Een FARC-lid uit de documentaire Guerrilla Girl

De telefoon van Noticias, een onafhankelijk platform dat informatie uitwisselt tussen Latijns-Amerika en Nederland, rinkelt dezer dagen onophoudelijk. De vaderlandse pers is op zoek naar informatie over Tanja 'Eillen' Nijmeijer en de activiteiten van de FARC in Nederland. Noticias plaatst kanttekeningen bij hun aanpak.

door Noticias

De wanhoop onder journalisten is groot. Dagblad Tubantia is er zelfs toe overgegaan een oproep te plaatsen: 'Kent u Tanja of heeft u meer informatie over haar? Neem dan contact op met de redactie.' Over een maand is de belangstelling voor Latijns-Amerika weer minimaal, zoals gewoonlijk, maar vooralsnog kookt de Nederlandse pers over van interesse.

Bij Noticias zijn we journalist genoeg om dat wel te kunnen begrijpen. Een Groningse die in de jungle van Colombia vecht is natuurlijk aantrekkelijke kopij. Het gegeven zit vol dramatische contrasten: zo'n schattig meisje in de guerrilla. De vorm, gevonden dagboeken, spreekt ook al tot de verbeelding. Van Anne Frank tot Che Guevara: het egodocument biedt makkelijke identificatie. Wie kan nou niet meevoelen met Eillens cocktail van idealisme, spanning en heimwee naar het knusse Nederland?

Krant spreekbuis leger

Op 1 september publiceerde El Tiempo, een van Colombia's grootste dagbladen, een artikel over de dagboeken. Ze zouden gevonden zijn na een aanval van de Fuerza de Despliegue Rápido (Fudra) op een rebellenkamp in de regio Uriba, 18 juli jl. Naast de dagboeken zou ook de computer van Lozada, een van de FARC-leiders, zijn buitgemaakt.

Operatie van de Fuerza de Despliegue Rápido (Fudra)

Dit alles roept vragen op die de journalisten Noticias tot op heden nog niet gesteld hebben. Want wat is El Tiempo bijvoorbeeld? Dit is het grootste Colombiaanse dagblad dat onderdeel uitmaakt van een van de drie grote mediaconcerns die in Colombia de dienst uitmaken. Samen met de zakenkrant Portafolio, de tabloid Hoy en tv-zender CityTv, vormt het Casa Editorial El Tiempo.

De redactionele commentaren van El Tiempo maken zich vooral druk over 'terrorism and drugs-fuelled insurgency' en steunen over het algemeen de politiek van president Uribe die als oplossing voor het al jaren durende conflict keiharde repressie voorstaat. De krant weet altijd met groot detail over militaire operaties te berichten, wat een goede relatie met het leger doet vermoeden.

En wat is de Fudra? Deze hypermodern bewapende 'snelle reactiemacht' is een van de speerpunten in de Colombiaanse 'War on Drugs'. Bij de overval op het kamp moet je dus denken aan de inzet van speciale commandotroepen en Black Hawk helikopters. Dat is toch wel een ander beeld dan El Tiempo oproept. De krant vertelt een beetje lacherig hoe Eillen, verrast door de aanval, 'vrijwel naakt de bosjes rond de rivier Guayabero invluchtte'.

Doden?

De website van het leger meldt echter dat er bij de aanval ook drie doden vielen. Wie? In rapporten van de World Organisation Against Torture en Amnesty International USA [pdf] wordt Fudra in verband gebracht met mensenrechtenschendingen in 2002 en 2003 en ervan beschuldigd samen te werken met paramilitairen in Colombia. Paramilitaire groeperingen begaan, stelt Amnesty International in haar Jaarboek Colombia 2007 'nog altijd mensenrechtenschendingen met de instemming of medewerking van de veiligheidstroepen.'

Is dit alles? Nee, zoveel weten we in ieder geval zeker. El Tiempo publiceerde slechts een selectie dagboekfragmenten uit de periode 21 juli 2006 – 17 juli 2007. De Nederlandse pers kiest er de dramatische, persoonlijke stukken uit ('Zou ik gelukkig zijn als ik in Nederland was gebleven?') terwijl de Colombiaanse pers smult van de kritiek op haar bataljonleiders.

Het is toch moeilijk te geloven dat er geen enkel citaat te vinden is waarin ze haar afschuw beschrijft van het Colombiaanse politieke systeem of over hetgeen het leger en de paramilitairen uitvreten? Iedere journalist zou zich ervan bewust moeten zijn dat er hier sprake is van slechts één bron: het Colombiaanse leger. Het leger bepaalt wat er naar buiten gebracht wordt.

Wat staat er nog meer in het dagboek? Wie waren die drie doden bij de aanval? Het moge duidelijk zijn dat het leger de publicatie van de dagboekfragmenten ziet als onderdeel van haar propagandastrijd en dat El Tiempo ze daarin volledig steunt.

Heksenjacht

Nu de naam van de Nederlandse 'guerrillagirl' bekend is, stellen de journalisten een nieuwe vraag: waar is de FARC? Bijna iedere Latino die we kennen is vandaag gebeld. Een van de journalisten gaf toe niets van Colombia af te weten, maar vroeg wel: 'Waar zijn die Colombianen? Waar komen ze bij elkaar?' Dat begint veel op een heksenjacht te lijken. Op basis van uitspraken van Pax Christi lijkt het voor de pers inmiddels vast te staan dat er in Nederland 'geronseld wordt door de FARC.' Dat moet nog maar bewezen worden.

Armoede in Colombia

Het punt is: het gáát helemaal niet om de FARC. Wie vertegenwoordigen zij? Waar het om zou moeten gaan is de gewone bevolking in Colombia. Zij zijn het slachtoffer van drie partijen: de FARC, de paramilitairen en het Colombiaanse leger. Onlangs publiceerden we een ooggetuigenverslag uit de regio Darien, Colombia:

'De regio werd getroffen door bombardementen waarbij geen enkele onderscheid tussen civiele en militaire doelen werd gemaakt. Het aantal aanvallen op guerrilla’s was klein. Daarentegen werden de huizen van de Afro-Colombiaanse en Indiaanse burgerbevolking platgebrand, hun akkers geplunderd en hun vee afgeslacht. Ze werden uit hun nederzettingen verdreven, gemarteld en vermoord of 'verdwenen' zonder een spoor achter te laten. Tienduizenden bewoners ontvluchtten het gebied naar veiliger zones in de regio van de rivier Atrato, sommigen naar Panama, anderen naar het havenstadje Turbo aan de Golf van Uraba.'

'De overlevenden vertellen bloedstollende verhalen. Bijvoorbeeld over Marino Lopez, een van de slachtoffers van het paramilitaire geweld, die in stukken werd gehakt en wiens hoofd werd gebruikt als voetbal. En ze vertellen over de ontberingen tijdens hun vlucht. Bepakt met de enkele bezittingen die ze op het laatste moment konden mee grissen, liepen ze dagenlang door het oerwoud. Honger, dorst, ziektes en uitputting velden vooral de allerjongsten en oudsten, en er waren zwangere vrouwen die voortijdig bevielen van onvolgroeide baby's.'

Brandhaard Colombia

Noticias en talloze andere non-gouvernementele organisaties benadrukken al jarenlang dat een structurele vrede voor Colombia komt van de civiele initiatieven. De gemeenschappen en organisaties die zich inzetten voor mensenrechten in Colombia, onafhankelijk van de gewapende partijen. Lees hier "bijvoorbeeld het indrukwekkende verhaal van de vredesgemeenschappen. Noticias volgt ze, ook nadat de hype voorbij is, in de rubriek Brandhaard Colombia.

Het beste resultaat van deze hele affaire zou zijn, wanneer de pers het zoeken naar spookachtige FARC-agenten in Nederland zou staken, en ging uitzoeken wat er werkelijk gebeurd is tijdens die overval bij de rivier Guayabero - en nog steeds dagelijks gebeurt in Colombia. Onafhankelijk. Niet de door het leger goedgekeurde versie. Wellicht stuitten ze daarmee op een stukje Colombiaanse realiteit.

Dit artikel is afkomstig van de website van Noticias.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg