●
Ravage ●
Archief
● Overzicht
2005 ● Overzicht
#7
Vuurgevaarlijke seks
De Deense regisseur Thomas Vinterberg maakt merkwaardige films. Na Festen (1998) en It's All About Love (2003) komt hij nu met Dear Wendy. Het is een soort anti-western, opgenomen in Denemarken en Duitsland met een stel Amerikaanse acteurs en de jonge Britse acteur Jamie Bell.
Tekst Ulrik van Tongeren
Vinterberg verwierf internationale naam en faam met het familiedrama Festen, de film was ook hier een gigantische arthousehit. Tien jaar geleden kwam hij ook nog met het Dogma 95 manifest, opgesteld met zijn compagnon Lars von Trier. Dat manifest was een soort handleiding voor het maken van de zuivere kuise film. Dat wil zeggen, films zonder kunstmatige belichting, speciale effecten en andere manipulaties. Na enkele tientallen pogingen van diverse regisseurs tot de zogenaamde Dogmafilm lijkt dit concept dood en begraven.
Grappig dat tien jaar later Vinterberg en zijn maatje Von Trier, die Dear Wendy schreef, met een productie komen die alle Dogma regels aan de laars lapt. De film, die is gesitueerd in een oud mijnwerkersstadje, handelt over een stel jonge mensen die zich verenigen tot een soort geheim genootschap, The Dandies. De jongelui houden van vuurwapens, maar hebben ook een hekel aan geweld, dat zeggen ze tenminste. Ook vergelijken ze het afvuren van een wapen met het bedrijven van de liefde.
De film beoogt een kritische blik te geven op de Amerikaanse geweldscultus, tegelijkertijd is het een zwelgende liefdesbrief aan datzelfde geweld en het instrument daarvan, de pistool. Want hoofdpersoon Dick (Jamie Bell) schrijft liefdesbrieven aan zijn geliefde pistool Wendy, de andere jongelui hebben evenzeer een warme relatie met hun vuurwapen.
Een dergelijke perverse invalshoek kan door niemand anders dan Lars von Trier bedacht zijn. Want Dear Wendy lijkt verdacht veel op Von Triers film Dogville, ook al zo'n merkwaardig geperverteerde aanval op de Amerikaanse samenleving. Bovendien komt Von Trier dezer dagen op het filmfestival in Cannes op de proppen met zijn Manderley, wat een gepassioneerde aanval op het racisme in de Amerikaanse samenleving moet zijn. Von Trier schijnt trouwens reisangst te hebben, daarom maakt hij zijn Amerikaanse films in het veilige Denemarken.
Wat Dear Wendy en de fel anti-Amerikaanse films van Von Trier gemeen hebben is dat ze tamelijk kunstmatig, steriel en schematisch zijn. Het zijn politieke films zonder subtiliteit en inleefbaarheid. En het is de verdienste van de jonge acteurs in Dear Wendy, vooral Jamie Bell, dat de film bezienswaardig is.
Om het geheel tot een interessante kijkervaring te maken, dat is de film in ieder geval, heeft Vinterberg zijn film doorspekt met sublieme visuele trucjes, zoals opsommingen van de specificaties van de vuurwapens en het tonen van de schade die kogels in het menselijk weefsel aanrichten.
Zoektocht naar de volksaard
De vergankelijkheid van volksliedjes is een tragedie van deze tijd. De missie van liedjesverzamelaar Alan Lomax (1915-2002) was om met zijn bandrecorder de wereld rond te reizen om dergelijk geluidsmateriaal vast te leggen. De documentaire Lomax, The Songhunter van Rogier Kappers is een poging om het leven en werk van deze intrigerende wetenschapper te reconstrueren.
Kappers ging op reis in de voetsporen van Lomax om de volksmuziek en de mensen die het voortbrengen terug te vinden. De documentaire is doorspekt met beelden van Lomax na een zware hersenbloeding, in feite vlak voor zijn dood. Dat is het pijnlijke aspect van de film. De ontmoetingen die de filmmaker met de oude mensen heeft, die met volle overgave proberen de onvergetelijke liedjes te zingen, is hartverwarmend.
Lomax was een leven lang bezeten bezig om een deel van de volkscultuur vast te leggen die onvermijdelijk zal uitsterven. Simpelweg omdat de muziek in de media ondertussen gecontroleerd wordt door een paar multinationals, wat tot een homogeniteit van de muziek leidt. Vijftig jaar geleden waarschuwde Lomax al voor de teloorgang van oeroude zangtradities in zijn befaamde radioprogramma's.
Het geluidsmateriaal dat Lomax voor het nageslacht wilde bewaren, werd gezongen door de wasvrouwen, de arbeiders, de gevangenen in de Amerikaanse gevangenissen, kortom de cultuur van de gewone man en vrouw, een cultuur die lijnrecht staat tegenover de elitecultuur.
Wat de documentaire in ieder geval duidelijk maakt is dat de grenzeloze passie van Lomax om de volksmuziek vast te leggen een enorme impact in de muziekwereld heeft gehad. Vlak voor zijn fatale hersenbloeding had Lomax een contract afgesloten met een platenmaatschappij om zijn werk op cd's vast te leggen.
Hopelijk gebeurt dat alsnog, want die antieke geluidsdragers zijn binnenkort niet meer af te spelen. Er zouden meer strijders van het kaliber van Alan Lomax moeten zijn om het in de vergetelijkheid verdwijnen van belangrijke cultuuruitingen te voorkomen. (UvT)