulp verkeerd besteed
18-02-10
Politieke onrust duurt voort in OekraÔne
11-02-10
De opkomst van een gargantueske staatskleptocratie
30-01-10
Keizer zonder kleren
27-01-10
Hoge en lage cultuur revisited
22-01-10
WRR neemt hulp op de schop
16-01-10
De laatste utopie van het Vrije Westen
06-01-10
Zestig keer zestig is een uur
31-12-09
Verschuivende Verantwoordelijkheden
25-12-09
Credo van een geboren wereldverbeteraar
12-12-09
De puzzel van West Point
05-12-09
RedRat, terug van weggeweest
14-11-09
Oorlog op het Internet
05-11-09
Media laten Balkenende te gemakkelijk wegkomen
27-10-09
Politiek moet nog wennen aan het burgerinitiatief
18-10-09
Populair Gezelschapsspel
12-10-09
De Nobele Obama
11-10-09
De oorlog van 3 biljoen
01-10-09
Charimarktlectuur: Geen boodschap aan de crisis
26-09-09
Danziger Vrijhaven: Status Aparte
20-09-09
Den Haag fouilleert maar wat
15-09-09
Motief aanslag Karst T. ongewis
12-09-09
Singer legt de armen aan het financieel infuus
09-09-09
RID richt vizier weer op Amsterdamse krakers
04-09-09
60 Jaar NAVO: van defensie- naar interventiemacht
22-08-09
Gekmakende bureaucratie
19-08-09
Een Belgische droom
16-08-09
'Shelter skelter'
09-08-09
Schiphol brandt door
07-08-09
Voedselproductie voorname oorzaak klimaatverandering
20-07-09
Het keurige protest van de participatie-elite
15-07-09
Spirituele politiek
12-07-09
Simon op weg naar weg (on his way to away)
07-07-09
Prins heeft bij de bank een goddelijke taak
03-07-09
Weerbare moslims
30-06-09
Nederland verkwanselt openbaarheid
27-06-09
Veel vrouwen bij protesten in Iran
16-06-09
Toekomst Lissabonverdrag in handen Duits hof
11-06-09
Op weg naar een gezonde economie
05-06-09
Nieuwe strijd om het IJmeer
29-05-09
Heleen Mees, strijdster tegen het rijk der machtelozen
22-05-09
Vreemdelingenbeleid ItaliŽ verontrust
19-05-09
Kleine Geschiedenis van de Moraal
09-05-09
Bananenrepubliek Leiden
03-05-09
De Culturele Evolutie
30-04-09
Nationalist mag geen dierenvriend zijn
26-04-09
'Voer actie tegen ontwikkelingshulp'
23-04-09
Red de havenloodsen
18-04-09
RVF: Aanzetten tot stadsguerrilla
13-04-09
De keizer en de astroloog
10-04-09
Proces oorlogsmisdadiger Scheungraber
04-04-09
'Wereld van Obama niet kernwapenvrij'
31-03-09
'Dierenactivist is geen terrorist'
27-03-09
Het Europees mandaat van Els de Groen
24-03-09
Verheerlijking van de oorlog
20-03-09
Slimme energiemeter schendt privacy
17-03-09
Leven achter tralies
12-03-09
Het HCZ-gebouw zit al vol
08-03-09
Hond Vla luidde drama Vrankrijk in
05-03-09
Afscheid van een stadssjamaan
03-03-09
Stop gratis 'meidenprik'
02-03-09
Het spel om de knikkers
27-02-09
Krakers met groen-zwarte vingers
24-02-09
Pleidooi voor verzoening met Aboriginal-stam
21-02-09
Bedrijven in dienst van de IsraŽlische bezetter
17-02-09
Pessimist tegen wil en dank
10-02-09
Raad van State kraakt wetsvoorstel kraakverbod
07-02-09
Sublieme Digitale Sensatie
30-01-09
We beveiligen ons suf en schieten er niets mee op
27-01-09
Vrankrijk: Lichtpunt bij gedwongen sluiting
24-01-09
BelgiŽ voedt militaire industrie IsraŽl
20-01-09
Richtingenstrijd onder Obama voortgezet
18-01-09
Linkse kritiek op moslimfundamentalisme groeit
10-01-09
De Achterhuisdoctrine
05-01-09
Russisch gasconflict draait om meer dan dollars
04-01-09
Europa de straat op voor Palestijnse zaak


Archief 2008


Archief 2007

Archief augustus - december 2006


Archief januari - juli 2006

Gazprom is de grootste aardgasleverancier ter wereld. Dit Russische bedrijf levert in belangrijke hoeveelheden gas aan West-Europa, en ook het Nederlandse bedrijfsleven toont interesse. Maar hoe ver gaat de verstrengeling van Gazprom met het Kremlin eigenlijk?

door Rudo de Ruijter

Met Gazprom - Rusland's nieuwe wapen geven Valerie Panjoesjkin en Michail Zygar een boeiende beschrijving van de gelijknamige Russische gas-gigant. Dank zij de interviews met vele betrokkenen is het een levendige geschiedenis over machtsstrijd, vriendjespolitiek, intriges, corrupties en onderdrukkingen geworden. Voor het schrijven van dit boek hebben de auteurs rond geneusd in een harde en gevaarlijke omgeving, waar lastige journalisten hun leven niet zeker zijn.

Volgens de titel is Gazprom het nieuwe wapen van Rusland. Ik weet niet of die ondertitel door de auteurs bedacht is. Het gasbedrijf is geen nieuw wapen. In 1960 heette het weliswaar nog geen Gazprom, maar zoals de auteurs zelf vermelden was er toen al een eerste akkoord voor gasleveringen tussen de president van de USSR Chroesjtsjov en het Italiaanse energiebedrijf ENI. Dit tot grote onvrede van de VS die geen Russische invloed in West-Europa wenste. De directeur van ENI kwam om in een mysterieus helikopterongeluk.

West-Europa

Maar in 1973 prikten de buizen door het IJzeren Gordijn en stroomde het gas naar West-Europa. Het gasbedrijf had de export nodig, omdat de leveringen binnen de Sovjet-Unie te weinig opbrachten. West-Europa had de import nodig, omdat ze steeds meer energie verbruikte. Die onderlinge afhankelijkheid bleek sterker dan de ideologische tegenstellingen tussen Oost en West van de Koude Oorlog.

De onderneming Gazprom is in 1989 ontstaan, in de woelige periode vlak voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Het bedrijf is opgericht door de laatste minister van Gas en Industrie, Tsjernomyrdin. Hij vormde zijn ministerie om tot een modern staatsbedrijf naar het voorbeeld van ENI. Daarmee ging hij in tegen de golf van privatiseringen die op dat moment plaats vonden in het kader van de politiek van perestrojka van Michael Gorbachev.

Tsjernomyrdin wilde vooral voorkomen dat het gasbedrijf opgedeeld werd. Onder leiding van Gorbachev was in 1986 de politiek van perestrojka (herstructurering) ingezet, die de stagnerende Sovjet-economie met privatiseringen een nieuwe impuls moest geven. Het leidde tot een felle strijd tussen hervormers en de oude garde.

Het wordt pijnlijk duidelijk, dat zelfs hooggeplaatste hervormingsgezinde politici, zoals premier Ryzjkov, niets begrepen van de nieuwe economische wetten. Ze hadden de prijzen altijd per decreet vast kunnen stellen, en verbaasden zich nu dat de prijzen hen niet meer wilden gehoorzamen.

Staatsgaranties

Het chronische probleem van het gasbedrijf was altijd dat de binnenlandse gasleveringen te weinig opbrachten. De staatsbedrijven en huishoudens hadden nooit genoeg geld. De auteurs beschrijven hoe met een systeem van staatsgaranties en het gebruik van bankwissels de enorme winsten uit de gasleveringen bij bevriende bankiers belandden, zoals bij de Imperial Bank.

Toen de oude Sovjetstructuren omver gehaald werden, hadden slechts enkele politici door dat de macht over de geldstromen nu de hoogste macht geworden was. Het Parlement had afgedaan. Met een beschieting van het Parlementsgebouw werd een einde gemaakt aan de oppositie. De grondvesten voor de vrije markt economie werden er per decreet doorgedrukt.

In haar boek The Shock Doctrine beschrijft Naomi Klein hoe Gorbachev's hervormingen in feite geÔnitieerd waren door de Boys van Chicago, een groep fanatieke leerlingen van neoconservatieve econoom Milton Friedman. Ze worden door Valerie Panjoesjkin en Michail Zygar zijdelings genoemd.

De Friedman-predikers hebben zich genesteld in grote banken en treden op als adviseurs van staatshoofden. Met name binnen het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en de Wereldbank maken zij de dienst uit en bepalen met hun politiek al decennia lang de schuldenlast van veel landen. Sinds 1973 zijn ze te volgen langs een spoor van gewelddadige gebeurtenissen. De val van de Sovjet-Unie is slechts ťťn van deze gebeurtenissen.

Privatisering

Natuurlijk zou ook Gazprom de dans niet ontspringen en werd het stapsgewijs geprivatiseerd. De staat bleef echter grootaandeelhouder. De belangen van Gazprom zijn meestal de belangen van Rusland, en omgekeerd. De strategie van Gazprom is bepalend voor Rusland's buitenlands beleid en voor Rusland's plaats tussen de wereldmachten. De macht van het gas reikt tot daar waar de buizen reiken.

En die lopen inmiddels vanaf de gasvelden van Turkmenistan tot de fornuizen in de Europese keukens, gecontroleerd door het bedieningspaneel in Moskou. Daar moesten ook de Westerse politici nog even aan wennen, toen ze in augustus 2008 na de Georgische aanval op Zuid-OssetiŽ, traditiegetrouw Rusland de schuld gaven en met een grote mond maatregelen tegen Rusland eisten.

Maar zover gaat het boek niet. Het volgt het wel en wee van Gazprom tot december 2007, toen Gazprom's voorzitter van de raad van bestuur, Medeved, werd voorgedragen als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 2008, om Poetin op te volgen.

Het boek is beslist geen compleet naslagwerk over Gazprom, maar het geeft een prachtige beschrijving van de plaats van Gazprom in de Russische samenleving, van de ideeŽn van de politici over de nieuwe liberale ideologie, over het graaien naar het grote geld, over politieke voor- en tegenstanders, over Rusland.

Een onthullend boek dat een steentje bijdraagt aan de door Gorbachev verkondigde politiek van glasnosk (openheid) en persvrijheid. In de Westerse democratieŽn gaat die verloren omdat de journalisten hem niet gebruiken, maar in Rusland moet er nog voor geknokt worden met gevaar voor eigen leven. Petje af voor de journalisten Valerie Panjoesjkin en Michail Zygar.


Rudo de Ruijter is onafhankelijk onderzoeker en heeft een eigen website.



GAZPROM
Ruslands nieuwe wapen

Valerij Panjoesjkin en Michail Zygar

Prijs Euro 19.95

Ingenaaid, 275 pagina's

Verschenen: oktober 2008

Uitgeverij Het Spectrum

 

 

 

 


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht