Print
deze pagina 
Het International Film Festival Rotterdam barst vanaf 24 januari weer los. Met de programmakrant van de 36e editie in de hand is het nauwelijks te bevatten of te duiden wat er allemaal vertoond wordt. Het programma is ondertussen een duizelingwekkend labyrint geworden, terwijl een paar jaar geleden nog gesproken werd over inkrimping.
Om even een sprong terug in de tijd te maken, 32 jaar geleden. Heerlijk om te mijmeren over die goede ouwe tijd toen het hele festival zich nog in het knusse Lantaren/Venster complex in de Rotterdamse Gouvernestraat afspeelde. Terwijl nu het verbijsterende aantal van 27 bioscoopzalen paraat staat…
Toen was het ook al een filmmarathon van 's ochtends vroeg tot diep in de nacht. Met als hoogtepunt de Japanse film De Staat van de Mens, een trilogie over de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Dit indrukwekkende meesterwerk en krachtig anti-oorlog statement, ruim acht uur lang, werd aan één stuk door vertoond.
De betreffende voorstelling was een zweterige, uiterst uitputtende filmervaring in een rokerige bioscoopzaal. Ja, toen werd er nog gerookt in bioscoopzalen. Tijdens het festival werd de grote groep passe-partouthouders in de watten gelegd. Voor een schappelijke prijs konden ze alle films zien, en kregen tussen de bedrijven door gratis koffie geschonken.
Het festival was in de beginjaren een aanstekelijke chaos, zonder duidelijke scheiding tussen de filmmaker en het 'gewone' publiek. Terwijl tegenwoordig de filmmakers voor de pers zelfs moeilijk bereikbaar zijn. Elk contact moet nauwkeurig geregeld worden door de organisatie van het festival.
Gek om te bedenken dat er in 1975 geen internet, mobiele telefonie, digitale video en allerlei andere zegeningen van de moderne technologie bestonden. De controlemaatschappij met zijn veelomvattende tentakels was ook nog ver weg. Terwijl het huidige festival tot in alle uithoeken bepaald wordt door technologie.
Het lijkt een belangrijk thema te worden tijdens het komende festival: films waar het bespieden centraal staat. Dergelijke films hebben een waarschuwende lading. Zo gaat de openingsfilm, het Argentijnse La Antena van Esteban Sapir, over een Big Brother maatschappij waar dictator Mr Tv in een besneeuwd metropool probeert zijn onderdanen te hypnotiseren met behulp van televisie.
La
Antena
Het is een merkwaardig en intrigerend sprookje in zwart-wit, volgestouwd met talrijke verwijzingen naar veelzeggende symbolische beelden uit de zwijgende cinema. De regisseur heeft getracht om er een allegorie over de macht van de massamedia van te maken. De middelen die hij gebruikt zijn ontleend aan de zwijgende cinema, die er overigens voor zorgen dat de kijker op een afstand wordt gehouden.
Maar dat is meteen ook de essentie van een dergelijk experiment: de onschuld waar de maker mee speelt, hebben we allang verloren. Dat komt onder meer door de voort denderende digitale revolutie. Maar wanneer La Antena een maan toont zoals die te zien is Le Voyage dans la lune van filmpionier George Méliès uit 1902, dan wordt de strot dicht geknepen door een klievende nostalgie naar onschuldigere tijden.
Het bespieden wordt realistischer en indringender verbeeld in Das Leben der Anderen van Florian Henckel von Donnersmarck: een tergend en intens drama over de afluistercultuur in de voormalige DDR. De film tekent op beklemmende wijze hoe de Stasi binnendringt in de levens van vermeend subversieve Oost-Duitsers.
Das
Leben der Anderen
Das Leben der Anderen is een overtuigend antwoord op de stroom films, zoals Good Bye, Lenin!, die een vreemde nostalgie naar de DDR tentoonspreiden, alsof men vergeten is hoe onmenselijk die controlerende samenleving werkelijk was.
Red Road van de Schotse regisseuse Andrea Arnold is een effectieve thriller over de beveiligingsbeambte Jackie, die verschanst achter een batterij monitoren een ranzige Schotse wijk in de gaten houdt. Het briljante eerste uur van de film, wanneer we ingesponnen raken in de kunst van het observeren, wordt gevolgd door een meer conventioneel melodrama. In ieder geval is dit een zeer opvallende debuutfilm, die evenals Das Leben der Anderen reeds overladen werd met prijzen.
In het festivalkrantje staat een bijna triomfantelijk stuk over twee films die met behulp van de camera in de mobiele telefoon gemaakt zijn. Oh gruwel, dat betekent een lage resolutie van het beeld, welke ook nog op een groot scherm geprojecteerd wordt.
Misschien zijn Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan? van Cyrus Frisch en SMS Sugar Man van Aryan Kaganof interessante pogingen tot film. Al zal door de magere beeldkwaliteit moeilijk te volgen te zijn wat er gebeurt. Het lijkt erop alsof de zogenaamde zegeningen van de nieuwe technologie het puur genieten van cinema in de weg staat.
Daarom roept dit festival een zwijmelende nostalgie op naar een tijd toen film nog film was. Gelukkig zullen er tijdens het festival ook nog films vertoond worden door makers die nog steeds geloven in de schoonheid van het beeld.
Ulrik van Tongeren
Gedurende de tien dagen van het International Film Festival Rotterdam worden circa 250 lange films, circa 430 korte films in alle mogelijke variëteiten vertoond in 27 bioscoopzalen. Het randgebeuren is een programma op zich met exposities, talkshows en feesten. In Groningen wordt van donderdag 1 t/m zondag 4 februari een pocketeditie van het festival georganiseerd. Meer informatie op de website van het IFFR.
-
- - - - - - - - - - -
-
- - - - - - - - - - -
Reageer
op dit artikel
hghg