● Ravage   ● Archief    ● Overzicht 2005    ● Overzicht #6

Actiezorg voor gewonden

Ze bestaan reeds langer, maar sinds kort officieel. Betogers die als gevolg van politiegeweld verwondingen oplopen kunnen voortaan in een mum van tijd worden verbonden door activisten van de club Eerste Hulp bij Acties (EHBA), ook wel street medics genoemd.

Tekst Alex van Veen

De afgelopen jaren, voornamelijk bij grote evenementen, doken ze op met hun rode hoofddoeken temidden van het demonstrerende publiek. De leden van de EHBA die eerste medische en verzorgende hulp verlenen tijdens ongeregeldheden of ongevallen. Ze zijn minimaal in het bezit van een geldig EHBO-diploma en nemen een paar keer per jaar deel aan een training onder leiding van een medisch deskundige.

Zoals de 31-jarige Yvonne uit Utrecht. Fulltime-activiste die niet te beroerd is in noodsituaties ook nog eens de verzorgende hand toe te steken. Voor alle duidelijkheid: zodra Yvonne als EHBA-er opereert is zij weliswaar actievoerder, maar houdt zich gedeisd. ,,We stellen ons neutraal op, mocht het toch schermutselingen leiden. Het is zaak om vertrouwen te wekken, zowel aan de kant van de betogers als de politie'', vertelt zij.

Eurotop

Tijdens een actiekamp van GroenFront in 1997 liep Yvonne de anarchist Gerard Schut tegen het lijf. Schut vertelde haar over zijn inzet voor de EHBA in de vroege jaren '80, onder meer tijdens demonstraties tegen kernenergie. ,,Zijn ervaringen spraken mij bijzonder aan, vooral omdat GroenFront boomhutten bouwt waarbij de kans op ongelukken sluimerend aanwezig is.''

In die tijd vond in Amsterdam de Eurotop plaats, hetgeen diverse grote demonstraties uitlokte. Yvonne, in het bezit van een EHBO-diploma, nam er met haar verbandtrommel aan deel. Zo verbond ze een demonstrant die even tevoren door een ME-er op zijn hoofd was geslagen. ,,De man bloedde vreselijk, terwijl ik aan het prutsen was. Naast het feit dat ik te weinig verband bij me had, vergat ik ook nog eens m'n desïnfecterende handschoenen aan te doen.''

Een ervaring rijker specialiseerde Yvonne zich in het werk en belangrijker, zij vond medestanders. De momenten dat zij en haar collega's als street medic in actie hoefden te komen waren spaarzaam. Zoals na de politiecharges in 2004 op het Museumplein in Amsterdam, waarbij ME-ers te paard als bezetenen door een groep van naar schatting 5.000 vredesbetogers galoppeerden.

Yvonne stond onder meer een vrouw bij, die onder de hoeven van een paard terecht was gekomen. ,,Veel kon ik niet doen, want ze bleek haar schaambeen te hebben gebroken. Ik heb haar voornamelijk gekalmeerd en er voor gezorgd dat ze in de juiste houding bleef liggen.'' Bijkomend probleem was dat de vrouw nogal neurotisch was, waardoor communicatie nagenoeg onmogelijk bleek. Wel wist Yvonne een ambulance aan te houden.

Lopend (ver)band werk

Aanmerkelijk drukker kreeg ze het bij een betoging tegen de extreem-rechtse NVU in Den Haag. Nadat antifascisten geprobeerd hadden een politiekordon te doorbreken, vielen er rake klappen. Hoofdwonden, hondenbeten, kneuzingen en gebroken ledenmaten als gevolg van de ingezette paarden; je kan het zo gek niet bedenken. Lopende (ver)band werk.

Bij politiecharges ontstaat er steevast chaos in de groep. De demonstranten rennen alle kanten op, en struikelen al snel over elkaar. Zeker als er zich fietsen in het gezelschap bevinden. Volgens Yvonne een logisch gedrag, maar niet altijd even slim en effectief. ,,Veelal is het beter dat je juist stil blijft staan en je zo groot mogelijk maakt, zodra het paard aan komt galopperen. Onderwijl zwaai je met je armen in een waaiervorm en kijk het paard aan. Dat loopt dan niet tegen je op.''

Ook om aan een hondenbeet te ontkomen, doe je er ook goed aan niet te gaan rennen. ,,Honden reageren juist op beweging. Blijf stokstijf stilstaan, verder dan blaffen komt het beest niet.'' Indien oom agent zo vriendelijk is pepperspray in je gezicht te spuiten, wrijf dan niet met je handen in je ogen, ook al is de drang nog zo groot. ,,Daarmee verdeel je de bijtende stof verder in het oog. Gebruik veel water om je ogen mee uit te spoelen.''

Pepperspray

Op termijn organiseert de EHBA speciale cursussen waarbij waterbehandelingsmethoden van aanvallen met pepperspray worden belicht. Volgens Yvonne neemt het gebruik van pepperspray tegen actievoerders de laatste tijd schrikbarend toe. ,,Onlangs gebruikte een agent het omstreden middel om een actievoerder ertoe aan te sporen zichzelf uit een lock-on (armbuis waarmee actievoerders zich aan elkaar vastkoppelen -red.) te bevrijden.''

Begin dit jaar kwamen twaalf leden van de EHBA voor een werkweekend bij elkaar. Een professionele ambulance-verpleegkundige gaf hen onderricht in het efficiënt optreden tijdens noodsituaties. De EHBA-ers moeten naast een EHBO-diploma tevens de Nederlandse taal machtig zijn. Men wordt in staat geacht levensreddende handelingen te kunnen verrichten en tevens inzicht te hebben in het verloop van demonstraties.

De EHBA-ers gaan in teams de straat op. Ze onderscheiden zich van de omgeving met een herkenbaar rood bedrukt hoofddoek en/of rode band met logo om de arm. Binnenkort worden er rode hesjes gedragen. ,,Dat we herkenbaar zijn is ook in ons voordeel. Het voorkomt wellicht dat ook wij in elkaar geslagen zullen worden.'' Bij grote betogingen worden portofoons gebruikt voor de onderlinge communicatie.

Organiseer je een betoging of actie en wil je dat de EHBA hierbij aanwezig is, of zelf actief worden als street medic: Eerste Hulp bij Acties, postbus 85069, 3508 AB Utrecht. Tel. 06 23555247, e-mail ehba@deds.nl

Naar boven