● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #7

De volgende oorlog van Blair

,,Het idee dat de Verenigde Staten zich voorbereiden om Iran aan te vallen is gewoon belachelijk. (Korte pauze). Dat neemt niet weg dat alle opties open staan. (Gelach) George Bush tijdens een persconferentie in Brussel, 22 februari 2005. Nieuwe steun van de Britten lijkt onvermijdelijk.

Tekst Dave Wearing

Tijdens de Britse verkiezingen werd door 'New Labour' aanhangers telkens benadrukt dat het onderwerp oorlog in Irak een gepasseerd station is. Columniste Polly Toynbee schreef zelfs dat stemmen tegen deze regering vanwege de oorlog neerkomt op 'wraak nemen voor een oorlog die nooit herhaald zal worden'.

Voormalig New Labour staatssecretaris Robin Cook, die zich in het voorstadium van de oorlog in Irak terugtrok, zei dat het nooit meer zou gebeuren. ,,Downing Street weet dondersgoed dat de controverse over Irak niet voor herhaling vatbaar is'', aldus Cook.

Maar de oorlog in Irak afdoen als een unieke gebeurtenis die nooit herhaald zal worden, is in deze tijd een volstrekt verkeerde voorstelling van zaken en van de rol die Engeland speelt. De Britten kunnen op korte termijn wel degelijk opnieuw betrokken raken bij militaire acties van de VS, misschien al binnen een maand, bij een aanval op Iran.

Cultuuromslag

Het buitenlandse beleid van de Britten is al zestig jaar onlosmakelijk verbonden met dat van de VS, oudste bondgenoot in de NATO. Naarmate de overmacht van de VS groeide na de Koude Oorlog, veranderde ook de aard van deze hechte bondgenoot. In de 21ste eeuw hebben we te maken met een ambitieuze, militaristische en agressieve grootmacht die geen enkele uitdaging of limiet aan zijn dominantie tolereert.

Andrew J. Bacevich, militair geschoold Vietnam veteraan en professor Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Boston, beschrijft in zijn nieuwe boek 'The New American Militarism' deze cultuuromslag. Hij beschouwt het nieuwe militarisme als een 'ongebreidelde passie, waarvan de gevolgen totaal worden genegeerd' in de afwezigheid van 'oppositie van politieke zwaargewichten'.

Het nieuwe militarisme van Amerika manifesteert zich op verschillende manieren. In de eerste plaats in de omvang. De VS geven meer uit aan defensie dan alle andere landen van de wereld bij elkaar. In 2009 zal het budget van het Pentagon met 23 procent zijn toegenomen ten opzichte van het gemiddelde tijdens de Koude Oorlogsjaren, terwijl er geen sprake meer is van een wapenwedloop met een gelijkwaardige vijand. 'Het hoofddoel van het uitdijende Amerikaanse militaire establishment is boven elke andere militaire macht ter wereld uit te steken', aldus Bacevich.

Ten tweede is er de militaire mentaliteit. De dienst beschouwt tegenwoordig totale suprematie als net voldoende, en elke aarzeling bij het vergroten van de voorsprong wordt gezien als het oplopen van achterstand. Het militarisme manifesteert zich ook door de toegenomen neiging om geweld te gebruiken, met het normaliseren van oorlog tot gevolg.

Tijdens de periode van Koude Oorlog, van 1945 tot 1988, vonden er in totaal zes grootschalige militaire acties van de VS in het buitenland plaats. Sinds de Muur in Berlijn is gevallen lijken deze aanvallen een jaarlijks terugkerende gebeurtenis. Militaire interventies van de VS vinden in een moordend tempo plaats.

Geweld wordt beschouwd als een facet van diplomatie, niet als het mislukken van diplomatie. In de woorden van vice-president Cheney maakt geweld ,,diplomatie effectiever, als je op wilt schieten en andere problemen aan wilt pakken.'' Amerika vecht niet langer uit verdediging, en ook niet meer als laatste redmiddel.

Gekken

Het nieuwe militarisme wordt nog versneld door de neo-conservatieven die het Midden-Oostenbeleid van het Witte Huis bepalen. Mannen die volgens Ray McGovern (27 jaar CIA-analist en voormalig presidentieel redacteur) in de jaren '80 in hogere kringen meestal de crazies (gekken) werden genoemd.

McGovern waarschuwde onlangs nog dat deze bewindsmannen, wiens normen en waarden samen zijn te vatten als 'kracht maakt macht', zich nu richten op Iran, dat ze zien als het enig overgebleven obstakel voor Amerikaanse dominantie in het olierijke Midden-Oosten.

De neo-conservatieven rekenen erop dat met een volgzame pers, eigendom van het bedrijfsleven, een gelijkgeschakelde kerk, en een bevolking die nog steeds vertrouwt op de regering, de VS en/of Israël met succes een luchtaanval kunnen inzetten om Iraanse kernwapenprogramma's te ontregelen, met als mogelijk bijkomend voordeel de ineenstorting van het regime in Iran.

Deze kwaadaardige neo-conservatieve invloed moet niet onderschat worden, vindt Bacevich: 'Geen aspect van de neo-conservatieve erfenis is de cultivatie van het intellectueel klimaat dat nodig was voor het ontstaan van het nieuwe Amerikaanse militarisme'.

Bacevich onderscheidt vijf pijlers waarop de dominante ideologie van de Amerikaanse regering is gegrondvest:

1. De zekerheid dat Amerikaanse overheersing op de wereld goedaardig is;

2. Indien dit imperium niet gehandhaafd wordt zou de wereld onvermijdelijk in chaos belanden;

3. dat de overheersing het beste kan worden veiliggesteld met gebruik van geweld;

4. Streven naar verdere verspreiding van de Amerikaanse militaire overmacht;

5. (en meest verontrustend van allemaal) een vijandige houding tegenover realisme, die zich manifesteert als zowel een tekort aan idealen als overmatige voorzichtigheid.

Dit zijn de kernwaarden van de trouwste bondgenoot van Groot-Brittannië. Zelfs na vier jaar Bush lijkt het er niet op dat de Britse politieke klasse de gevolgen voor de toekomst van hun land kan inschatten.

Iran

Er is een aantal redenen waarom de Amerikaanse regering haar aandacht momenteel richt op Iran. De Iraanse regering is van plan nucleaire brandstof te produceren die officieel alleen voor vreedzame doeleinden is bestemd, maar volgens Israël en de VS gebruikt kan worden voor Iraanse atoomwapens. Iran is eveneens de voornaamste strategische rivaal van Israël in het Midden-Oosten en Tel Aviv wil het onbetwiste militair overwicht (waaronder ook kernwapens) in de regio behouden.

Israëli's verklaren nu openlijk dat Iran binnen zes maanden een kernwapen kan bezitten. De Israëlische regering is daarom al anderhalf jaar bezig om druk uit te oefenen op de VS. Volgens defensie-experts zijn enkele van de Iraanse kernfaciliteiten nog in aanbouw en is de huidige periode waarin ze vernietigd kunnen worden kort, een periode die eind 2005 afloopt.

Maar de belangrijkste reden voor mogelijk militair ingrijpen in Iran is dezelfde die de westerse machten altijd al hadden voor hun belangstelling in Iran: de enorme olie- en gasreserves. Michael T. Klare, professor voor vrede en wereldveiligheidsleer aan Hampshire College: ,,Iran heeft de op een na grootste voorraad onaangeboorde petroleum ter wereld. Met zoveel olie - ongeveer een tiende van de wereldproductie - zal Iran zeker een sleutelrol spelen in de energie-voorziening van de wereld. Niet alleen olie maar ook gas bezit Iran in overvloed, waarschijnlijk 16 procent van de hele wereldvoorraad.''

Daarnaast ligt Iran ook nog aan een waterweg waar dagelijks 40 procent van de olie-export van de wereld voorbij komt. ,,Iran ontwikkelt zich tot een belangrijk leverancier van olie en gas aan China, India en Japan, waardoor Teheran nog meer invloed op de wereldhandel krijgt'', aldus Klare.

In de mondiale energie-optelsom heeft de regering Bush als belangrijkste drijfveren de exploitatie van Iraanse olievoorraden door Amerikaanse bedrijven en de bezorgdheid over de banden tussen Iran en Amerika's concurrenten op de wereld-energiemarkt.

Olie

Al in 1945 omschreef het VS State Department de olie uit het Midden-Oosten als 'een verbluffende bron van strategische macht, en een van de grootste materiële prijzen in de geschiedenis van de wereld'.

Britse plannenmakers deelden die visie in 1947: een cruciale prijs voor elke macht die zoekt naar dominantie in de wereld. In 1956 zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken Selwyn Lloyd dat Engeland tegen iedere prijs controle moest houden over deze olie. Eind 1999 verklaarde Dick Cheney nog dat energie echt van fundamenteel belang is in de wereldeconomie. De Golfoorlog van 1991 gaf die realiteit volgens Cheney goed weer.

Het was precies de belofte van deze onvoorstelbare bron van strategische macht die de VS en Groot-Brittannië in de jaren vijftig inspireerden tot het omverwerpen van Iran's parlementaire regering en in plaats daarvan de dictatuur van de Shah te installeren. Teheran had het gewaagd de olie-industrie te nationaliseren, omdat men vond dat Iran, en niet de Anglo-Iranian Oil Company (later BP) begunstigde van de olievoorraden moest zijn.

Winston Churchill's regering zette de geheime operaties van de Labour-regering voort, om met behulp van de CIA in 1953 de coup te organiseren. De nieuwe Amerika en Engeland gezinde regering was extreem wreed. Amnesty International meldde in 1976 dat het Iran van de Shah het hoogste aantal doodstraffen ter wereld voltrok, geen geldig rechtssysteem heeft en een ongelooflijke historie van martelingen kent. In Iran onderging de gehele bevolking een constante, allesoverheersende terreur.

Luchtaanvallen

Terug in het heden zijn de voorbereidingen voor een aanval van de VS op Iran al begonnen, bleek uit artikelen van bekroond onderzoeksjournalist Seymour Hersh voor de New Yorker en de Washington Post. Er zijn vanaf december 2004 onbemande controlevluchten gemaakt boven Iran om nucleaire installaties op te sporen en de luchtafweer in kaart te brengen.

The London Times en de Jeruzalem Post berichtten dat de VS, al dan niet samen met Israël, luchtaanvallen voorbereidt op Iraanse nucleaire installaties, die vanaf juni 2005 kunnen beginnen. Er wordt vaak beweerd dat de VS-troepen het al te druk hebben met Irak en Afghanistan om nóg een bezetting te overwegen - maar een grondaanval is niet eens de bedoeling.

De havikken in de VS en de Israëlische regering hopen dat een enorme luchtaanval op Iran een katalysator kan zijn voor regime-change van binnenuit. John Pike van globalsecurity.org : ,,Ze denken dat ze gewoon kunnen opblazen wat ze willen en dat de boel daarna zichzelf wel regelt.''

Volgens de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw is het onvoorstelbaar dat een dergelijke aanval zou kunnen plaatsvinden. Hoe serieus we zijn woord moeten nemen bleek onlangs nog, toen de notulen van een vergadering uit juli 2002 uitlekten waaruit zijn betrokkenheid bleek bij het gebruik van massavernietigingswapens als drogreden voor de aanval op Irak.

'Saddam bedreigt geen buurlanden en zijn capaciteit aan massavernietigingswapens is minder dan die van Libië, Noord-Korea of Iran', schreef Straw. Hij vervolgde echter: 'We moeten Saddam een ultimatum stellen om de wapeninspecteurs opnieuw toe te laten. Dit zou de juridische rechtvaardiging van het gebruik van geweld helpen.'

Britse ondersteuning

De Britse regering heeft keer op keer laten zien dat het tot elk cynisch dieptepunt bereid is om maar zij aan zij te kunnen staan met bondgenoot Amerika. Het ligt voor de hand de VS agressie af te wijzen en geen ondersteuning te bieden. Maar toen Frankrijk die legitieme opstelling aannam, keurde Blair dit af als zijnde 'zielig' en 'gevaarlijk'.

Laat daarom niet de illusie bestaan dat Blair dezelfde 'zielige' en 'gevaarlijke' positie zal innemen bij toekomstige militaire acties van de VS tegen Iran of wie dan ook. Engeland is de Amerikanen trouwer dan ooit onder de New-Labour-regering. Zelfs als het politiek niet te verkopen valt om troepen te sturen, dan nog zal de regering zeker logistieke steun (zoals tijdens de Vietnam-oorlog) zoniet diplomatieke steun verlenen. New Labour als zodanig blinkt hierin zo uit dat zelfs de Wall Street Journal Blair omschreef als 'Amerika's belangrijkste ambassadeur'.

Er is een aantal factoren waardoor we kunnen veronderstellen dat Britse steun voor de Amerikaanse militaire agressie bepaald niet voorbij is. Onder meer de aard van het VS militarisme, de motieven voor een aanval op Iran, de betrokkenheid van de VS en Engeland in dat land in het verleden, de plannen die er al zijn voor zo'n aanval, en de buitengewoon diepe onderdanigheid van Londen ten opzichte van Washington.

Het stemgedrag in de Britse verkiezingen velt niet alleen een oordeel over de oorlog in Irak, het geeft ook aan hoe eenvoudig het voor New Labour zal zijn om zich in de volgende oorlog te storten.

bron: www.zmag.org

Naar boven