De Indiase regisseuse Mia Nair maakt haar beste films als het thema het lot van immigranten betreft, en alles wat daarmee samenhangt. Haar nieuwste film The Namesake is meteen ook haar meest persoonlijke geworden.

Het leven in twee werelden zal Nair niet vreemd zijn, ze leeft en werkt tenslotte al vele jaren in Amerika. Gebaseerd op het gelijknamige boek van Jhumpa Lahiri gaat The Namesake over een jong Bengaals echtpaar uit Calcutta, product van een gearrangeerd huwelijk, dat met grote moeite een nieuw leven probeert op te bouwen in Amerika.

De cultuurschok om van het warme, kleurrijke India terecht te komen in het kille New York is zeer plastisch en emotioneel vorm gegeven. Het portret van de twee generaties van de Ganguli-familie bestrijkt een kleine dertig jaar. Samen met scenarist Sooni Taraporevala heeft Mia Nair het omvangrijke boek gecondenseerd tot een film van ruim twee uur.

Een dergelijke complexe familiegeschiedenis in die tijdsduur proppen, heeft onvermijdelijk losse einden opgeleverd. De uitstekende cast zorgt ervoor dat de kijker meegezogen wordt in de vertelling; de essentie van de roman is hierdoor gegarandeerd.

Waar The Namesake in excelleert is Nair's gevoel voor veelzeggende details. Het ontbijt van de moeder wanneer ze pas aangekomen is in Amerika, toont de samensmelting van twee culturen: rice crispies bestrooid met Indiase kruiden en pinda's.

Daar gaat de film ook over, het vasthouden aan tradities en gewoonten van het moederland. Maar tegelijkertijd ook het integreren in een nieuwe en onbekende omgeving. De cliché-term 'tussen twee culturen gevangen zitten' wordt in dit verhaal het sterkst belichaamt door de zoon Gogol. Zijn innerlijke strijd om erachter te komen waar hij bij hoort is zowel aangrijpend als grappig.

Gogol is een buitenstaander tussen buitenstaanders. Hij zet zich af tegen de tradities van zijn ouders. Niettemin is hij evenzeer een buitenbeentje tussen zijn witte leeftijdsgenoten. Het is een serieus thema, de acceptatie van je culturele identiteit. Nair heeft deze problematiek van ontworteling op een lichtvoetige en genuanceerde manier verbeeld.

The Namesake is serieuzer van toon dan bijvoorbeeld haar vederlichte Monsoon Wedding (2001). Ondanks het feit dat de film soms dicht tegen het melodrama aanschurkt, heeft het geheel toch een aangename lichte toon meegekregen. Thema's als integratie, assimilatie en culturele ontworteling hebben ondertussen een enorme lading gekregen.

Nairs meesterschap is dat zij deze thema's op een eerlijke wijze behandelt, zonder in hoogdravende retoriek te vervallen. Dat de film tegelijkertijd exotisch en inleefbaar is, is een zeldzame kwaliteit voor een verhaal over het leven van immigranten. Maar misschien is dat tegenwoordig in deze gepolariseerde tijd wel een moeilijke opgave, jezelf verplaatsen in die vreemde en onbekende ander.

Ulrik van Tongeren

The Namesake (Fox), nu in de bioscopen.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Reageer op dit bericht

Naar boven

hghg