Ezra

Het jaarlijkse festival van de Afrikaanse film en films uit de diaspora, Africa in the Picture, viert haar tiende editie. In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Breda, Nijmegen en Den Bosch worden selecties van het programma vertoond in een poging de voorspelbare en clichématige beeldvorming over Afrika te doorbreken.

Ondanks de enigszins schijnheilige hulpvaardigheid van Bono, Madonna en andere beroemdheden voor Afrika en de groeiende aandacht voor het continent, heeft Afrika nog steeds een ondergeschoven positie op het wereldtoneel. Er woeden nog onverminderd gewapende conflicten, en Aids brengt enorme schade toe aan de Afrikaanse populatie. Niet zo gek dat men in het Westen last heeft van knagende schuldgevoelens.

Op Africa in de Picture worden flink wat films vertoont waarin allerlei verscheurende problemen centraal staan. Desondanks vinden er op dit continent wel degelijk grote veranderingen plaats. Niet alleen het Westen zou met andere ogen naar Afrika moeten kijken. Ook voor de Afrikanen zelf is het belangrijk om met een frisse blik hun problemen te aanschouwen. Cultuuruitingen zoals film kunnen hierin een belangrijke rol spelen.

Dit jaar is er extra aandacht voor humor in de Afrikaanse cinema. Juist met behulp van komedies is het mogelijk om maatschappelijke, culturele en politieke problemen op een luchtige manier voor het voetlicht te brengen. Een voorbeeld van een dergelijke lichtvoetige blik is de openingsfilm Juju Factory van regisseur Balufu Bakub-Kanyinda. Gesitueerd in de Brusselse wijk Matongé, waar een grote Congolese gemeenschap huist, handelt de film over de schrijver Kongo Congo die aan een boek werkt over zijn wijk.

Juju Factory

Kongo Congo heeft de opdracht gekregen om de toeristische waarde van de wijk in de verf te zetten. Tegen de aanwijzingen van zijn eindredacteur in, kan de schrijver het beladen koloniale verleden en de huidige politieke verhoudingen met Afrika niet negeren. De schrijver, gespeeld door de zeer charismatische Dieudonné Kabongo, wil zijn gevoelens van ontworteling en stille wanhoop tot uiting brengen. Wat zijn eindredacteur de verzuchting doet slaken: "Neger-blabla en Kinshasa-grappen, wie zit daar op te wachten."

Het hilarisch steekspel tussen de schrijver en zijn broodheer zegt veel over de verschillende manieren waarop immigranten zich wortelen in hun nieuwe vaderland. Het beladen koloniale verleden blijkt voor sommigen een loden last. Bijna terloops wordt er een kleurrijk beeld geschetst van deze fascinerende Congolese leefgemeenschap in Brussel.

Het festival biedt dit jaar met circa 44 films een enigszins ingekrompen programma. Tijdens deze editie is er minder aandacht voor de Magreb (Noord-Afrikaanse) cinema dan gebruikelijk. Er zijn wel een paar Noord-Afrikaanse films te zien, zoals The Satanic Angels, een Marokkaanse productie over een stel hardrockers die aangeklaagd wordt voor satanisme en het beledigen van de islam. Kan interessant zijn, vooral omdat het gebaseerd is op een waar gebeurd verhaal.

Opkomende filmnaties als Rwanda, Mozambique en Angola zijn eveneens op het festival vertegenwoordigd, landen die aan hun herstel werken na langdurige burgeroorlogen. Ook Sierra Leone komt uitvoerig aan bod, met bijvoorbeeld vijf korte films waarin de wonden van de burgeroorlog worden blootgelegd.

De speelfilm Ezra van Newton Aduaka gaat evenzeer over de trauma's van de gruwelijke burgeroorlog in Sierra Leone, waarin een voormalige kindsoldaat centraal staat. Wanneer de jongen voor een waarheidscommissie moet verschijnen, blijkt dat hij zich niets meer kan herinneren van zijn wandaden. Gevangen zittend in zijn trauma's is ook hij slachtoffer, vrezend voor zijn plaats in de samenleving.

In de documentaire The People Are Not Happy gaat regisseur Ishmahil Blagrove JR op zoek naar mensen die de toekomst van Sierra Leone kunnen duiden. Want nu er eindelijk vrede is, zijn de problemen nog steeds immens. Armoede, een falende overheid en corruptie teisteren het land. Vraag is of de vrede gehandhaafd kan blijven. Bovendien gaat de maker in op het westerse begrip 'bloeddiamanten': het land wordt nog steeds leeg gezogen door buitenlandse bedrijven en corrupte politici.

Voorts is er uitvoerig aandacht voor de Ethiopische cinema, met klassieke films en recente rolprenten. Met onder meer de documentaire Adwa, An African Victory over de onwaarschijnlijke overwinning van een primitieve Ethiopische krijgsmacht op een superieur Italiaans leger in 1896.

Menged

En niet te vergeten de schitterende korte film Menged van Daniel Taye Workou, winnaar van verschillende prijzen op filmfestivals. In dit 20 minuten durend filmpje, spelend op het Ethiopische platteland, gaat een vader met zijn zoon op weg naar de markt. Onderweg worden ze met raad en daad bestookt door achtereenvolgens twee witte sociale werksters, een priester en een ondernemer. Een van de adviezen is om de koppige ezel te laten dragen door de vader, wat een potsierlijk onvergetelijk beeld oplevert.

Deze grappige en wrange parabel over het hedendaagse Ethiopië heeft wel degelijk een universele waarde; het is een statement over de menselijke staat. Want dat is het mooie van de beste Afrikaanse films, ze houden de westerse kijker een spiegel voor.

Ulrik van Tongeren

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg