Leonardo DiCaprio en Djimon Hounsou

Er kleeft bloed aan de diamant. Dat maakt de Amerikaanse speelfilm Blood Diamond in ieder geval duidelijk. Een spannende avontuurlijke Hollywood-productie met een politieke en sociale lading. Het kan wel degelijk.

Dat er bloed kleeft aan waardevolle delfstoffen als diamant, maar ook bijvoorbeeld aan ivoor en goud, mag als een bekend feit verondersteld worden. De leegplundering van Afrika vindt nog steeds plaats, en de westerse wereld speelt hierin onverminderd een belangrijke rol. De makers van Blood Diamond hebben de intentie om de kwestie rond de zogenaamde bloeddiamanten aan de kaak te stellen.

Deze illegaal gedolven diamanten werden en worden gebruikt om sommige van de meest beruchte oorlogen in Afrika te financieren.

Blood Diamond is gesitueerd tijdens de burgeroorlog in Sierra Leone, een bloederige binnenlandse strijd die werd gevoerd van 1991 tot 2001. De film speelt zich af tijdens de val van Freetown in 1999. Tijdens die gebeurtenis werd de wereld eindelijk wakker geschrikt door de gruwelijkheid van het gebeuren.

Acteur Leonardo DiCaprio heeft een belangrijke rol gespeeld bij het tot stand komen van de productie. Dankzij zijn sterstatus kon de film gemaakt worden. DiCaprio speelt de roekeloze avonturier Danny, een tussenpersoon die de diamanten, aangeleverd door de opstandelingen, aan westerse diamantairs verkoopt.

Jennifer Connelly draaft op als de cliché onderzoeksjournaliste die het onrecht aan de kaak moet stellen. Djimon Hounsou als vader die zijn gezin verliest en als slaaf diamanten moet delven, vormt het geweten van het verhaal. Na het vinden van een roze reuzendiamant hoopt hij hiermee zijn gezin terug te krijgen. De plot cirkelt rond deze drie personages. Hoe goed de acteurs ook acteren, de overweldigende umwelt van de burgeroorlog maakt ze bijna tot schaakstukken.

Uiteindelijk wringt dit huwelijk tussen spannend entertainment en het poneren van sociale en politieke realiteiten. De spannende race naar een mythische diamant vormt in het laatste deel van de film hoofdmoot. Terwijl de duistere machinaties van de diamantairs en medeverantwoordelijken eigenlijk een veel interessanter deel van het verhaal vormen.

Regisseur Edward Zwick is bekend geworden door zijn epische vertelstijl met films zoals Glory, The Siege en The Last Samurai. Hoewel hij in zijn films wel degelijk kwesties als sociale ongelijkheid aansnijdt, is Zwick zeker geen hemelbestormende maatschappijcriticus.

Evenals een film als The Constant Gardener, en andere recente films die zich in Afrika afspelen, hangt er een zweem van exploitatie over de weergave van de schilderachtige armoede, en het onderdrukkende geweld. Hoe uitmuntend Blood Diamond ook gedocumenteerd is en hoe overtuigend het akelige geweld geënsceneerd is, de productie wordt teveel gestuurd en gekleurd door de voorspelbare conventies die de doorsnee Hollywood-actiefilm zo eigen is.

Er zijn uiterst verontrustende scènes te zien waarin kinderen met behulp van drugs, alcohol en wapens getransformeerd worden tot kindsoldaten. Ondertussen zijn er honderdduizenden van dergelijke pocketsoldaten die dienst doen als kanonnenvoer voor gewetenloze bendes. Ook de scènes waarin onschuldigen massaal afgeslacht worden door zowel opstandelingen als het regeringsleger, hakken erin. Die delen van de film zijn het meest geslaagd.

De nobele intenties van de makers stralen van de film af. Ze waren niet bang om te wijzen op de destructieve medeverantwoordelijkheid van de ex-koloniale machten en gezichtsloze corporaties, profiterend  van de chaos en het geweld in landen als Sierra Leone. Daarbij kan gevoegd worden de tergende onverschilligheid van ons consumenten. Zou wellicht een keurmerk als 'Dit is geen bloed- of conflictdiamant' werkelijk zoden aan de dijk zetten? Het is al heel wat dat een Hollywood-film dergelijke vragen oproept, al is het jammer dat deze nog steeds niet bevredigend beantwoord kunnen worden.

Ulrik van Tongeren

Blood Diamond (Warner), vanaf 25 januari in ongeveer 70 bioscopen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit artikel

Naar boven

hghg