Laatbloeier George Clooney werd pas beroemd toen hij een arts speelde in de televisieserie ER. Intussen heeft zijn carrière een hoge vlucht genomen. Behalve als acteur, is hij ook als regisseur en producent zeer actief. Daarenboven toont hij met overgave zijn politiek geweten. Zo maakt hij zich onder meer druk om de situatie in Darfur.

Michael Clayton, waarin Clooney de titelrol speelt, is een typerende synthese van zijn sterrendom en politieke overtuiging. Het is een legal thriller. Dergelijke thrillers handelen over de corrupte zijden van het advocatenambacht en de rechterlijke macht. Bestsellerschrijver John Grisham heeft dit onderwerp vaardig verwerkt in zijn boeken. Michael Clayton doet denken aan de verfilming van The Firm van deze auteur. In beide films gaat het over machtige advocatenkantoren die tot op het bot corrupt zijn en gemakkelijk over lijken gaan om hun doel te bereiken.

Regisseur en scenarist van de visie op deze 'smerige' bedrijfstak, Tony Gilroy, heeft zich trouwens ook laten inspireren door het werk van regisseur Sidney Lumet. Zijn films over corrupte advocaten en politie-agenten hebben een indrukwekkende lading. Michael Clayton lijkt vooral verdacht veel op The Verdict van Lumet uit 1982, waarin Paul Newman een aan lager wal geraakte advocaat speelt. Het morele dilemma waar de antihelden in beide films mee worstelen, is hoe ver ze kunnen gaan met het maken van vuile handen.

Clooney speelt overigens een ex-advocaat, die als een soort vuilopruimer smerige klusjes voor een groot advocatenkantoor in New York moet opknappen. Financieel aan de grond, gescheiden en op een zijspoor beland, wordt Clayton aan het werk gezet om een rechtszaak tegen een chemisch concern te redden. De hoofdadvocaat (Tom Wilkinson), de even manisch-depressieve als briljante advocaat, dreigt namelijk de vuile was buiten te hangen van het chemisch concern, die een kankerverwekkend landbouwgif op de markt heeft gebracht. Clayton moet de man tot de orde roepen. Sleutelrol in het verhaal heeft de advocate van het chemische bedrijf - briljant, luguber en met veelzeggende details geacteerd door Tilda Swinton.

Michael Clayton is opgebouwd uit een ingenieuze reeks flashbacks. De kijker wordt ergens middenin in het verhaal geworpen, waarna de handeling terugspoelt naar het begin. Debuterend regisseur Gilroy heeft de Bourne-trilogie geschreven, spionagefilms die volgestouwd zitten met actie en paranoia. In tegenstelling tot de Bourne-trilogie is Michael Clayton veeleer bedaard. De thrillerelementen zijn voorzichtig gedoseerd, en de uitvoerige tekening van de karakters is verfrissend gedetailleerd. De paranoïde en onvoorspelbare insteek geeft de film de nodige spanning.

Handelt het in de Bourne-trilogie om gezichtloze geheime diensten die hun eigen agenda voeren, hier gaat het over de sinistere werkwijze van grote bedrijven. Dat ze over lijken gaan voor het vergaren van rijkdom en macht, is eigenlijk niets nieuws. Deze duistere wereld wordt prikkelend overtuigend verbeeld. Het blijft een actueel thema hoe bedrijven publieke veiligheid en welzijn opofferen voor het winstoogmerk.

Clooney speelt zijn rol ingetogen, hetgeen tegenspelers Wilkinson en Swinton de kans geeft om uit te blinken. Sydney Pollack als baas van het advocatenkantoor, wiens kast overvol met lijken moet zitten, zet de tot op het bot corrupte patriarch vlijmscherp neer als iemand die denkt dat alles en iedereen voor het juiste bedrag te koop is, wat wel zal kloppen.

De bijna achteloze wijze waarop Clooney van de glamourwereld naar politieke stokpaardjes springt, is in ieder geval opmerkelijk. Hij wisselt op gehaaide wijze kassuccessen af met provocerende films met een politieke boodschap. Tevens is hij goede maatjes met de evenzeer uitgekookte regisseur en producent Steven Soderbergh. Samen creëerden ze de productiemaatschappij Section Eight, wat een reeks tegendraadse producties opleverde, waaronder het beklijvende drama Syriana over de olie-industrie.

Robert Redford en Warren Beatty waren in het verleden op vergelijkbare wijze bezig met de vermenging van commercie en politieke gedrevenheid en maakten zodoende belangrijke politieke films. Wellicht kan Clooney gezien worden als hun troonopvolger op dit gebied.

Ulrik van Tongeren

Michael Clayton (Independent Film), nu in de bioscopen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg