Alleman van Bert Haanstra

Vanaf 26 september is Utrecht voor tien dagen het bruisende centrum van de Nederlandse film. Met een seminar, retrospectief en een dvd-box wordt tijdens het Nederlands Filmfestival dan eindelijk de in 1997 overleden filmregisseur en fotograaf Bert Haanstra geëerd.

Gast van het jaar is Burny Bos, producent van een opmerkelijke reeks kinderfilms. Zijn nieuwste productie Waar is het paard van Sinterklaas, een vervolg op Het paard van Sinterklaas uit 2005, gaat in première. Het is een aangename en intelligente film. Commercieel gezien zijn films voor kinderen de meest succesvolle producties. Desalniettemin is het een hele opgave om serieuze jeugdfilms te maken, die niet kinderachtig zijn. Hopelijk gaat de 68-jarige Bos nog een tijdje door met zijn gevecht voor kwaliteitsdrama voor kinderen.

Een andere blikvanger is het overzicht van het werk van Bert Haanstra, die vooral in de jaren '50 en '60 wonderlijke en karakteristieke films maakte. Hij wordt geëerd met een seminar, retrospectief en dvd-box, het werd tijd. Ook is er een ietwat tegenvallende documentaire over de meester te zien. Over Haanstra van Rolf Orthel is een nogal schools portret, waarin voornamelijk de fragmenten uit Haanstra's oeuvre boeien, en waarmee overtuigend zijn briljante vakmanschap wordt geëtaleerd.

De Stem Van Het Water van Bert Haanstra

Wie ooit films van Haanstra zag, weet hoezeer zijn werk zich in het onderbewustzijn nestelt. De Stem Van Het Water (1966), over het water en de Nederlander, is een mooi voorbeeld hiervan. Onvergetelijk zijn de scènes met het jongetje tijdens de zwemles, waar hij zijn dodelijke angst voor het water moet zien te overwinnen; ze zorgen nog altijd voor vochtige ogen.

De presentatie van het werk van de tien jaar geleden overleden cineast, is vooral boeiend omdat hier een 'vergeten' Nederland wordt opgevoerd. Een knus en kneuterig land, waar iedereen in harmonie met elkaar lijkt te leven. Zijn Alleman uit 1963 blijft een beklijvend portret van de Nederlandse bevolking met al haar eigenaardigheden. Getoond wordt hoe 'gewone' mensen hun vrije tijd invullen, met sport en op het strand zitten, met een lach en een traan. Ondanks het feit dat we toen al 12 miljoen individualisten waren, en ondanks de verschillen vormden we in 1963 toch een eenheid.

Sahara van Ineke Houtman

Dat is een opvallend contrast met het huidige Nederland, waar in toenemende mate de verschillen tussen de verschillende bevolkingsgroepen lijken te groeien. Je vraagt je af wat Haanstra voor films zou hebben gemaakt van ons huidige in een rap tempo veranderende land. Momenteel is een dergelijke chroniqueur van de Nederlandse samenleving niet voorhanden, of het zou Michiel van Erp moeten zijn, die met zijn Pretpark Nederland een poging deed om de kneuterigheid van de vrijetijdsbesteding van de Nederlander te portretteren.

Vast programma-onderdeel van het NFF is 'Kort', tien korte films van rond de tien minuten, vingeroefeningen van zowel beginnende cineasten als gevestigde namen. Daar zitten flauwe filmpjes tussen, en soms een pareltje. Dit jaar heeft Ineke Houtman een juweeltje gemaakt met Sahara. Renee Fokker als oudere vrouw die een avontuurtje met een dertig jaar jongere jongen beleeft, toont voor de zoveelste keer wat een uitmuntende actrice Fokker is.

Ben van Lieshout is een moeilijk te vatten regisseur, met zowel experimenteel getinte speelfilms als documentaires over de rafelranden van onze samenleving: Schutting (1989) over een afwerkplaats van prostituées en Locatie TusseNland (2006) waarin mensen letterlijk levend aan de rand van samenleving getoond worden.

De Muze van Van Lieshout

De Muze, het nieuwste opus van Van Lieshout, gaat over een jonge schrijver (Matthias Schoenaerts) die er niet aan toe komt om zijn meesterwerk te schrijven. Hij zwerft voornamelijk rond in een desolaat havengebied, waar hij bovendien nog wordt achtervolgd door een mooie vrouw gespeeld door Tara Elders. Vervreemdend bedoeld en duidelijk geïnspireerd op het werk van Antonioni is het zeker een bezienswaardig curiosum.

In het met veel ceremonieel gelanceerde Canon van de Nederlandse Film, een lijst van zestien gezichtsbepalende en bijzondere producties, komt een buitenbeentje als Van Lieshout natuurlijk niet voor. Ondertussen komen al talloze alternatieve lijstjes voor de Canon naar boven, want er ontbreken nogal wat gezichtsbepalende cineasten. Er zouden voor hetzelfde geld 32 of 48 belangrijke films geselecteerd kunnen worden. Ach, het is in ieder geval het begin van een discussie over de kwaliteit van de Nederlandse film. Alle films uit het Canon worden tijdens het festival vertoond.

Ulrik van Tongeren

Nederlands Film Festival van 26 september t/m 6 oktober, informatie via de programmakrant, te vinden in de filmhuizen en bioscopen, en op de website.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg