Regie: Jasmine Dellal
Jaar: 2006

Aan deze gepassioneerde, temperamentvolle zigeunerfilm werkte filmmaakster Jasmine Dellal maar liefst vijf jaar. Zij volgde hiervoor vijf verschillende Romagroepen die leefden van hun muziek, zowel gedurende hun 'werk' als thuis in het gezinsleven. De groepen die deel namen aan het gemeenschappelijke muziektournee door de Verenigde Staten waren Roemenen, Macedoniërs, een Spaanse Flamencogroep en een groep uit India.

Deze bijzondere samenkomst van verschillende Roma zigeunergroepen bevestigt het feit dat deze mensen ondanks de verschillen vele overeenkomsten vertonen. Immers, ze komen uiteindelijk allemaal voort uit dezelfde stroom van taal, cultuur en een verleden waarin ze altijd verstoten, weggestuurd werden.

Gypsy Caravan is niet de eerste temperamentvolle, romantische zigeunerfilm die menig hart sneller doet kloppen, de soundtrack en dvd over de toonbank doet vliegen en het aantal geboekte reisjes richting Balkan doet stijgen. Wat wel opvallend is, is dat deze documentaire de zigeunercultuur in de breedste zin van het word behandelt. Hoeveel mensen denken bij het woord 'zigeuner' niet gelijk aan de Balkan en hoeveel mensen wisten eigenlijk dat de rijke Flamenco dans- en muziektraditie de zigeunercultuur waar zij vandaan komt tot op de dag van vandaag representeert?

Het wat meer duistere aspect van het zigeunerbestaan komt ook aan bod in Gypsy Caravan. Het is ironisch en bitter te zien dat een bevolkingsgroep jarenlang zwaar onderdrukt, gediscrimineerd, verstoten en zelfs uitgemoord door onder andere de nazi's, nu een voorbeeld is in de vorm van een stijlicoon van de mode-, muziek- en filmindustrie.

Deze eeuwenlange discriminatie is overigens nog steeds van deze tijd. Een opvallend fragment in de documentaire toont een jonge medewerker van een van de hotels waar de groepen verblijven gedurende de tour. De jongen schrijft voor zijn collega's een briefje waarin hij laat weten erg bang te zijn voor de zigeuners. Ze kijken eng en hij voelt zich geïntimideerd. Tegelijkertijd staan er kilometers lange rijen voor de theaters waar de Gypsy Caravan speelt en is de media-aandacht buiten proportioneel!

De beelden van het gezinsleven en het eenvoudige (boeren) bestaan van de muzikanten als ze niet op tournee zijn, zijn erg mooi en de romantiek spat er dan ook bijna vanaf. Bruiloften, muzieklessen van de kleinkinderen, emotionele momenten, liefde en eenzaamheid: het zit er allemaal in. Je voelt je als kijker melancholisch en verontwaardigd om de mensen die zo een rijke cultuur creëren en tegelijkertijd de last van het nooit ergens echt geaccepteerd worden met zich mee dragen.

Aan de andere kant word je ook verliefd. Verliefd op een cultuur die zo veel emotie vertoont, zoveel passie, temperament en rijkdom op een niet (altijd) kapitalistische manier. Deze film bereikt precies dat wat hij naar mijn idee wil bereiken: een respectvol en zeer romantisch beeld van de wereldwijde Roma zigeunercultuur. Wellicht leidt mijn eerst volgende vakantie naar Macedonië of Zuid-Spanje. Dan ga ik op blote voeten en neem mijn mondharmonica mee…

Julia Roeselers

Gypsy Caravan draait niet meer in de bioscoop, maar is inmiddels wel op dvd verkrijgbaar.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Wat vind jij van deze film?

Naar boven

hghg