Ravage Digitaal 8 maart 2006 Print deze pagina
 

www.ravagedigitaal.org

GroenFront! brengt autoriteiten in verlegenheid

De carnavalsoptocht in Schinveld stond dit jaar in het teken van de boskap en GroenFront! De milieuactivisten, die in de maand december samen met de inwoners van het Zuidlimburgse dorp hebben gestreden voor behoud van het bos, hebben een diepe indruk achtergelaten. "We kregen het gevoel dat we een volksopstand aan het inleiden waren."

tekst Alex van Veen foto’s Rudolf Sipkema

Midden in het gekapte stuk Schinveldse bos, op de plek waar het actiekamp van GroenFront! zich bevond, staat een waarschuwingsbord met het opschrift: 'Klassieke Varkenspest: Vervoer Zuidgeest Verboden'. Met 'Zuidgeest' wordt Jos Zuidgeest bedoeld, de waarnemend burgemeester van de gemeente Onderbanken waar Schinveld onderdeel van uitmaakt.

Zuidgeest zet in op stillere motoren voor de verouderde vliegtuigen, maar daar willen de actievoerende inwoners niets van weten. Het bord werd achtergelaten nadat circa driehonderd betogers op 4 februari het vertrek van de AWACS-vliegtuigen eisten van de naburige NAVO-basis in Geilenkirchen. Het opstijgen van de verouderde toestellen veroorzaakt al tientallen jaren enorme overlast voor de lokale bevolking van Onderbanken.

Wethouder Hans Ubachs van Onderbanken zei in een toespraak dat zijn burgemeester de gemeente tot "deals" wil dwingen met Defensie. Het gaat daarbij om de vraag hoeveel hectare bos nog meer gekapt moet worden. "Er wordt in Schinveld niet gedeald", zei Ubachs. "Er gaat geen enkele boom meer om!" Hij hekelde verder het solistische optreden van Zuidgeest.

Solidariteit

De rebelse houding van de Onderbankers is mede te danken aan de actie die GroenFront! afgelopen december en begin januari deels samen met hen heeft gevoerd. Met een doortimmerd actieplan groeide de lokale problematiek van de AWACS in korte tijd uit tot een big issue waar nu zelfs op Europees niveau over wordt gepraat.

De NAVO heeft zich inmiddels bereid verklaard om achthonderd oefenvluchten in de toekomst niet langer vanuit Geilenkirchen uit te voeren maar van andere vliegvelden, om zo de overlast voor oostelijk Zuid-Limburg te beperken. Die toezegging deed de commandant van de basis onlangs aan staatssecretaris Van der Knaap van Defensie. Stillere motoren zitten er volgens Van der Knaap op korte termijn niet in.


De ontruiming van het actiekamp trok veel belangstelling van de pers

"GroenFront! is erin geslaagd de burgers over een drempel heen te trekken", zegt Tim Pennings van de lokale politieke partij Progressief Onderbanken. "De gemeenschappelijke strijd voor dezelfde zaak, en dan óók nog een zaak die al zo lang speelt, heeft een groot solidariteitsgevoel doen ontstaan. Het zijn toch mensen die ook voor óns bos kwamen strijden. Ze dienen daarin volop ondersteund te worden."

De inwoners van Onderbanken hebben de afgelopen 25 jaar ook volop de steun gehad van de lokale gemeenteraad, die zich al die tijd heeft ingezet voor behoud van het bos. Daar kwam een eind aan nadat hun bevoegdheden werde ingeperkt door een NIMBY-procedure die op last van minister Dekker werd ingezet.

"We beseften dat het een verloren zaak was", zegt Tim Pennings "De zes hectare bos zouden hoe dan ook gekapt worden." Er restte de raad niets anders dan een duidelijk signaal af te geven richting de media. "Dat is dankzij GroenFront! meer dan gelukt."

Kop van jut

De rol van waarnemend burgemeester Zuidgeest (PvdA) van Onderbanken, die begin december werd aangesteld om de boskap in goede banen te leiden, is opvallend. Hij probeerde het protest van GroenFront! te criminaliseren, maar daar werd in Schinveld schamper om gelachen. Zijn opstelling heeft onder meer geleid tot een splitsing binnen de toch zo stabiele gemeenteraad.

Pennings: "Tot december sprak de raad altijd met één mond als het om de dreigende boskap ging. Na de uitspraak van de Raad van State ging Zuidgeest op de solotour, zoals met het instellen van een noodverordening waar de raad geen zeggenschap over had. CDA en VVD legden zich hierbij neer."


Lunchtijd in het actiekamp

Zuidgeest is duidelijk de gebeten hond. Dat bleek ook tijdens het carnaval in Schinveld, waar Zuidgeest als kop van jut fungeerde. De carnavalsoptocht stond dit jaar in het teken van de boskap en GroenFront! Zo liepen er GroenFront-veteranen mee die liederen zongen die tijdens de ontruiming aan bod waren geweest, wandelende lampenkappen met de tekst 'de ene kap is de andere niet' en een boskabouter was wanhopig op zoek naar zijn bos. Er liep ook een CIA-agent mee die de waarnemend burgemeester moest voorstellen. Als een potloodventer opende hij zijn lange regenjas en toonde de toeschouwers ter hoogte van zijn kruis de boodschap 'Overloper of verrader?'

Op uitnodiging van Pennings namen activisten van GroenFront! deel aan het feestgedruis in het Zuidlimburgse dorp. En dat hebben ze geweten ook. Als helden werden de jongeren ingehaald om vervolgens te worden overladen met dienbladen vol bier. Zodra de activisten zich op straat begaven, stootten omstanders elkaar aan met de mededeling dat GroenFront! weer in het dorp was. Dat is nog eens wat anders dan als activist met de nek aangekeken worden.

Volksopstand

Daags na het carnaval spreek ik met Rutger en Peter van GroenFront! Ze kunnen het nog steeds niet goed bevatten wat hen in Schinveld is overkomen en wat ze zoal los hebben gemaakt. "Van begin af aan was het 'wij en het dorp tegen de boskap', heel bijzonder", vertelt Peter gedecideerd. Om er lachend aan toe te voegen dat zij aan de vooravond van de ontruiming het gevoel kregen dat GroenFront! "een heuse volksopstand aan het inleiden was."

Hij doelt op de door de SP uitgeroepen demonstratie van zondag 8 januari. Peter: "Vooraf hadden we op een paar honderd deelnemers gerekend, waarvan wellicht een klein deel zou proberen door de afzetting heen te breken. Maar dit was zo overweldigend!" "Het overtrof onze stoutste verwachtingen", beaamt Rutger. "Op een gegeven moment zou ik een toespraak houden. Nadat ik werd aangekondigd begonnen de betogers al te juichen en te klappen, het bezorgde me kippenvel."

Ondanks het verbod van de politie liepen de 1.500 deelnemers het bos in om de milieuactivisten te begroeten in het actiekamp. "Ik belde Peter en vroeg hem wat kannen koffie te zetten omdat er 'visite' op til was", aldus Rutger. Aangekomen in het actiekamp scandeerden de inwoners van Schinveld om de haverklap 'GroenFront bedankt!' en zongen strijdbaar het Limburgs volkslied. "Dat was zo grandioos, alle stress vanwege de dreigende ontruiming verdween in één klap", zegt Rutger.

Ook Tim Pennings werd overvallen door deze vorm van solidariteit. "Het maakte ook mijn knieën eventjes week. We zouden aanvankelijk tot aan de afzetting doorlopen en daar enkele toespraken houden. Maar gezien de grote opkomst heb ik de mensen opgeroepen toch het bos in te gaan, aangezien de politiemacht op dat moment nog te beperkt was om op te treden. Dit heeft er toe geleid dat een grote groep burgers vanaf dat moment in het bos is gebleven tot aan de ontruiming de volgende morgen."

Tunnel

Om middernacht hield Zuidgeest met de marechaussee, justitie en de politie een crisisberaad over de aanstaande ontruiming van het bos. De burgers van Schinveld die zich in de loop van de dag en avond bij de actievoerders hadden aangesloten, hinderden door hun aanwezigheid de marechaussee zoveel mogelijk. De actievoerders van GroenFront! hadden zich in de bomen en een tunnel verschanst.

Deze tunnel was het stekkie van Peter. Tunnels worden gegraven om de ontruiming zolang mogelijk te rekken. Het is namelijk een tijdrovend klusje om een tunnel uit te graven. Ook dienen ze ertoe om de ontruiming van de boomhutten te bemoeilijken. Immers, zwaar materieel als hoogwerkers kunnen de bomen niet benaderen zolang er tunnels rondom zijn gegraven waar zich ook nog eens mensen in bevinden.

Maar de tunnel van Peter was slechts anderhalve meter lang. "Het graven van een goed functionerende tunnel kost erg veel tijd. Ik ben pas enkele weken voor de ontruimingsdag begonnen te graven. Eerst drie meter de grond in, vervolgens anderhalve meter horizontaal. Bovenop de ingang werd een toren gebouwd waar zich diverse personen in verscholen hielden, sommigen hadden zich in beton vastgeketend."

De politie is een dag in touw geweest om deze toren te ontruimen. Rutger: "De toren was zodanig geconstrueerd dat die stevig genoeg was om het gewicht van tien personen met ketens te dragen, maar was tegelijkertijd te instabiel om met gebruikmaking van zwaar materieel te kunnen slopen. Zo hebben ze heel voorzichtig het beton weg moeten bikken waaraan de actievoerders zich hadden vastgehecht."

Slaapgebrek

Vervolgens heeft de politie de toren gedurende de nacht voorzichtig afgebroken. Ze zijn dinsdag tot een uur of drie in de middag bezig geweest om Peter uit te graven. "Ik had er voor kunnen kiezen om mijzelf vast te ketenen in een slot, dan hadden ze de klus niet kunnen klaren bij daglicht. Maar op dat moment was ik al bijna twee dagen wakker. Ik zat er helemaal doorheen." "Hij heeft er wel eens beter uitgezien", verzucht Rutger.

Peter kreeg gedurende zijn verblijf in de tunnel weliswaar dekens en warme kruiken toegediend, maar hij moest constant in de gaten houden dat de tunnel niet in zou storten. "Het valt niet mee om twee dagen lang geconcentreerd te blijven onder de grond. Van slapen is geen sprake. Om over verzuring van je spieren maar te zwijgen, want veel beweging is er niet bij."

Drie van de tien boomhutten bevonden zich precies aan de rand van het te kappen gebied. Het terrein dat uiteindelijk gekapt is, is kleiner dan de kapvergunning aangaf. GroenFront! denkt dat ze de drie boomhutten hebben gespaard om tijd te kunnen winnen voor de ontruiming, die uiteindelijk alsnog twee dagen in beslag nam. De laatste actievoerders hebben de boomhutten vrijwillig verlaten nadat ze de garantie hadden gekregen dat deze bomenrij overeind zou blijven staan.

In de weken voorafgaande de ontruiming kwamen er van heinde en verre activisten langs die al vaker in een boomhut hebben overnacht. "Ze wilden het weer ervaren", zegt Rutger. "Het is heerlijk om 's avonds je boom in te klimmen en een poosje over de boomtoppen uit te kijken voordat je gaat slapen. Als het waait voel je de hut lichtelijk heen en weer wiegen. Wakker worden tussen de takken, het schitterende uitzicht. Een boomhut is verslavend."

Kind aan huis

In Schinveld en het actiekamp ontstond een opzienbarende cocktail van verzet die geheel tegen de tijdgeest indruist. De acties die GroenFront! in de aanloop naar het actiekamp voerden voor de inwoners en hun aanwezigheid bij buurtbijeenkomsten en de zitting van de Raad van State hebben het nodige aan goodwill gekweekt. Ook de vrienden van Vereniging Stop Awacs Overlast - na de ontruiming van het actiekamp alras omgedoopt in Stop Awacs! - hebben er in Schinveld continu op gewezen dat GroenFront! samen met de inwoners ten strijde trekt en niet solo.


Genieten in de boomhut

Gedurende het vijf weken durende verblijf in het actiekamp waren veel inwoners van Schinveld kind aan huis bij de activisten. "Aanvankelijk was er een bepaalde schroom onder de inwoners om ons te benaderen, maar al snel was het ijs gebroken en bleek men ons als normale mensen te beschouwen. Dit was ook het eerste actiekamp waar lokale bewoners langs kwamen die radicalere opvattingen bezigden dan wij", aldus Rutger.

Peter: "We kregen dagelijks vanuit het dorp veganistische maaltijden aangeleverd. Nu weet iedere Schinvelder dat veganisten naast vlees ook geen eieren en melkproducten nuttigen." Ook op andere terreinen betuigden de inwoners hun steun. Zo werd het nodige aan materiaal aangesleept voor de bouw van boomhutten en torens. Brandweerkorpsen van Onderbanken en Brunssum weigerden in opdracht van de politie verlichting aan te brengen in de bossen, die de ontruiming 's nachts moest vereenvoudigen.

In de nacht van de ontruiming zijn groepjes inwoners via smokkelroutes het verboden bos ingetrokken, waarna men zich rond het kampvuur schaarde. Zelfs jagers hebben hun beste beentje voorgezet. "Tijdens de noodverordening hadden we ons geen betere gidsen kunnen wensen dan deze jagers die ons en de pers behoedzaam langs de politieposten loodsten", zegt Rutger enthousiast. "Zelfs de slager van Schinveld had actieposters achter de ramen hangen."

Entenwoud

Met het actiekamp in de Schinveldse bossen bereikte GroenFront! een voorlopig hoogtepunt in haar tienjarig bestaan. Nooit eerder brachten de radicalen zoveel teweeg onder de lokale bewoners. "Maar ja, die zes hectare bos is intussen wel gekapt", relativeert Rutger het succes. "Terwijl we de kap van het bos bij Kaatsheuvel wél hebben weten te voorkomen, overigens zonder noemenswaardige inbreng van de lokale bevolking."

Het bos bij Kaatsheuvel dreigde deels gekapt te worden vanwege de vestiging van een vakantiepark in opdracht van de Efteling. Nadat diverse milieuorganisaties hun jarenlange juridische strijd vrijwel opgegeven hadden en bereid waren het op een deal te gooien met de Efteling, bezette GroenFront! in de zomer van 2003 het 'Entenwoud'. Na een negen maanden durende bezetting en diverse acties trok de investeerder zich terug uit het project waarmee het vakantiedorp en de boskap van de baan waren.

"We willen graag dat al onze acties massaal ondersteund worden door lokale bewoners, maar het is geen must", zegt Rutger. "Zouden we dit doel wel nastreven dan pak je alleen nog maar misstanden aan waarvan de kans aannemelijk wordt geacht dat je er voldoende steun voor krijgt. Vervolgens bevind je je in het gezelschap van organisaties als Milieudefensie, die vanwege het behoud van donateurs geen onderwerpen aan durven te pakken die omstreden zijn."


Na de ontruiming bouwden lokale bewoners een monument ter nagedachtenis van de gekapte bomen

De keerzijde van dit succes is dat de verwachtingen bij een volgende actie hoog gespannen zijn. "We zijn in staat om een goede actie op poten te zetten, maar we zijn ook in staat om het te verknallen", beseft Rutger. "Het levert in elk geval veel positieve energie op. Diverse actievoerders staan weer te popelen om ergens een nieuw actiekamp op te zetten", vult Peter hem aan.

National rescue

Wat het volgende doelwit zal zijn voor deze thunderbirds van GroenFront! is nog onduidelijk. Er is echter keus te over, want sinds de actie in Schinveld worden de activisten bestookt met aanbiedingen uit het hele land om snel langs te komen. "Vanwege twee bedreigde bomen tot omvangrijke bouwprojecten waarvoor actiecomité's nu opeens onze hulp inroepen", zegt Rutger.

Er zijn al vijftig verzoeken om hulp, waarvan er volgens Peter een stuk of tien interessant genoeg zijn om in de gaten te houden. "Voor ons speelt mee dat het vanuit ecologisch standpunt interessant moet zijn. Met alle respect, een rij bedreigde iepen in de Amsterdamse Bilderdijkstraat is van een andere orde dan twintig hectare bos bij Schinveld."

De aanleg van de A4 in Midden-Delfland en West-Brabant, een nieuw stuk snelweg bij Venlo en de plannen van de ENCI in Zuid-Limburg om een bos te kappen voor de afgraving van mergel kunnen zich verheugen op een bijzondere belangstelling van GroenFront! "De directie van de ENCI krijgt het al benauwd zodra de actiegroep Stop ENCI onze naam laat vallen in de pers", zegt Peter ginnegappend.

Mogelijk dit jaar nog dreigen ook de resterende veertien hectare bos bij Schinveld gekapt te worden. De Raad van State doet hier in het najaar uitspraak over. Jacques Fijnaut van Stop AWACS! heeft inmiddels laten weten dat het echt "oorlog" wordt wanneer ook de volgende boskap mag worden uitgevoerd. Aan GroenFront! zal het niet liggen; die verlangen alweer naar een terugkeer.

meer lezen:

Website GroenFront!

De revolutie begint in Schinveld

De helden van Schinveld

Stop AWACS

GroenFront! Lente Gathering

Op 6 en 7 mei organiseert GroenFront! een bijeenkomst ergens in België voor degenen die betrokken zijn bij radicale ecologische directe actie en voor allen die betrokken willen geraken. Een gelegenheid om rond te hangen, te discussiëren, van elkaar te leren, mensen te ontmoeten, complotten te bekonkelen, elkaar te informeren, strategieën door te nemen, kampvuur te stoken en je door anderen te laten inspireren. Info: tel. 084 8666018 (voicemail inspreken) of e-mail gathering2006@groenfront.nl

 

Naar boven

 

 

Zwarte Kat

 

 

 

hghg