Print
deze pagina 
Zij die de financiële crisis wel aan zagen komen worden nog steeds niet serieus genomen. Vanuit het oogpunt van de huidige machthebbers is dat op zich wel logisch, want de zieners stellen radicalere omvormingen voor die hen de macht uit handen neemt.
door Philip de Wolf
Boeiend om te zien wat de meeste niet zien. Dat klinkt arrogant, maar het is vooral verbazend voor diegene die wel kunnen zien. In het land van blinden is eenoog koning.
In onze wereld waren er een aantal die het ineenstorten van de kredietcrisis zagen aankomen (bijvoorbeeld Susan George). Er waren er vele meer die al jaren roepen dat een groei-economie het op den lange duurt niet houdt (Club van Rome, Herman Daly). En het was al weer een hele tijd terug toen ene Duitse, rode econoom riep dat het kapitalisme op den duur zijn eigen graf graaft.
Of dat zover komt, ik betwijfel het. Deze crisis gaat een aardige poging doen, maar redt het niet, zo vermoed ik. Daarvoor zijn de huidige belangen voor het voorzetten van het systeem te groot, en de beleidsmakers te afhankelijk van het systeem.
Oppervlakkige discussie
Je zou verwachten dat er na een toch behoorlijke val van de beurskoersen van pakweg 50 procent in een jaar en een financieel systeem dat langs de rand van de afgrond is gegaan - slechts gered met hulp van lieftallige overheden - geluisterd gaat worden naar zij die kunnen zien.
Zoniet in deze wereld. Hier en daar worden deze zieners geïnterviewd in nieuwsgierige kranten, uitgenodigd voor televisieshows, maar geluisterd op hoog, belangwekkend en politiek niveau wordt er niet. Wat je vervolgens krijgt is een vrij oppervlakkige discussie over oorzaken die de kern zelden raakt.
Een discussie waar gevestigde belangen en grote instituties verwijten aan elkaar maken over wie schuld heeft, maar ondertussen eigenlijk veel te druk bezig zijn met redden wat er te redden valt. Of beter: om te redden wat er gered moet worden. Want laat één systeembank omvallen, en de rest kukelt er vrolijk achter aan.
Nu is het niet zo gek dat de veroorzakers van de kredietcrisis de oorzaken niet goed weten te duiden. Zij zijn immers opgegroeid in het systeem dat hen heeft gemaakt tot wat ze zijn geworden. Groot en machtig. Het zijn de mensen die het eens zijn over de grondaannames van het kapitalistische systeem, en daarbinnen de neoliberale variant. Iets andere gedachten waren niet zo welkom, noch was kritiek gewenst in tijden van overvloed.
Daarna is leren moeilijk, want je zit gevangen in je eigen denkraam, samen met de rest van de macht. Met een lange, kritische analyse van de problematiek binnen de eigen geledingen kom je zeker tot een aantal steekhoudende conclusies, maar het fundament bereik je niet. 'We can't solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them', zei Einstein ooit.
Voorspelbaar
Wat je vervolgens krijgt zijn de volgende antwoorden op de kredietcrisis:
| -- | het steunen van de voornaamste schuldigen van de huidige financiële malaise: banken |
| -- | het door regeringen overnemen van de failliete speculatieve derivaten-boedel van banken |
| -- | het verlagen van de rente – om de economie te stimuleren |
| -- | het verbieden van naked-short selling |
|
-- |
het verder op laten lopen van de schuld door de overheid |
Daarnaast zijn er nog de symbolische acties om de kiezers tevreden te stellen:
| -- | het beperken van malafide prikkels: bonussen bij de top van het bedrijfsleven – met name bij banken |
| -- | politieke druk om voorwaarden voor leningen aan te scherpen |
En je hebt nog de reacties van roependen die het écht niet begrijpen:
| -- | de banken verwijten dat ze na financiële hulpinjecties toch echt wel kredieten aan het bedrijfsleven en consumenten moeten verstrekken. Klinkt misschien logisch, maar kredietverstrekking is een middel voor banken, geen doel op zich. In economisch slecht klimaat zijn rendabele investeringen in ons systeem gewoon geen optie. |
| -- | tegen de banken zeggen dat ze de renteverlaging op hypotheken e.d. moeten doorvoeren die de centrale bank heeft doorgevoerd. De rente van de centrale bank heeft betrekking op zeer korte, nachtelijke leningen voor banken van de centrale bank – niet tegen leningen onderling. De centrale bank rente heeft maar een beperkte invloed op rente gevraagd door banken. |
| -- | Een gedragscode voor bankiers... geen commentaar |
Vangnetje
Leuk en aardig allemaal. De eerst reacties houden het systeem voor even weer overeind. Noodzakelijk natuurlijk, want eenieder is afhankelijk geworden van dit systeem. Geen vangnetje bieden voor een systeembank staat gelijk aan financiële en politieke zelfmoord. Evenals het niet stimuleren van de economie.
Daar moet een decennia lange financiële zelfdiscipline, de Zalmnorm, abrupt voor wijken. Immers: de wereld draait niet zonder economische groei. En die groei moet nu door de overheid aangewakkerd worden, nu vooral de banken al hun geld kwijt zijn door met geleend geld op illusionaire waardes in te zetten.
Dat ging mis toen een paar mensen zich gingen afvragen wat de onderliggende waarde van die producten eigenlijk was. En dat bleek vies tegen te vallen – waarna er zich een verkoopgolf op de financiële markten afspeelde die zijn weerga niet kende.
Maar waar ik eigenlijk naartoe wil, zijn zij die de crisis wel aan zagen komen. Zij worden nog niet steeds niet serieus genomen. En dat is gezien vanuit het oogpunt van de huidige machthebbers wel logisch, want zij stellen radicalere omvormingen voor, die de machthebbers de macht uit handen neemt.
Waaronder het afstappen van het idee om met geleend geld te speculeren. Het afstappen van geldcreatie door banken, de meest geaccepteerde grootschalige vorm van criminaliteit, die banken gratis geld en macht geeft. Het verlaten van een op schuldgroei gebaseerde economie. Het verlaten van een fiat-currency (printen van geld uit niets) die op niets anders is gebaseerd dan vertrouwen.
Geesten niet rijp
En dat is pas de financiële paragraaf. Het vreemde fundament van ons economisch systeem - dat winsten geprivatiseerd worden en kosten gesocialiseerd - is hiermee nog niet verholpen. En wat nodig is, sorry voor de lange opsomming, het afstappen van een economisch systeem dat systematisch meer ongelijkheden vergroot.
De noodzakelijke veranderingen zullen vermoedelijk ook ten tijde van deze crisis nog niet komen. Daarvoor zijn de geesten nog niet rijp – al kan het rap gaan in tijden van crisis. Duurzaamheid staat wel hoog op de agenda, maar de techno-fix oplossing voor economische groei is nog te aantrekkelijk.
Met schijnoplossingen zullen we het nog even moeten doen. Met een hard vallende vraag naar producten, wankelende wereldmunten, onwelgevallige olieschaarste en een klimaatcrisis voor de deur is het weerbericht voor de komende paar jaar (vele jaren?) uiterst somber. Dat biedt mogelijkheden voor – excuse my American English - change!
-
- - - - - - - - - - -
-
- - - - - - - - - - -
Reageer
op dit bericht
hghg