How To Get Rid Of The Others

Het themaprogramma 'Scandinavië' op het Amsterdam Fantastic Film Festival (AFFF) heeft intussen al enkele juweeltjes opgeleverd. In de festivalcatalogus wordt erop gewezen dat het met de fantastische cinema maar niet wil lukken in Nederland. Het enthousiasme is er, het vakmanschap ook, maar waar zijn de originele ideeën die de films zelf boven de middelmaat uittillen?

Dat is inderdaad een goede vraag. Misschien kunnen we wat leren van de Scandinavische filmmakers. De films zijn in ieder geval van hoog niveau. How To Get Rid Of The Others van regisseur Anders Ronnow Klarlund hakt er genadeloos in. Deze spijkerharde satire over de werkloosheidsbestrijding van de Deense overheid is tergend politiek incorrect. Sinds enige tijd wordt in Denemarken iedere werkloze - jong, oud of invalide - op een streng reïntegratietraject gezet. Dit is overigens in de meeste West-Europese landen, waaronder Nederland, al enkele jaren het geval.

In de film, opgezet als een toekomstfantasie, zijn de kostenbesparende maatregelen van de sociale zekerheid managers nogal aan de harde kant. Individuen die de samenleving geld kosten, moeten worden opgeruimd. Dat betekent voor de luie donders onvermijdelijk de doodstraf. Allereerst worden ze in een soort concentratiekamp geïnterneerd, om daarna onderworpen te worden aan een selectieprocedure: de Nieuwe Kopenhaagse Criteria. Dat de lijdende voorwerpen dit niet zonder slag of stoot ondergaan moge duidelijk zijn.

How To Get Rid Of The Others staat bol van de zwarte humor, en is zeer overtuigend vorm gegeven. De makers zijn dicht bij de dagelijkse realiteit gebleven. Dat maakt het redelijk geloofwaardig, al is de wijze waarop een invalide vrouw in haar karretje met een helikopter van de straat wordt geplukt een wel erg dure methode.

Onze nieuwe staatssecretaris van Sociale Zaken Aboutaleb zou misschien inspiratie kunnen putten uit deze productie. In zijn vorige baan als wethouder Sociale Zaken in Amsterdam, liet hij al zien dat hij de bikkelharde lijn volgt wat betreft de aanpak van uitkeringstrekkers. Hij zal deze resolute handelwijze van de Deense overheid wellicht bewonderen.

The Bothersome Man

Ook The Bothersome Man van de Noorse regisseur Jens Lien is gegrondvest in een geloofwaardige werkelijkheid. Alle bewijzen van een succesvol bestaan, zoals het ongeremd consumeren, krijgen hier een schrikwekkende lading. Hoewel er verschillende werelden door elkaar heen lopen, is de film doordesemd met kritiek op de westerse consumptiemaatschappij.

In deze zeer verontrustende fantasiewereld probeert de hoofdpersoon zin te geven aan zijn comfortabele, maar grijs, bestaan als loonslaaf. Al is de op een tv-commercial lijkende levensstijl die aangevallen wordt wel degelijk aanlokkelijk. Het is zeker de bedoeling van de makers om de kijker op een hardhandige manier wakker te schudden.

Daarvoor gebruiken ze soms gruwelijk gewelddadige effecten. De zelfmoordpogingen van de hoofdpersoon zijn zeer plastisch in de verf gezet, want de man moet wel op een of andere manier in opstand komen. Het is vast de bedoeling van de filmmakers dat de kijker stil in zijn of haar bioscoopzetel in opstand komt, al is het maar voor de anderhalf uur dat de film duurt.

Adam's Apples

De vlijmscherpe absurde humor in Adam's Apples van de Deense regisseur Anders Thomas Jensen is het meest opmerkelijke aspect van deze film. Een veroordeelde kaalhoofdige neonazi wordt in een soort kerkgemeenschap gedropt. De uitzonderlijk optimistische pater Ivan, gespeeld door de uitmuntende karakteracteur Mads Mikkelsen, heeft de doelstelling en de idealistische bevlogenheid om iedere crimineel weer op het rechte pad te brengen.

Daarom is het project om de neonazi een appeltaart te laten bakken zo belangrijk. Lastig trouwens om de appels te oogsten van de appelboom, die geteisterd wordt door kraaien en wormen. Dit is alweer een film met een subversieve strekking waarin grove humor duchtig over de kijker wordt uitgestort. De grapjes zijn soms tenenkrommend politiek incorrect. Zoals de grap dat een zwaar lichamelijk gehandicapt kind zeker niet zou opvallen in Afrika.

Wat de drie Scandinavische films gemeen hebben is de spitse, meedogenloze humor, die soms behoorlijk over de scheef gaat. De filmmakers halen met tomeloze inzet allerlei heilige huisjes omver. Je kunt je niet voorstellen dat dergelijke films in Nederland gemaakt kunnen worden, vooral ook omdat de filmfondsen en omroepen hier doodsbenauwd zijn voor controversiële en originele ideeën.

Ulrik van Tongeren

How To Get Rid Of The Others: maandag 23 april, 20.00 uur in City 2, Amsterdam.
The Bothersome Man: dinsdag 24 april, 20.10 in City 7, Amsterdam.
Adams Apples: maandag 23 april, 21.50 in City 7, Amsterdam.
Festivalinformatie

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg