Gezien: 'Waarom heeft etc.'
Waar: Rialto A'dam, 08-06-07
Regisseur: Cyris Frisch
Distributeur: Filmfreak

"Show me dead, show me the death man!" Op naargeestige wijze doolt de ernstig verwarde man middenin de nacht door de Jodenbreestraat in het centrum van Amsterdam. Fietsers maken een boog om het leed niet in de ogen te hoeven zien. Weg, weg, weg van hier! Niemand die zich om de man bekommert. En geef ze eens ongelijk, want worden we niet dagelijks geconfronteerd met mensen die letterlijk en figuurlijk de weg kwijt zijn geraakt? We raken immuun voor het menselijk leed om ons heen.

Het angstwekkende tafereel wordt gadegeslagen door Cyris Frisch die hier met een mobiele telefoon vanaf zijn balkon opnames van heeft gemaakt. Zijn nieuwste film, met de intrigerende edoch ernstig misleidende titel Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan?, bevat een aaneenschakeling van beelden van irritant rondhangende jongeren, opdringerige dealers, daklozen, laveloze types en vermanende agenten, gemaakt aan de voor- en achterzijde van zijn aan het Zuiderkerkhof gelegen woning.

De taferelen op zijn stoep worden afgewisseld met beelden van ogenschijnlijk willekeurig gekozen onderwerpen, zoals een bezoekje aan een supermarkt, waar een agressief scheldende jongeman is aangehouden door het winkelpersoneel. Tevens zien we beelden van een boven de binnenstad cirkelende helikopter, van nachtelijke beschietingen ergens in een verre oorlog, van politiewagens en een ziekenwagen (kennelijk) bij een ongeval op straat in Amsterdam, van een natte autorit door de bergen, van Palestijnse (?) jongeren die met stenen gooien, en van hevige rookwolken boven het Centraal Station, het eindshot van de film.

Allemaal even vaag vertoond, vanwege de belabberd lage resolutie van het mobieltje. Aanschouwd op een filmdoek is het werkelijk een drama. De bijkomstige abominabele geluidskwaliteit stemt ook al niet vrolijk: door de wind krijg je als kijker de indruk dat de filmmaker continu onder de douche staat. Veelvuldig zien en horen we mensen op straat schelden en tieren, sirenes van politiewagens vormen de leidraad. Na zeventig minuten is het gelukkig gedaan in filmhuis Rialto. Het is dat ik het gesprek na afloop van NRC-journalist Raymond van den Boogaard met de filmmaker wilde bijwonen, anders had ik het na tien minuten voor gezien gehouden.

Een verkeerde beslissing, want hetgeen Frisch te berde bracht was welhaast nog vager dan de film zelf. Zo kregen we te horen dat hij voor de titel gekozen heeft omdat hij die "wel leuk" vindt. De sypnosis vermeldt dat de film door de ogen van een getraumatiseerde Afghaanse oorlogsveteraan gezien moet worden. "Daarmee wordt de film begrijpbaarder, denk ik", vertelde Frisch aan het publiek, dat voor deze speciale gelegenheid voornamelijk uit voormalige buren van hem leek te bestaan. Voormalig, want de filmmaker is inmiddels uit de Nieuwmarkt vertrokken.

"Vanwege zijn trauma wordt het aannemelijker dat de hoofdpersoon de voorvallen in zijn straat als zeer bedreigend ervaart", vervolgde Frisch zijn rammelende betoog. Ondanks het feit dat Frisch constateert dat de sfeer in de stad de afgelopen tien jaar "ernstig is verhard", beschouwt hij de overlast die de voornamelijk allochtone jongeren op het Zuiderkerkhof veroorzaken, als nihil. "Ze eisen respect van de blanke bewoners, die op hun beurt verlangen dat deze jongeren dat respect eerst moeten verdienen. Dat resulteert in wederzijdse spanningen, hetgeen onnodig is."

Frisch zegt bewust voor de mobiele telefoon te hebben gekozen vanwege de lage resolutie, waarmee de beelden "een extra spanning meekrijgen." Met een gewone camera was hij niet in de opzet geslaagd. Hoewel hij zijn nieuwste film als "een kleine persoonlijke bijdrage aan de verdraagzaamheid" beschouwt, zal de doorsnee toeschouwer het ervaren als een poging tot het maken van een statement waarmee de onttakeling van onze materialistische welvaartsstaat schrijnend in beeld wordt gebracht.

Journalist Van den Boogaard is zeer te spreken over de film. "Over een paar jaar zouden we best eens tot de conclusie kunnen komen dat de Nederlandse militaire inzet in Afghanistan invloed heeft gehad op ons nationaal cultuurpatroon - op de Nederlandse beleving van geweldsuitoefening, van de aanvaardbaarheid van slachtoffers, van de plaats van Nederland in de wereld, van dit land kortom. Frisch komt de eer toe als een der eersten naar die dingen een gooi te hebben gedaan." Laat de film nou nét niet over de oorlog in Afghanistan gaan…

De merendeels lovende kritieken voor Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan? zijn voornamelijk gebaseerd op de artistieke kwaliteiten van de filmmaker. Onbegrijpelijk, want vergeleken met de experimentele artfilm uit de jaren '60 is dit het werk van een beginneling. Kennelijk zijn de filmrecensenten hedentendage zo verveeld geraakt van de hightechsnufjes in de vorm van computersimulatie in de geldverslindende monsterproducties, dat het maken van een vage film met een mobieltje vanuit de luie stoel al als vernieuwend en verheffend wordt beschouwd. Begrijpen doe ik het niet.

Alex van Veen

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg