●
Ravage ●
Archief
● Overzicht
2005 ● Overzicht
#4
De angst regeert
Begin dit jaar heeft de Centrale Opvang Asielzoekers (COA) de asielzoekerscentra heringedeeld. Een groot gedeelte van de opvangcentra zijn terugkeercentra geworden, zo ook alle asielzoekerscentra in de regio Amersfoort. Het leidt tot angst onder de bewoners.
Tekst Jan Kees Helms
In een brief werden de bewoners op de hoogte gebracht van de herindeling van de asielzoekerscentra. In een terugkeercentrum worden asielzoekers voorbereid op vertrek uit Nederland. Zij worden hierin begeleid door COA-medewerkers. Daarnaast wordt een groot deel van de faciliteiten op het gebied van scholing en dagbesteding ingetrokken.
Hadden de asielzoekers al weinig mogelijkheden om de tijd nuttig te besteden, door de nieuwe maatregelen worden de kansen op een zinvolle dagbesteding nog kleiner gemaakt. Voor asielzoekers met psychiatrische problemen is dit rampzalig, omdat scholing hen een nuttig gevoel en hoop geeft. Een dagstructuur door middel van scholing is komen te vervallen en de gedwongen passiviteit leidt tot een vergroting van negatieve symptomen, zoals isolatie en somberheid.
De brief zorgde voor veel onrust onder de bewoners van de AZC's. Zij worden nu geconfronteerd met het actieve uitzettingsbeleid van minister Verdonk. Medebewoners worden overgeplaatst naar het uitzetcentrum Ter Apel of kiezen eieren voor hun geld en verdwijnen in de illegaliteit. De angst voor de Vreemdelingenpolitie groeit, mede omdat tijdens het stempelen mensen worden voorbereid op de uitzetting.
In sommige gevallen durven mensen haast niet meer te gaan stempelen. Toch moet dit wel gebeuren, anders hebben zij geen recht meer op huisvesting en zakgeld. Vooral mensen met slechte ervaringen met de politie in hun thuisland of met paranoïde klachten zijn moeilijk te motiveren om te blijven stempelen.
Stemmen
In de wachtkamer van de medische opvang asielzoekers zit een Afrikaanse man ineengedoken in een hoek. Oogcontact maakt hij niet en hij reageert langzaam als ik hem aanspreek. Met grote ogen kijkt hij mij aan. Herinneringen aan het bloedbad in zijn dorp staan op zijn netvlies gebrand. Stemmen spoken door zijn hoofd die hem verwijten dat hij is overgebleven van de slachtpartij. De tijd is aangebroken dat hij komt te sterven.
Aangezien er geen tegenstanders aanwezig zijn in het veilige Nederland moet hij van zijn stemmen de hand aan zichzelf slaan. Hij is bang de controle over zichzelf te verliezen en dat zijn stemmen het zullen winnen van zijn wil om te overleven. Zodra hij de wachtkamer heeft verlaten ruik ik een half uur later nog steeds de doordringende geur van angstzweet.
Een Armeense vrouw heeft een aanvraag ingediend om in Nederland te mogen blijven op medische gronden. De aanvraag wordt betaald door het COA, maar twee weken later ontvangt zij een betalingsherinnering van Justitie. De legesgelden voor de aanvraag zijn kennelijk nog niet overgemaakt.
De schrik slaat haar om het hart en zij is doodsbenauwd dat de COA niet zal betalen. Zelf kan het bedrag van 430 euro niet ophoesten met een zakgeldregeling van 34 euro per week. Na wat telefoontjes met de COA wordt twee dagen voor de uiterste termijn het benodigde bedrag alsnog overgemaakt. Op dit moment wacht de Armeense vrouw af wanneer haar zaak in behandeling wordt genomen. Het kan enkele maanden gaan duren voordat zij een uitnodiging krijgt van de IND voor een hoorzitting.
Verdwenen
'Wanneer ben ik aan de beurt voor een terugkeergesprek?' 'Nu is het mijn buurman die spoorloos is verdwenen, wie is de volgende in de unit?' De doordringende geur van angstzweet ruik ik de laatste weken meer en meer, het tastbare resultaat van een intensiever uitzettingsbeleid.
Een Afghaanse jongen met depressieve klachten is spoorloos verdwenen. Maandenlang lag hij veel op bed en was hij moeilijk te motiveren om actief te worden of zijn studie weer op te pakken. Geen van zijn vrienden weet waar hij is gebleven. Heeft hij eieren voor zijn geld gekozen en is hij de illegaliteit ingedoken? Of is hij teruggegaan naar zijn geboortestad Kaboel? Bestaat hij überhaupt nog?
Niemand die het weet. Of ik het ooit te horen krijg, is nog maar de vraag. Eén ding weet ik zeker; de angst voor uitzetting regeert bij asielzoekers met alle kwalijke en ziekmakende gevolgen van dien.
Jan Kees Helms begeleidt in de regio Amersfoort asielzoekers met een medisch probleem.
Afghanen raken onderkomen kwijt
De vluchtelingenorganisatie ASKV/SV in Amsterdam wordt momenteel op haar spreekuur geconfronteerd met een groep uitgeprocedeerde Afghanen, die verblijven in AZC Amstelveen. Dit asielzoekerscentrum sluit op 31 maart haar deuren. Dit zorgt voor grote onrust onder de bewoners, zo meldt het ASKV. Zij die onder de nieuwe vreemdelingenwet asiel hebben aangevraagd -na 1 april 2001- worden op straat gezet.
Grote delen van Afghanistan zijn momenteel onveilig en liggen in puin. Veel teruggekeerde vluchtelingen zijn gestrand in Kaboel en wonen gedwongen in tenten en ruïnes, omdat ze niet kunnen doorreizen naar hun woonplaats waar het nog steeds onveilig is. Ook minister Verdonk is van mening dat er sprake is van een zorgelijke mensenrechten- en veiligheidssituatie in Afghanistan, maar voert hierop vooralsnog geen speciaal beleid.
Het ASKV verwacht nu dat een groot gedeelte van de mensen die in Amstelveen op straat worden gezet, uiteindelijk ook in Amsterdam terecht zullen komen. De vluchtelingenorganisatie wijst erop dat burgemeester Cohen november vorig jaar zijn bezorgdheid heeft geuit over het op straat zetten van asielzoekers. Hij heeft toen toegezegd er alles aan te zullen doen om te voorkomen dat mensen in de illegaliteit terechtkomen.