De Latijns-Amerikaanse cinema is tamelijk zeldzaam in de Nederlandse bioscopen en op dvd. Voornamelijk een aantal Argentijnse films, en een enkele Mexicaanse of Braziliaanse film halen hier de bioscoop. Liefhebbers kunnen met het Latijns Amerika Festival hun hart ophalen.

Ongeveer tegelijkertijd met het Semana de Cine Español, waar de Spaanse cinema een centrale rol vervult, vindt in Utrecht het derde Latijns Amerika Filmfestival (LAFF) plaats. Met Brazilië waar de voertaal Portugees is als buitenbeentje. Omdat het programma het hele immense continent bestrijkt van Midden-Amerika tot Patagonië, geeft dat een mooie kans in deze verscheidenheid de verschillen en overeenkomsten tussen de diverse cinema's te zien.

Zo is er bijvoorbeeld de intrigerende tegenstelling tussen de Braziliaanse en Argentijnse film. De Brazilianen verbeelden hun verhalen op een emotionele en lichamelijke wijze. Terwijl de Argentijnen afstandelijker, cerebraal en meer psychologisch hun verhalen vertellen. Dat er ook films uit onbekende filmlanden als Peru, Guatamala en Colombia vertoond worden maakt het allemaal extra interessant.

Suely in the Sky

De Braziliaanse film Suely in the Sky van regisseur Karim Ainouz is een mooi voorbeeld van vertelkunst met een sterk emotionele component. Het is een simpele vertelling over een mooie jonge vrouw die wil ontsnappen uit haar beklemmende milieu op het arme platteland in het noordoosten van Brazilië.

Suely probeert zichzelf te verloten om haar vlucht te financieren, de winnaar mag dan de nacht met haar doorbrengen. En dat doet ze allemaal om niet in de prostitutie te geraken. De voor vrouwen uitzichtloze machocultuur is zeer invoelbaar neergezet. En dat de jonge vrouw ook niet vies van de lichamelijke liefde is, maakt het helemaal ingewikkeld.

Mexicaanse producties neigen ook meer naar de Braziliaanse manier van vertelling. De Mexicaanse film Drama/Mex was op het afgelopen Rotterdamse Filmfestival al een opvallende film in de periferie van het programma. Regisseur Gerardo Naranjo heeft een heerlijk pittige film gemaakt, met een sterk sociaal-realistische inslag. De handeling speelt zich af in Acapulco, het eens befaamde luxueuze vakantieoord, wat ondertussen een ranzige vervallen schim van vergane glorie is.

Drama/Mex

Het lijkt welhaast alsof iedere vrouw zich moet prostitueren aan de binnen- en buitenlandse toeristen, alleen maar om te overleven in de harde realiteit. De rolprent handelt in feite over twee koppels. Bij het ene probeert de jongen met alle macht zijn ex-vriendin terug te krijgen. Hij schrikt er niet voor terug om haar met geweld te nemen.

Het tweede koppel is interessanter omdat het een oudere man en een jong meisje betreft, die in een merkwaardige relatie terecht komen. De man is levensmoe en wordt gekweld door zelfmoordneigingen. Hij vlucht na het stelen van een grote som geld naar een badplaats. Daar ontmoet hij de 15-jarige Tigrillo die zich bezighoudt met toeristen die hij van hun geld af helpt. Het is een prachtig geacteerd drama met veel humor, en de cast bestaat grotendeels uit onprofessionele acteurs.

Het programma-onderdeel Chili in Focus, dat tot stand kwam in samenwerking met het Open Doek festival in België en de Chileense Ambassade in Nederland, geeft in een notendop de fascinerende filmgeschiedenis van dit land weer, met als startpunt de oudst bewaarde Chileense film El Husar de la Muerte uit 1925 van regisseur/acteur Pedro Sienna. Met een sprong naar de korte bloeitijd van de Chileense film eind jaren '60 begin '70. Met onder meer films van Miguel Littin (El Chacal de Nahueltoro) en Raúl Ruiz (Palomita Blanca).

La Batalla de Chile

In 1973 kwam na de coup in Chili met de val van Allende, en het aan de macht komen van Pinochet een einde aan de bloeiende progressieve film. Vele filmmakers ontvluchtten Chili. De monumentale driedelige documentaire La Batalla de Chile van Patricio Gúzman gaat over de gebeurtenissen rond de militaire staatsgreep. In 1973 vormde Patricio Gúzman een groep filmers die met gevaar voor eigen leven de gebeurtenissen rond de coup in beeld bracht. Jammerlijk sneuvelden enkele filmmakers tijdens deze bewogen dagen. Regisseur Guzman vluchtte naar Cuba, waar hij het lukraak geschoten materiaal monteerde tot een uniek historisch document.

Van de recente Chileense films is Rabia (Anger) van regisseur Oscar Cárdenas opvallend te noemen. Er wordt op pakkende wijze een deel van de hedendaagse sociale werkelijkheid in Chili getoond. In deze low budget productie staat een jonge vrouw centraal die een jaar werkloos is. Haar sollicitatiegesprekken worden getoond, maar vooral het eindeloos lange wachten met haar rivalen in wachtruimtes en gangen.

De koude oorlog tussen de jonge vrouw en haar rivalen is zeer grappig. Er wordt ook getoond hoe essentieel het is om een sociaal netwerk te hebben om op de arbeidsmarkt aan de slag te komen. Met sobere middelen en tergende precisie wordt de aanzwellende wanhoop van de werkloze vrouw verbeeld. Haar innerlijke bom moet onvermijdelijk exploderen.

Soñar no cuesta nada

Vluchten is een belangrijk thema in veel Latijns Amerikaanse producties, met name vluchten uit de armoede is een groot thema op het festival. In Soñar no cuesta nada (A Ton of Luck) van regisseur Rodrigo Triana uit Colombia wordt het op een spectaculaire manier vertoond.

Vier soldaten van een antiguerrilla bataljon vinden tijdens een operatie 46 miljoen dollar. Hun vlucht uit het oerwoud is hun grootste uitdaging, omdat ze met het geld hun families uit de armoede kunnen halen. Dit is niet een typische LAFF-film, maar geeft wel de broodnodige variatie aan tussen de vele sombere bespiegelingen over armoede en oorlog.

Ulrik van Tongeren

Latin American Film Festival, tot en met 16 mei in Utrecht, in het Louis Hartlooper Complex. Raadpleeg de website.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg